भक्तियोग Bhakti Yoga · Verso 13

अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च | निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी

adveṣṭā sarva-bhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca | nirmamo nirahaṅkāraḥ sama-duḥkha-sukhaḥ kṣamī

Sin odio hacia ningún ser, amistoso y compasivo, sin sentido de posesión ni ego, ecuánime en el placer y el dolor, paciente.

El capítulo 12 culmina con la descripción del devoto ideal. Este verso y los siguientes (12.13-19) forman uno de los pasajes más hermosos de la Gītā sobre las cualidades del yogī maduro.

Las cualidades listadas:

  • Adveṣṭā — sin odio hacia nadie
  • Maitraḥ — amistoso
  • Karuṇa — compasivo
  • Nirmama — sin sentido de “mío”
  • Nirahaṅkāra — sin ego (identificación con el yo separado)
  • Sama-duḥkha-sukha — ecuánime ante dolor y placer
  • Kṣamī — paciente, tolerante

Notablemente, estas cualidades son relacionales. El yoga no es solo autotransformación aislada sino cómo tratamos a otros seres (sarva-bhūtānām).

Nirmama y nirahaṅkāra son particularmente sutiles: no significa no tener nada ni ser nadie, sino no identificarse rígidamente con posesiones ni autoimagen.

Estas cualidades no se imponen; florecen naturalmente cuando las prácticas disuelven las obstrucciones internas.