ध्यानयोग Dhyāna Yoga · Verso 25
शनैः शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया | आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्
śanaiḥ śanair uparamed buddhyā dhṛti-gṛhītayā | ātma-saṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcid api cintayet
Gradualmente, poco a poco, debe aquietarse mediante el intelecto sostenido con firmeza. Habiendo establecido la mente en el Ser, no debe pensar en nada.
Instrucciones prácticas para la meditación:
Śanaiḥ śanaiḥ — gradualmente, poco a poco. La misma expresión que en el Haṭha Yoga Pradīpikā para domesticar el prāṇa. La mente no se aquieta por fuerza bruta sino con paciencia.
Uparamet — debe aquietarse, retirarse, cesar.
Buddhyā dhṛti-gṛhītayā — mediante el intelecto (buddhi) sostenido con firmeza (dhṛti). Requiere determinación constante, no solo intención ocasional.
Ātma-saṃsthaṃ manaḥ kṛtvā — habiendo establecido la mente en el Ser. Ātma-saṃstha = residiendo en el Ser. La mente descansa en su fuente.
Na kiñcid api cintayet — no debe pensar en nada. El objetivo es el silencio mental completo, más allá de todos los objetos de pensamiento.
Este verso describe la esencia de dhyāna: reducción gradual del pensamiento hasta el silencio, mente reposando en consciencia pura.