Dvitīyopadeśaḥ (Prāṇāyāma) · Verso 8
यथा सिंहो गजो व्याघ्रो भवेद्वश्यः शनैः शनैः | तथैव सेवितो वायुरन्यथा हन्ति साधकम्
yathā siṃho gajo vyāghro bhaved vaśyaḥ śanaiḥ śanaiḥ | tathaiva sevito vāyur anyathā hanti sādhakam
Así como el león, el elefante y el tigre se domestican gradualmente, así debe controlarse el prāṇa poco a poco; de otro modo destruye al practicante.
Este verso es una advertencia crucial sobre el respeto que merece el prāṇāyāma. Svātmārāma usa la metáfora de tres animales salvajes poderosos:
- Siṃha (león) — rey de las bestias, símbolo de poder feroz
- Gaja (elefante) — fuerza colosal, difícil de controlar
- Vyāghra (tigre) — velocidad letal, imprevisible
Estos animales pueden domesticarse (vaśya), pero solo śanaiḥ śanaiḥ — “poco a poco”, “gradualmente”. Un acercamiento precipitado o descuidado resulta en destrucción.
El prāṇa es igualmente poderoso. Forzar retenciones prolongadas, practicar sin preparación adecuada, o ignorar las señales del cuerpo puede causar daño físico y mental: desequilibrios en el sistema nervioso, ansiedad, o problemas respiratorios.
La clave es sevita — servir, cultivar con paciencia y respeto, no conquistar por fuerza bruta.