भक्तियोग Bhakti Yoga · Verso 13
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च | निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी
adveṣṭā sarva-bhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca | nirmamo nirahaṅkāraḥ sama-duḥkha-sukhaḥ kṣamī
Sin odio hacia ningún ser, amistoso y compasivo, sin sentido de posesión ni ego, ecuánime en el placer y el dolor, paciente.
El capítulo 12 culmina con la descripción del devoto ideal. Este verso y los siguientes (12.13-19) forman uno de los pasajes más hermosos de la Gītā sobre las cualidades del yogī maduro.
Las cualidades listadas:
- Adveṣṭā — sin odio hacia nadie
- Maitraḥ — amistoso
- Karuṇa — compasivo
- Nirmama — sin sentido de “mío”
- Nirahaṅkāra — sin ego (identificación con el yo separado)
- Sama-duḥkha-sukha — ecuánime ante dolor y placer
- Kṣamī — paciente, tolerante
Notablemente, estas cualidades son relacionales. El yoga no es solo autotransformación aislada sino cómo tratamos a otros seres (sarva-bhūtānām).
Nirmama y nirahaṅkāra son particularmente sutiles: no significa no tener nada ni ser nadie, sino no identificarse rígidamente con posesiones ni autoimagen.
Estas cualidades no se imponen; florecen naturalmente cuando las prácticas disuelven las obstrucciones internas.