हठयोगप्रदीपिका

Haṭha Yoga Pradīpikā

"Luz sobre el Haṭha Yoga"

El manual clásico del Haṭha Yoga, compuesto por Svātmārāma en el siglo XV. El texto más influyente de la tradición, que establece las prácticas físicas y energéticas como camino hacia la realización espiritual.

Contexto histórico

El Haṭha Yoga Pradīpikā fue compuesto hacia 1450 en el norte de la India. Su autor, Svātmārāma, era un yogui de la tradición Nath, linaje de ascetas que desarrollaron el Haṭha Yoga como sistema codificado.

El texto representa una síntesis: Svātmārāma recopila enseñanzas de textos anteriores y tradiciones orales, organizándolas en un sistema coherente y accesible. Cita a múltiples maestros anteriores, desde Matsyendranāth y Gorakṣanāth hasta figuras menos conocidas del linaje.

Propósito del texto

Svātmārāma presenta el Haṭha Yoga como escalera hacia el Rāja Yoga — las prácticas corporales y energéticas preparan el cuerpo-mente para la meditación y el samādhi. Esta visión reconcilia las dos tradiciones: el yoga de Patañjali (centrado en la mente) y el Haṭha Yoga (centrado en el cuerpo y la energía).

El objetivo último es despertar kuṇḍalinī, la energía latente en la base de la columna, y conducirla hacia arriba hasta lograr la unión de las polaridades solares y lunares: el significado esotérico de haṭha (ha = sol, ṭha = luna).

Más sobre el texto

Los cuatro capítulos

El Pradīpikā sigue una progresión lógica: primero el cuerpo físico (āsanas), luego el cuerpo energético (prāṇāyāma), después las técnicas de despertar (mudrās), y finalmente los estados de absorción (samādhi). Cada nivel prepara el siguiente.

Influencia posterior

El texto ha sido comentado extensamente a lo largo de los siglos. Influyó en textos posteriores como la Gheraṇḍa Saṃhitāy continúa siendo referencia fundamental para practicantes y estudiosos. La mayoría de las técnicas enseñadas hoy en clases de yoga tienen raíces en este manual.

Lecturas recomendadas

  • Hatha Yoga Pradipika — Swami Muktibodhananda (Bihar School of Yoga)
  • The Hatha Yoga Pradipika — Pancham Sinh (traducción clásica, 1914)
  • Roots of Yoga — James Mallinson & Mark Singleton

Los versos

प्रथमोपदेशःPrathamopadeśaḥ

Sobre los Āsanas · 67 versos

El primer capítulo establece el propósito del Haṭha Yoga y describe los āsanas fundamentales. Presenta los linajes de maestros, las condiciones para la práctica, y detalla las posturas esenciales como Siddhāsana, Padmāsana, Siṃhāsana y Bhadrāsana.

Invocación y propósito1.1-4
  1. 1śrī-ādi-nāthāya namo'stu tasmai yenopadiṣṭā haṭha-yoga-vidyā | vibhrājate pronnata-rāja-yogam āroḍhumicchoradhirohiṇīvaश्री-आदि-नाथाय नमोऽस्तु तस्मै येनोपदिष्टा हठ-योग-विद्या | वि...Salutación a Ādinatha (Śiva), quien expuso el conocimiento del Haṭha Yoga, que c...
  2. 2praṇamya śrī-guruṃ nāthaṃ svātmārāmeṇa yoginā | kevalaṃ rāja-yogāya haṭha-vidyopadiśyateप्रणम्य श्री-गुरुं नाथं स्वात्मारामेण योगिना | केवलं राज-योग...Habiendo saludado primero a su Gurú Śrīnātha, el yogui Svātmārāma expone el Haṭh...
  3. 3bhrāntyā bahumata-dhvānte rāja-yogam ajānatām | haṭha-pradīpikāṃ dhatte svātmārāmaḥ kṛpākaraḥभ्रान्त्या बहुमत-ध्वान्ते राज-योगमजानताम् | हठ-प्रदीपिकां धत...Debido a la oscuridad nacida de la multiplicidad de opiniones, las personas son ...
  4. 4matsyendra-gorakṣa-ādayo vijñāya haṭha-vidyām | svātmārāmo'thavā yogī vidyate tat-prasādataḥमत्स्येन्द्र-गोरक्ष-आदयो विज्ञाय हठ-विद्याम् | स्वात्मारामोऽ...Gracias a la gracia de gurus como Matsyendra, Gorakṣa y otros, que conocían la c...
Linaje de los Siddhas1.5-9
  1. 5matsyendra-gorakṣa-ādayo vijñātā haṭha-yoginaḥ | svātmārāmo'thavā yogī jānīte tat-prasādataḥमत्स्येन्द्र-गोरक्ष-आदयो विज्ञाता हठ-योगिनः | स्वात्मारामोऽथ...Matsyendra, Gorakṣa y otros conocieron el Haṭha Yoga. Por su gracia, el yogī Svā...
  2. 6bhrāntyā bahumata-dhvānte rāja-yogam ajānatām | haṭha-pradīpikāṃ dhatte svātmārāmaḥ kṛpākaraḥभ्रान्त्या बहुमत-ध्वान्ते राज-योगम् अजानताम् | हठ-प्रदीपिकां...Para aquellos que desconocen el Raja Yoga y vagan en la oscuridad de múltiples d...
  3. 7haṭha-vidyā paraṃ gopyā yoginā siddhim icchatā | bhaved vīryavatī guptā nirvīryā tu prakāśitāहठ-विद्या परं गोप्या योगिना सिद्धिम् इच्छता | भवेद् वीर्यवती...El conocimiento del Haṭha debe mantenerse muy secreto por el yogī que desea el l...
  4. 8surājye dhārmike deśe subhikṣe nirupadrave | dhanuḥ-pramāṇa-paryantaṃ śilā-agni-jala-varjiteसुराज्ये धार्मिके देशे सुभिक्षे निरुपद्रवे | धनुः-प्रमाण-पर्...En un reino bien gobernado, en un lugar virtuoso, con abundancia de alimento, li...
  5. 9evaṃ lakṣaṇe deśe kuryād yogī maṭhaṃ tadā | alpa-dvāraṃ arandhraṃ ca gartaṃ ca nātinīcakamएवं लक्षणे देशे कुर्याद् योगी मठं तदा | अल्प-द्वारं अरन्ध्रं...En un lugar con estas características, el yogī debe construir su ermita con una ...
Lugar y condiciones de práctica1.10-14
  1. 10haṭha-vidyāṃ hi matsyendra-gorakṣādyā vijānate | svātmārāmo'thavā yogī jānāti tat-prasādataḥहठ-विद्यां हि मत्स्येन्द्र-गोरक्षाद्या विजानते | स्वात्माराम...Esta ciencia del Haṭha Yoga, como una casa, protege a quien la practica del calo...
  2. 11yuktāhāra-vihārasya yukta-ceṣṭasya karmasu | yukta-svapna-avabodhasya yogo bhavati duḥkhahāयुक्ताहार-विहारस्य युक्त-चेष्टस्य कर्मसु | युक्त-स्वप्न-अवबो...El yoga destruye el sufrimiento de aquel que es moderado en la alimentación y re...
  3. 12atyāhāraḥ prayāsaś ca prajalpo niyamāgrahaḥ | jana-saṅgaś ca laulyaṃ ca ṣaḍbhir yogo vinaśyatiअत्याहारः प्रयासश्च प्रजल्पो नियमाग्रहः | जन-सङ्गश्च लौल्यं ...El yoga se destruye por seis causas: comer en exceso, esfuerzo excesivo, hablar ...
  4. 13utsāhāt sāhasād dhairyād tattva-jñānāc ca niścayāt | jana-saṅga-parityāgāt ṣaḍbhir yogaḥ prasidhyatiउत्साहात् साहसाद् धैर्याद् तत्त्व-ज्ञानाच्च निश्चयात् | जन-स...El yoga se perfecciona por seis cualidades: entusiasmo, audacia, perseverancia, ...
  5. 14atha yama-niyamāḥ | ahiṃsā satyam asteyaṃ brahmacaryaṃ kṣamā dhṛtiḥ | dayārjavaṃ mitāhāraḥ śaucaṃ caiva yamā daśaअथ यम-नियमाः | अहिंसा सत्यम् अस्तेयं ब्रह्मचर्यं क्षमा धृतिः...Ahora los yamas y niyamas. Los diez yamas son: no violencia, veracidad, no robar...
Obstáculos y requisitos1.15-18
  1. 15atyāhāraḥ prayāsaśca prajalpo niyamāgrahaḥ | jana-saṅgaśca laulyaṃ ca ṣaḍbhir yogo vinaśyatiअत्याहारः प्रयासश्च प्रजल्पो नियमाग्रहः | जन-सङ्गश्च लौल्यं ...El yoga se destruye por estas seis causas: comer en exceso, esfuerzo excesivo, h...
  2. 16utsāhāt sāhasād dhairyāt tattva-jñānāc ca niścayāt | jana-saṅga-parityāgāt ṣaḍbhir yogaḥ prasiddhyatiउत्साहात्साहसाद्धैर्यात्तत्त्व-ज्ञानाच्च निश्चयात् | जन-सङ्ग...El yoga se perfecciona por estas seis cualidades: entusiasmo, audacia, persevera...
  3. 17atyāhāraḥ prayāsaś ca prajalpo niyamāgrahaḥ | jana-saṅgaś ca laulyaṃ ca ṣaḍbhir yogo vinaśyatiअत्याहारः प्रयासश्च प्रजल्पो नियमाग्रहः | जन-सङ्गश्च लौल्यं ...El yoga se destruye por seis causas: comer en exceso, esforzarse demasiado, habl...
  4. 18utsāhāt sāhasād dhairyāt tattva-jñānāc ca niścayāt | jana-saṅga-parityāgāt ṣaḍbhir yogaḥ prasidhyatiउत्साहात्साहसाद्धैर्यात्तत्त्व-ज्ञानाच्च निश्चयात् | जन-सङ्ग...El yoga tiene éxito mediante seis cualidades: entusiasmo, valentía, perseveranci...
Descripción de āsanas1.19-34
  1. 19haṭhasya prathamāṅgatvād āsanaṃ pūrvam ucyate | kuryāt tad āsanaṃ sthairyam ārogyaṃ cāṅga-lāghavamहठस्य प्रथमाङ्गत्वादासनं पूर्वमुच्यते | कुर्यात्तदासनं स्थैर...Siendo āsana la primera parte del Haṭha Yoga, se describe primero. Āsana proporc...
  2. 20athāsanāni kathyante vasiṣṭhādyair ṛṣibhiḥ purā | uktāny āsana-jālāni caturaśīti-lakṣaṇamअथासनानि कथ्यन्ते वसिष्ठाद्यैर्ऋषिभिः पुरा | उक्तान्यासनजाला...Ahora se describen los āsanas. Antiguamente, los ṛṣis como Vasiṣṭha enseñaron oc...
  3. 21caturaśīti-pīṭhānāṃ śivena kathitāni ca | tebhyaś catuṣkam ādāya sārabhūtaṃ bravīmy ahamचतुरशीति-पीठानां शिवेन कथितानि च | तेभ्यश्चतुष्कमादाय सारभूत...De los ochenta y cuatro āsanas enseñados por Śiva, selecciono cuatro que son la ...
  4. 22siddhaṃ padmaṃ tathā siṃhaṃ bhadraṃ veti catuṣṭayam | śreṣṭhaṃ tatrāpi ca sukhe tiṣṭhet siddhāsane sadāसिद्धं पद्मं तथा सिंहं भद्रं वेति चतुष्टयम् | श्रेष्ठं तत्रा...Siddhāsana, Padmāsana, Siṃhāsana y Bhadrāsana son los cuatro mejores. De estos, ...
  5. 23atha siddhāsanam | yoni-sthānakam aṅghri-mūla-ghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyasetअथ सिद्धासनम् | योनिस्थानकमङ्घ्रिमूलघटितं कृत्वा दृढं विन्यस...Ahora, Siddhāsana: presiona firmemente el talón contra el perineo (yoni-sthāna)....
  6. 24meḍhrād upari vinyasya pādam ekaṃ tu susthiram | gulphāntare ca nikṣipya meḍhrād upari meḍhrakeमेढ्रादुपरि विन्यस्य पादमेकं तु सुस्थिरम् | गुल्फान्तरे च नि...Coloca el otro pie firmemente sobre el órgano generativo, con el tobillo posicio...
  7. 25sampīḍya sīvanī-nāḍīm aṅguṣṭhena tu dakṣiṇe | vāmena pārṣṇinā nityaṃ siddhāsanam idaṃ viduḥसम्पीड्य सीवनीनाडीमङ्गुष्ठेन तु दक्षिणे | वामेन पार्ष्णिना न...Presionando la nāḍī sīvanī con el tobillo derecho, y siempre con el talón izquie...
  8. 26etat siddhāsanaṃ prāhur anye vajrāsanaṃ viduḥ | muktāsanaṃ vadanty eke prāhur guptāsanaṃ pareएतत्सिद्धासनं प्राहुरन्ये वज्रासनं विदुः | मुक्तासनं वदन्त्य...Algunos llaman a esto Siddhāsana, otros lo conocen como Vajrāsana, algunos lo ll...
  9. 27yamāhārāś ca niyamās tapāṃsi vividhāni ca | sarve siddhāsanenaiva sidhyanty ātmavido viduḥयमाहाराश्च नियमास्तपांसि विविधानि च | सर्वे सिद्धासनेनैव सिध...Los conocedores del Ser saben que yama, niyama, restricciones alimentarias y div...
  10. 28siddhāsana-samaṃ kiñcin nāsti lokeṣu sattama | mūla-sthāna-bandhaṃ kṛtvā śakti-cālanam abhyasetसिद्धासनसमं किञ्चिन्नास्ति लोकेषु सत्तम | मूलस्थानबन्धं कृत्...No hay nada en los tres mundos igual a Siddhāsana. Practicando el bandha en la b...
  11. 29siddhāsanaṃ sadābhyasyed yuktāhāro yatir yamī | catvāriṃśad dinaṃ yāvad ekākī tat-parāyaṇaḥसिद्धासनं सदाभ्यस्येद् युक्ताहारो यतिर्यमी | चत्वारिंशद्दिनं...El asceta disciplinado debe practicar siempre Siddhāsana con dieta moderada, sol...
  12. 30ūrdhvaṃ śaktiṃ tathātmānaṃ samādhiṃ prāpnuyān naraḥ | candrārka-saṃgame yogaṃ siddhāsanena sidhyatiऊर्ध्वं शक्तिं तथात्मानं समाधिं प्राप्नुयान्नरः | चन्द्रार्क...El practicante eleva la śakti y el Ser, alcanza samādhi. Por Siddhāsana se logra...
  13. 31nā siddhāsana-sadṛśam āsanaṃ kumbhaka-samaḥ | khecarī-samā mudrā na nāda-sadṛśo layaḥनासिद्धासनसदृशमासनं कुम्भकसमः | खेचरीसमा मुद्रा न नादसदृशो ल...No hay āsana como Siddhāsana, ni kumbhaka igual, ni mudrā como Khecarī, ni laya ...
  14. 32atha padmāsanam | vāmorūpari dakṣiṇaṃ ca caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā dakṣorūpari paścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍhamअथ पद्मासनम् | वामोरूपरि दक्षिणं च चरणं संस्थाप्य वामं तथा द...Ahora, Padmāsana: coloca el pie derecho sobre el muslo izquierdo y el pie izquie...
  15. 33kuryāt tad āsanaṃ sthairyam ārogyaṃ cāṅga-lāghavamकुर्यात्तदासनं स्थैर्यम् आरोग्यं चाङ्ग-लाघवम्...El āsana proporciona estabilidad, salud y ligereza del cuerpo....
  16. 34āsanāni samastāni yāvanto jīva-jantavaḥ | caturaśīti-lakṣāṇi śivena kathitāni caआसनानि समस्तानि यावन्तो जीव-जन्तवः | चतुरशीति-लक्षाणि शिवेन ...Śiva enseñó tantos āsanas como especies de seres vivos existen: ochenta y cuatro...
Los cuatro āsanas principales1.35-54
  1. 35caturaśīty āsanāni śivena kathitāni ca | tebhyaś catuṣkam ādāya sārabhūtaṃ bravīmy ahamचतुरशीत्यासनानि शिवेन कथितानि च | तेभ्यश्चतुष्कमादाय सारभूतं...Śiva enseñó ochenta y cuatro āsanas. De estos, voy a describir los cuatro esenci...
  2. 36atha svastikāsanam | jānūrvor antare samyak kṛtvā pāda-tale ubhe | ṛju-kāyaḥ samāsīnas tat svastikāsanaṃ viduḥअथ स्वस्तिकासनम् | जानूर्वोरन्तरे सम्यक्कृत्वा पाद-तले उभे |...Ahora Svastikāsana: colocando ambas plantas de los pies entre los muslos y las r...
  3. 37yoni-sthānakam aṅghri-mūla-ghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyaset meṇḍhre pādam athaikam eva hṛdaye kṛtvā hanuṃ susthiram | sthāṇuḥ saṃyamitendriyo 'cala-dṛśā paśyed bhruvor antaraṃ hy etan mokṣa-kapāṭa-bheda-janakaṃ siddhāsanaṃ procyateयोनि-स्थानकमङ्घ्रि-मूल-घटितं कृत्वा दृढं विन्यसेत् मेण्ढ्रे ...Presionando firmemente el talón izquierdo contra el perineo y colocando el otro ...
  4. 38padmāsana-sthito yogī nāḍī-dvāreṇa pūritam | mārutaṃ dhārayed yas tu sa mukto nātra saṃśayaḥपद्मासनस्थितो योगी नाडीद्वारेण पूरितम् | मारुतं धारयेद्यस्तु...El yogui sentado en Padmāsana, llenando el aire a través de los canales y reteni...
  5. 39atha siṃhāsanam | gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kṣipet | dakṣiṇe savya-gulphaṃ tu dakṣa-gulphaṃ tu savyakeअथ सिंहासनम् | गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिप...Ahora, Siṃhāsana: coloca los tobillos debajo del escroto, a los lados del perine...
  6. 40hastau tu jānunoḥ sthāpya svāṅgulīḥ saṃprasārya ca | vyātta-vaktro nirīkṣeta nāsāgraṃ susamāhitaḥहस्तौ तु जानुनोः स्थाप्य स्वाङ्गुलीः संप्रसार्य च | व्यात्तव...Coloca las manos sobre las rodillas con los dedos extendidos. Con la boca abiert...
  7. 41siṃhāsanaṃ bhaved etat pūjitaṃ yogi-puṅgavaiḥ | bandha-tritaya-sandhānaṃ kurute cāsanottamamसिंहासनं भवेदेतत्पूजितं योगिपुङ्गवैः | बन्धत्रितयसन्धानं कुर...Esta es Siṃhāsana, venerada por los mejores yoguis. Esta excelente postura facil...
  8. 42atha bhadrāsanam | gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kṣipet | savya-gulphaṃ tathā savye dakṣa-gulphaṃ tu dakṣiṇeअथ भद्रासनम् | गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिप...Ahora, Bhadrāsana: coloca los tobillos debajo del escroto, a los lados del perin...
  9. 43pārṣṇibhyāṃ vṛṣaṇasyādho pārśva-pādau ca saṃsthitau | bhadrāsanaṃ bhaved etad vyādhi-hāri mahodayamपार्ष्णिभ्यां वृषणस्याधो पार्श्वपादौ च संस्थितौ | भद्रासनं भ...Con los talones debajo del escroto y los pies a los lados bien colocados, esto e...
  10. 44vāmorūpari dakṣiṇaṃ ca caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā dakṣorūpari paścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍham | aṅguṣṭhau hṛdaye nidhāya cubukaṃ nāsāgram ālokayet etad vyādhi-vināśa-kāri yamināṃ padmāsanaṃ procyateवामोरूपरि दक्षिणं च चरणं संस्थाप्य वामं तथा दक्षोरूपरि पश्चि...Colocando el pie derecho sobre el muslo izquierdo y el izquierdo sobre el derech...
  11. 45nāsanaṃ siddha-sadṛśaṃ na kumbhaḥ kevaloppamaḥ | na khecarī-samā mudrā na nāda-sadṛśo layaḥनासनं सिद्ध-सदृशं न कुम्भः केवलोपमः | न खेचरी-समा मुद्रा न न...No hay āsana como Siddhāsana, no hay kumbhaka como Kevala, no hay mudrā como Khe...
  12. 46padmāsane sthito yogī nāḍī-dvāreṇa pūritam | mārutaṃ dhārayed yas tu sa mukto nātra saṃśayaḥपद्मासने स्थितो योगी नाडी-द्वारेण पूरितम् | मारुतं धारयेद्यस...El yogui sentado en Padmāsana, que llena de aire a través de las puertas de los ...
  13. 47atha kukkuṭāsanam | padmāsanaṃ samārūḍhaḥ pādopari karau kṣipet | bhūmau saṃsthāpya hastābhyāṃ vyomni sthānaṃ kukkuṭāsanamअथ कुक्कुटासनम् | पद्मासनं समारूढः पादोपरि करौ क्षिपेत् | भू...Ahora, Kukkuṭāsana: sentado en Padmāsana, inserta los brazos entre los muslos y ...
  14. 48atha kūrmāsanam | gulphau ca vṛṣaṇasyādho vyutkrameṇa samāhitaḥ | kūrmāsanam idaṃ proktam āsanānāṃ vicakṣaṇaiḥअथ कूर्मासनम् | गुल्फौ च वृषणस्याधो व्युत्क्रमेण समाहितः | क...Ahora, Kūrmāsana: coloca los tobillos debajo del escroto cruzándolos. Los expert...
  15. 49atha uttāna-kūrmakāsanam | kukkuṭāsana-bandha-stho dorbhyāṃ sambhādhya kandharām | bhavet kūrmavad uttāna etad uttāna-kūrmakamअथ उत्तानकूर्मकासनम् | कुक्कुटासनबन्धस्थो दोर्भ्यां सम्बध्य ...Ahora, Uttāna-kūrmakāsana: desde Kukkuṭāsana, abraza el cuello con los brazos y ...
  16. 50atha dhanurāsanam | pādāṅguṣṭhau ca pāṇibhyāṃ gṛhītvā śravaṇonmukhau | dhanur ākarṣaṇaṃ kuryād dhanurāsanam ucyateअथ धनुरासनम् | पादाङ्गुष्ठौ च पाणिभ्यां गृहीत्वा श्रवणोन्मुख...Ahora, Dhanurāsana: sujetando los dedos gordos de los pies con las manos, estíra...
  17. 51atha matsyendrāsanam | vāmorū-mūle dakṣa-pādaṃ ca saṃsthāpya sthiraṃ bahiḥ | āliṅgya tiṣṭhed dakṣa-jānuṃ vāma-hastena saṃyutamअथ मत्स्येन्द्रासनम् | वामोरूमूले दक्षपादं च संस्थाप्य स्थिर...Ahora, Matsyendrāsana: coloca el pie derecho firmemente en la raíz del muslo izq...
  18. 52dakṣiṇāñcita-hastaṃ ca pṛṣṭha-pārśve nidhāya ca | vāmena pāṇinā pādaṃ dhṛtvā vyastaṃ tu dakṣiṇeदक्षिणाञ्चितहस्तं च पृष्ठपार्श्वे निधाय च | वामेन पाणिना पाद...Coloca la mano derecha curvada detrás de la espalda, y con la mano izquierda suj...
  19. 53etat trayodaśāṅgānāṃ parivṛttakam ucyate | matsyendra-pīṭham ity uktaṃ yogibhir bhuvana-trayeएतत्त्रयोदशाङ्गानां परिवृत्तकमुच्यते | मत्स्येन्द्रपीठमित्यु...Esta torsión de los trece miembros se llama Matsyendra-pīṭha, así nombrada por l...
  20. 54matsyendrāsanam abhyāsāt kuṇḍalinī-prabodhanam | candra-sthairyaṃ ca puṃsāṃ syād arogatvaṃ ca jāyateमत्स्येन्द्रासनमभ्यासात्कुण्डलिनीप्रबोधनम् | चन्द्रस्थैर्यं ...Por la práctica de Matsyendrāsana se despierta kuṇḍalinī, se estabiliza el bindu...
Dieta y conducta del yogui1.55-67
  1. 55gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāṃ parikalpayayet | pārṣṇī-mudrāṃ ca saṃsthāpya vajrāsanam iti smṛtamगुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्यां परिकल्पयेत् | पार्ष्णी-मुद्रां ...Colocando los tobillos debajo de los testículos, a los lados del perineo, con lo...
  2. 56evam āsana-bandheṣu yogindro nāma sidhyati | samyak siddheṣu dehasya sthiratvaṃ balam uttamamएवम् आसन-बन्धेषु योगिन्द्रो नाम सिद्ध्यति | सम्यक् सिद्धेषु ...Así, mediante las posturas y las contracciones, el yogī alcanza el éxito. Cuando...
  3. 57atha paścimatānāsanam | prasārya pādau bhuvi daṇḍa-rūpau dorbhyāṃ padāgra-dvitayaṃ gṛhītvā | jānūpari-nyasta-lalāṭa-deśo vased idaṃ paścimatānam āhuḥअथ पश्चिमतानासनम् | प्रसार्य पादौ भुवि दण्डरूपौ दोर्भ्यां पद...Ahora, Paścimatānāsana: extiende ambas piernas como palos sobre el suelo. Sujeta...
  4. 58iti paścimatānam āsanāgryaṃ pavanaṃ paścima-vāhinaṃ karoti | udayaṃ jaṭharānalasya kuryād udare kārśyam arogatāṃ ca puṃsāmइति पश्चिमतानमासनाग्र्यं पवनं पश्चिमवाहिनं करोति | उदयं जठरा...Así, Paścimatānāsana, la primera de las posturas, hace que el prāṇa fluya hacia ...
  5. 59atha mayūrāsanam | dharām avaṣṭabhya kara-dvayena tat-kūrpara-sthāpita-nābhi-pārśvaḥ | uccāsano daṇḍavad utthitaḥ khe māyūram etat pravadanti pīṭhamअथ मयूरासनम् | धरामवष्टभ्य करद्वयेन तत्कूर्परस्थापितनाभिपार्...Ahora, Mayūrāsana: apoyando ambas palmas en el suelo, con los codos presionando ...
  6. 60harati sakala-rogān āśu gulmodarādīn abhibhavati ca doṣān āsanaṃ śrī-mayūram | bahu kadaśana-bhuktaṃ bhasma kuryād aśeṣaṃ janayati jaṭharāgniṃ jārayet kālakūṭamहरति सकलरोगानाशु गुल्मोदरादीन् अभिभवति च दोषानासनं श्रीमयूरम...Mayūrāsana rápidamente cura todas las enfermedades como tumores e hidropesía, co...
  7. 61atha śavāsanam | uttānaṃ śavavad bhūmau śayanaṃ tac chavāsanam | śavāsanaṃ śrānti-haraṃ citta-viśrānti-kārakamअथ शवासनम् | उत्तानं शववद्भूमौ शयनं तच्छवासनम् | शवासनं श्रा...Ahora, Śavāsana: yacer boca arriba en el suelo como un cadáver es Śavāsana. Śavā...
  8. 62caturaśīty āsanāni śivena kathitāni ca | tebhyaś catuṣkaṃ ādāya sārabhūtaṃ bravīmy ahamचतुरशीत्यासनानि शिवेन कथितानि च | तेभ्यश्चतुष्कमादाय सारभूतं...Śiva enseñó ochenta y cuatro āsanas. De ellos selecciono cuatro que son la esenc...
  9. 63siddhaṃ padmaṃ tathā siṃhaṃ bhadraṃ veti catuṣṭayam | śreṣṭhaṃ tatrāpi siddhāsanaṃ siddhidaṃ paramसिद्धं पद्मं तथा सिंहं भद्रं वेति चतुष्टयम् | श्रेष्ठं तत्रा...Siddhāsana, Padmāsana, Siṃhāsana y Bhadrāsana son los cuatro mejores. De estos, ...
  10. 64ekaṃ siddhāsanaṃ caiva dvitīyaṃ kamalāsanam | tṛtīyaṃ gomukhaṃ proktaṃ caturthaṃ vīrāsanamएकं सिद्धासनं चैव द्वितीयं कमलासनम् | तृतीयं गोमुखं प्रोक्तं...El primero es Siddhāsana, el segundo Kamalāsana (Padmāsana), el tercero Gomukhās...
  11. 65āsanaṃ kumbhakaṃ citraṃ mudrākhyaṃ karaṇaṃ tathā | atha nādānusandhānam abhyāsānukramo haṭheआसनं कुम्भकं चित्रं मुद्राख्यं करणं तथा | अथ नादानुसन्धानमभ्...Āsana, kumbhaka, las prácticas llamadas mudrā, y la contemplación del nāda: este...
  12. 66prāṇāyāmena yuktena sarva-roga-kṣayo bhavet | ayuktābhyāsa-yogena sarva-roga-samudgamaḥप्राणायामेन युक्तेन सर्वरोगक्षयो भवेत् | अयुक्ताभ्यासयोगेन स...Con prāṇāyāma practicado correctamente, todas las enfermedades se destruyen. Con...
  13. 67hikkā śvāsaś ca kāsaś ca śiraḥ-karṇākṣi-vedanāḥ | bhavanti vividhāḥ rogāḥ pavanasya prakopaṭaḥहिक्का श्वासश्च कासश्च शिरः कर्णाक्षिवेदनाः | भवन्ति विविधाः...Hipo, asma, tos, dolores de cabeza, oídos y ojos: estas y otras diversas enferme...

द्वितीयोपदेशःDvitīyopadeśaḥ

Sobre el Prāṇāyāma · 78 versos

El segundo capítulo aborda el control de la respiración. Describe los ṣaṭkarmas (seis acciones de purificación) y los ocho tipos de kumbhaka. Explica cómo el prāṇāyāma purifica los nāḍīs y prepara para las prácticas superiores.

Fundamentos del prāṇāyāma2.1-6
  1. 1athāsane dṛḍhe yogī vaśī hita-mitāśanaḥ | gurūpadiṣṭa-mārgena prāṇāyāmān samabhyasetअथासने दृढे योगी वशी हित-मिताशनः | गुरूपदिष्ट-मार्गेण प्राणा...Estando el āsana firmemente establecido, el yogui, con autocontrol, comiendo ali...
  2. 2cale vāte calaṃ cittaṃ niścale niścalaṃ bhavet | yogī sthāṇutvam āpnoti tato vāyuṃ nirodhayetचले वाते चलं चित्तं निश्चले निश्चलं भवेत् | योगी स्थाणुत्वमा...Cuando la respiración se mueve, la mente se mueve. Cuando la respiración está qu...
  3. 3cale vāte calaṃ cittaṃ niścale niścalaṃ bhavet | yogī sthāṇutvam āpnoti tato vāyuṃ nirodhayetचले वाते चलं चित्तं निश्चले निश्चलं भवेत् | योगी स्थाणुत्वम्...Cuando el aliento es inestable, la mente es inestable. Cuando el aliento es esta...
  4. 4yāvad vāyuḥ sthito dehe tāvaj jīvanam ucyate | maraṇaṃ tasya niṣkrāntis tato vāyuṃ nirodhayetयावद् वायुः स्थितो देहे तावज् जीवनम् उच्यते | मरणं तस्य निष्...Mientras el aliento permanece en el cuerpo, hay vida. Cuando sale, hay muerte. P...
  5. 5malākalāsu nāḍīṣu māruto naiva madhyagaḥ | kathaṃ syād unmanī-bhāvaḥ kārya-siddhiḥ kathaṃ bhavetमलाकलासु नाडीषु मारुतो नैव मध्यगः | कथं स्याद् उन्मनी-भावः क...Mientras los nāḍīs estén llenos de impurezas, el aliento no puede entrar en el c...
  6. 6śuddhim eti yadā sarvaṃ nāḍī-cakraṃ malākulam | tadaiva jāyate yogī prāṇa-saṃgrahaṇe kṣamaḥशुद्धिमेति यदा सर्वं नाडी-चक्रं मलाकुलम् | तदैव जायते योगी प...Cuando todo el sistema de nāḍīs, previamente lleno de impurezas, se purifica, en...
Técnica de nāḍī śodhana2.7-20
  1. 7prāṇāyāmena yuktena sarva-roga-kṣayo bhavet | ayuktābhyāsa-yogena sarva-roga-samudbhavaḥप्राणायामेन युक्तेन सर्व-रोग-क्षयो भवेत् | अयुक्ताभ्यास-योगे...Con prāṇāyāma practicado correctamente, todas las enfermedades se destruyen. Con...
  2. 8yathā siṃho gajo vyāghro bhaved vaśyaḥ śanaiḥ śanaiḥ | tathaiva sevito vāyur anyathā hanti sādhakamयथा सिंहो गजो व्याघ्रो भवेद्वश्यः शनैः शनैः | तथैव सेवितो वा...Así como el león, el elefante y el tigre se domestican gradualmente, así debe co...
  3. 9prāṇāyāmena yuktena sarva-roga-kṣayo bhavet | ayuktābhyāsa-yogena sarva-roga-samudbhavaḥप्राणायामेन युक्तेन सर्व-रोग-क्षयो भवेत् | अयुक्ताभ्यास-योगे...Con la práctica correcta del prāṇāyāma, todas las enfermedades se destruyen. Con...
  4. 10hikkā śvāsaś ca kāsaś ca śiraḥ-karṇākṣi-vedanāḥ | bhavanti vividhāḥ rogāḥ pavanasya prakopataḥहिक्का श्वासश्च कासश्च शिरः-कर्णाक्षि-वेदनाः | भवन्ति विविधा...Hipo, asma, tos, dolor de cabeza, de oídos y de ojos — estas y otras diversas en...
  5. 11yuktaṃ yuktaṃ tyajed vāyuṃ yuktaṃ yuktaṃ ca pūrayet | yuktaṃ yuktaṃ ca badhnīyād evaṃ siddhim avāpnuyātयुक्तं युक्तं त्यजेद्वायुं युक्तं युक्तं च पूरयेत् | युक्तं ...Exhala moderadamente, inhala moderadamente, retén moderadamente — así se obtiene...
  6. 12cale vāte calaṃ cittaṃ niścale niścalaṃ bhavet | yogī sthāṇutvam āpnoti tato vāyuṃ nirodhayetचले वाते चलं चित्तं निश्चले निश्चलं भवेत् | योगी स्थाणुत्वमा...Cuando el aliento es inestable, la mente es inestable. Cuando el aliento es esta...
  7. 13yāvad vāyuḥ sthito dehe tāvaj jīvanam ucyate | maraṇaṃ tasya niṣkrāntis tato vāyuṃ nirodhayetयावद्वायुः स्थितो देहे तावज्जीवनमुच्यते | मरणं तस्य निष्क्रा...Mientras el aliento permanece en el cuerpo, hay vida. Su partida es muerte. Por ...
  8. 14malākalāsu nāḍīṣu māruto naiva madhyagaḥ | kathaṃ syād unmanī-bhāvaḥ kārya-siddhiḥ kathaṃ bhavetमलाकलासु नाडीषु मारुतो नैव मध्यगः | कथं स्यादुन्मनीभावः कार्...Cuando las nāḍīs están llenas de impurezas, el aliento no puede entrar en el can...
  9. 15śuddhim eti yadā sarvaṃ nāḍī-cakraṃ malākulam | tadaiva jāyate yogī prāṇa-saṃgrahaṇe kṣamaḥशुद्धिमेति यदा सर्वं नाडीचक्रं मलाकुलम् | तदैव जायते योगी प्...Solo cuando todo el sistema de nāḍīs, que está lleno de impurezas, se purifica, ...
  10. 16prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryān nityaṃ sāttvikayā dhiyā | yathā suṣumnā-nāḍī-sthā malāḥ śuddhiṃ prayānti caप्राणायामं ततः कुर्यान्नित्यं सात्त्विकया धिया | यथा सुषुम्ण...Por lo tanto, debe practicarse prāṇāyāma diariamente con una mente sáttvica, par...
  11. 17baddha-padmāsano yogī prāṇaṃ candreṇa pūrayet | dhārayitvā yathā-śakti bhūyaḥ sūryeṇa recayetबद्धपद्मासनो योगी प्राणं चन्द्रेण पूरयेत् | धारयित्वा यथाशक्...Sentado en padmāsana, el yogui debe inhalar a través del canal lunar, retener se...
  12. 18prāṇaṃ sūryeṇa cākṛṣya pūrayed udaraṃ śanaiḥ | vidhivat kumbhakaṃ kṛtvā punaś candreṇa recayetप्राणं सूर्येण चाकृष्य पूरयेदुदरं शनैः | विधिवत्कुम्भकं कृत्...Habiendo inhalado a través del canal solar, llenando el abdomen lentamente, prac...
  13. 19ādityānulomaṃ kuryāt kumbhakaṃ paramaṃ śanaiḥ | prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryād iḍayā pūrvakaṃ punaḥआदित्यानुलोमं कुर्यात्कुम्भकं परमं शनैः | प्राणायामं ततः कुर...Debe practicar kumbhaka supremo gradualmente siguiendo el orden solar. Luego deb...
  14. 20ākaṇṭhakūpāt kṛtapūrakaṃ tu kṛtvā sthiraṃ bandhayutaṃ prayatnāt | ṣoḍaśākhyaṃ kumbhakam eva kuryād recayec ca tato dvisaptatauआकण्ठकूपात्कृतपूरकं तु कृत्वा स्थिरं बन्धयुतं प्रयत्नात् | ष...Habiendo llenado hasta la cavidad de la garganta, reteniendo firmemente con los ...
Los ṣaṭkarmas2.21-38
  1. 21prātar madhyandine sāyam ardharātre ca kumbhakān | śanaiḥ aśītiparyantaṃ caturvāraṃ samabhyasetप्रातर्मध्यन्दिने सायमर्धरात्रे च कुम्भकान् | शनैः अशीतिपर्य...Por la mañana, al mediodía, por la tarde y a medianoche, debe practicar kumbhaka...
  2. 22kanīyasi bhavet sveda kampo bhavati madhyame | uttame sthānam āpnoti tato vāyuṃ nibandhayetकनीयसि भवेत्स्वेद कम्पो भवति मध्यमे | उत्तमे स्थानमाप्नोति त...En la etapa inferior aparece sudoración, en la etapa media hay temblor, en la et...
  3. 23jalena śramajātena gātramardanam ācaret | dṛḍhatā laghutā caiva tena gātrasya jāyateजलेन श्रमजातेन गात्रमर्दनमाचरेत् | दृढता लघुता चैव तेन गात्र...Debe frotar el cuerpo con el agua (sudor) producido por el esfuerzo. Por esto se...
  4. 24abhyāsakāle prathame śastaṃ kṣīrājyabhojanam | tato'bhyāse dṛḍhībhūte na tādṛṅ niyamagrahaḥअभ्यासकाले प्रथमे शस्तं क्षीराज्यभोजनम् | ततोऽभ्यासे दृढीभूत...En las etapas iniciales de la práctica, se recomienda alimentación con leche y g...
  5. 25yathā siṃho gajo vyāghro bhaved vaśyaḥ śanaiḥ śanaiḥ | tathaiva sevito vāyur anyathā hanti sādhakamयथा सिंहो गजो व्याघ्रो भवेद्वश्यः शनैः शनैः | तथैव सेवितो वा...Así como el león, el elefante y el tigre son domesticados muy gradualmente, del ...
  6. 26prāṇāyāmena yuktena sarvarogakṣayo bhavet | ayuktābhyāsayogena sarvarogasamudbhavaḥप्राणायामेन युक्तेन सर्वरोगक्षयो भवेत् | अयुक्ताभ्यासयोगेन स...Con la práctica correcta de prāṇāyāma, todas las enfermedades son destruidas. Co...
  7. 27hikkā śvāsaś ca kāsaś ca śiraḥkarṇākṣivedanāḥ | bhavanti vividhāḥ rogāḥ pavanasya prakopataḥहिक्का श्वासश्च कासश्च शिरःकर्णाक्षिवेदनाः | भवन्ति विविधाः ...Hipo, asma, tos, dolores de cabeza, oídos y ojos — diversas enfermedades surgen ...
  8. 28yuktaṃ yuktaṃ tyajed vāyuṃ yuktaṃ yuktaṃ ca pūrayet | yuktaṃ yuktaṃ ca badhnīyād evaṃ siddhim avāpnuyātयुक्तं युक्तं त्यजेद्वायुं युक्तं युक्तं च पूरयेत् | युक्तं ...Debe exhalar apropiadamente, inhalar apropiadamente, y retener apropiadamente. A...
  9. 29yadā tu nāḍīśuddhiḥ syāt tathā cihnāni bāhyataḥ | kāyasya kṛśatā kāntis tadā jāyeta niścitamयदा तु नाडीशुद्धिः स्यात्तथा चिह्नानि बाह्यतः | कायस्य कृशता...Cuando ocurre la purificación de los nāḍīs, hay signos externos: delgadez del cu...
  10. 30yatheṣṭaṃ dhāraṇaṃ vāyor analasya pradīpanam | nādābhivyaktir ārogyaṃ jāyate nāḍiśodhanātयथेष्टं धारणं वायोरनलस्य प्रदीपनम् | नादाभिव्यक्तिरारोग्यं ज...Retención del aire a voluntad, encendido del fuego digestivo, manifestación del ...
  11. 31medaśleṣmādhikaḥ pūrvaṃ ṣaṭkarmāṇi samācaret | anyastu nācaret tāni doṣāṇāṃ samabhāvataḥमेदश्लेष्माधिकः पूर्वं षट्कर्माणि समाचरेत् | अन्यस्तु नाचरेत...Quien tiene exceso de grasa y flema debe practicar primero los seis actos purifi...
  12. 32dhautir bastis tathā netis trāṭakaṃ naulikaṃ tathā | kapālabhātiś caitāni ṣaṭkarmāṇi pracakṣateधौतिर्बस्तिस्तथा नेतिस्त्राटकं नौलिकं तथा | कपालभातिश्चैतानि...Dhauti, basti, neti, trāṭaka, nauli y kapālabhāti — estos son conocidos como los...
  13. 33karma ṣaṭkam idaṃ gopyaṃ ghaṭaśodhanakārakam | vicitiraguṇasandhāyi pūjyate yogipuṅgavaiḥकर्म षट्कमिदं गोप्यं घटशोधनकारकम् | विचित्रगुणसन्धायि पूज्यत...Estos seis karmas, que deben mantenerse en secreto, purifican el cuerpo, produce...
  14. 34tatra dhautiḥ — caturaṅgulavistāraṃ hastapañcadaśāyatam | gurūpadiṣṭamārgeṇa siktaṃ vastraṃ śanair grasetतत्र धौतिः — चतुरङ्गुलविस्तारं हस्तपञ्चदशायतम् | गुरूपदिष्टम...Ahora dhauti: una tela de cuatro dedos de ancho y quince palmos de largo, humede...
  15. 35punaḥ pratyāharec caitad uditaṃ dhautikarmma tat | kāsaśvāsaplīhakuṣṭhaṃ kapharogāś ca viṃśatiḥपुनः प्रत्याहरेच्चैतदुदितं धौतिकर्म तत् | कासश्वासप्लीहकुष्ठ...Luego debe retirarla. Esta es la práctica de dhauti. Tos, asma, enfermedades del...
  16. 36dhautikarmaprabhāveṇa jaṭharāgnir vivardhate | naiva rogo na jarā ca jāyate dehapuṣṭikṛtधौतिकर्मप्रभावेण जठराग्निर्विवर्धते | नैव रोगो न जरा च जायते...Por el poder de la práctica de dhauti, el fuego digestivo aumenta. No hay enferm...
  17. 37atha bastiḥ — nābhidaghna-jale pāyau nyasta-nālotkaṭāsanaḥ | ādhāraṃ kuñcayet tadvad bastikarma samācaretअथ बस्तिः — नाभिदघ्नजले पायौ न्यस्तनालोत्कटासनः | आधारं कुञ्...Ahora basti: sentado en utkaṭāsana en agua hasta el ombligo, con un tubo inserta...
  18. 38gulmaplīhodaraṃ cāpi vātapittakaphodbhavāḥ | bastikarmaprabhāveṇa kṣīyante sakalāmayāḥगुल्मप्लीहोदरं चापि वातपित्तकफोद्भवाः | बस्तिकर्मप्रभावेण क्...Tumores abdominales, enfermedades del bazo e hidropesía, y todas las enfermedade...
Estados y señales de progreso2.39-43
  1. 39yathā siṃho gajo vyāghro bhaved vaśyaḥ śanaiḥ śanaiḥ | tathaiva sevito vāyur anyathā hanti sādhakamयथा सिंहो गजो व्याघ्रो भवेद्वश्यः शनैः शनैः | तथैव सेवितो वा...Así como el león, el elefante y el tigre son domesticados gradualmente, del mism...
  2. 40prāṇāyāmena yuktena sarva-roga-kṣayo bhavet | ayuktābhyāsa-yogena sarva-roga-samudbhavaḥप्राणायामेन युक्तेन सर्वरोगक्षयो भवेत् | अयुक्ताभ्यासयोगेन स...Con la práctica correcta del prāṇāyāma, todas las enfermedades son destruidas. C...
  3. 41hikkā śvāsaś ca kāsaś ca śiraḥ-karṇākṣi-vedanāḥ | bhavanti vividhāḥ rogāḥ pavanasya prakopataḥहिक्का श्वासश्च कासश्च शिरःकर्णाक्षिवेदनाः | भवन्ति विविधाः ...Hipo, asma, tos, dolor de cabeza, de oídos y de ojos — estas y otras diversas en...
  4. 42yuktaṃ yuktaṃ tyajed vāyuṃ yuktaṃ yuktaṃ ca pūrayet | yuktaṃ yuktaṃ ca badhnīyād evaṃ siddhim avāpnuyātयुक्तं युक्तं त्यजेद्वायुं युक्तं युक्तं च पूरयेत् | युक्तं ...Exhala con medida, inhala con medida, retén con medida. Así se obtiene la perfec...
  5. 43yadā tu nāḍī-śuddhiḥ syāt tathā cihnāni bāhyataḥ | kāyasya kṛśatā kāntis tadā jāyeta niścitamयदा तु नाडीशुद्धिः स्यात्तथा चिह्नानि बाह्यतः | कायस्य कृशता...Cuando se logra la purificación de las nāḍīs, aparecen signos externos: el cuerp...
Los ocho kumbhakas2.44-70
  1. 44sūrya-bhedanam ujjāyī sītkārī śītalī tathā | bhastrikā bhrāmarī mūrcchā plāvinīty aṣṭa-kumbhakāḥसूर्य-भेदनमुज्जायी सीत्कारी शीतली तथा | भस्त्रिका भ्रामरी मू...Sūrya Bhedana, Ujjāyī, Sītkārī, Śītalī, Bhastrikā, Bhrāmarī, Mūrcchā y Plāvinī —...
  2. 45atha nauliḥ — amandāvartavegena tundaṃ savyāpasavyataḥ | natāṃso bhrāmayed eṣā nauliḥ siddhaiḥ praśasyateअथ नौलिः — अमन्दावर्तवेगेन तुन्दं सव्यापसव्यतः | नतांसो भ्रा...Ahora nauli: con los hombros inclinados, rotando el abdomen rápidamente de izqui...
  3. 46mandāgnisandīpanapācanādisandhāpikānandakarī sadaiva | aśeṣadoṣāmayaśoṣaṇī ca haṭhakriyāmaulir iyaṃ ca nauliḥमन्दाग्निसन्दीपनपाचनादिसन्धापिकानन्दकरी सदैव | अशेषदोषामयशोष...Nauli enciende el fuego digestivo débil, estimula la digestión, produce siempre ...
  4. 47atha kapālabhātiḥ — bhastrāval lohakārasya recapūrau sasaṃbhramau | kapālabhātir vikhyātā kaphadoṣaviśoṣaṇīअथ कपालभातिः — भस्त्रावल्लोहकारस्य रेचपूरौ ससंभ्रमौ | कपालभा...Ahora kapālabhāti: exhalación e inhalación rápidas como los fuelles de un herrer...
  5. 48ādau svedo 'tha kampaś ca tṛtīye sthānam ucyate | tato bhūmau cared vāyuḥ tato bhūmiś cared vāyuḥआदौ स्वेदोऽथ कम्पश्च तृतीये स्थानमुच्यते | ततो भूमौ चरेद्वाय...Primero aparece sudoración, luego temblor, en la tercera etapa se alcanza la est...
  6. 49jalena śrama-jātena gātra-mardanam ācaret | dṛḍhatā laghutā caiva tena gātrasya jāyateजलेन श्रम-जातेन गात्र-मर्दनमाचरेत् | दृढता लघुता चैव तेन गात...Con el sudor producido por el esfuerzo, debe frotarse el cuerpo. Por esto surge ...
  7. 50prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantara-cāriṇau | yogī mukhāvadhānena pibed vāyum atandritaḥप्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ | योगी मुखावधानेन पि...Habiendo equilibrado prāṇa y apāna que fluyen dentro de la nariz, el yogui, sin ...
  8. 51āsanaṃ kumbhakaṃ citraṃ mudrākhyaṃ karaṇaṃ tathā | atha nādānusandhānam abhyāsānukramo haṭheआसनं कुम्भकं चित्रं मुद्राख्यं करणं तथा | अथ नादानुसन्धानमभ्...Āsana, kumbhaka, las variadas prácticas llamadas mudrās, y luego la absorción en...
  9. 52atha sūryabhedaḥ — āsane sukhade yogī baddhvā caivāsanaṃ tataḥ | dakṣanāḍyā samākṛṣya bahiḥsthaṃ pavanaṃ śanaiḥअथ सूर्यभेदः — आसने सुखदे योगी बद्ध्वा चैवासनं ततः | दक्षनाड...Ahora sūryabheda: el yogui, sentado en una postura cómoda, habiendo asumido la p...
  10. 53ākeśād ānakhāgrāc ca nirodhāvadhi kumbhayet | tataḥ śanaiḥ savyanāḍyā recayet pavanaṃ śanaiḥआकेशादानखाग्राच्च निरोधावधि कुम्भयेत् | ततः शनैः सव्यनाड्या ...Debe retener hasta que se sienta desde los cabellos hasta las puntas de las uñas...
  11. 54kapālaśodhanaṃ vātadoṣaghnaṃ kṛmidoṣahṛt | punaḥ punar idaṃ kāryaṃ sūryabhedanam uttamamकपालशोधनं वातदोषघ्नं कृमिदोषहृत् | पुनः पुनरिदं कार्यं सूर्य...Purifica el cráneo, destruye los desórdenes de vāta y elimina los parásitos. Est...
  12. 55atha ujjāyī — mukhaṃ saṃyamya nāḍībhyām ākṛṣya pavanaṃ śanaiḥ | yathā lagati kaṇṭhāt tu hṛdayāvadhi sasvanamअथ उज्जायी — मुखं संयम्य नाडीभ्यामाकृष्य पवनं शनैः | यथा लगत...Ahora ujjāyī: cerrando la boca, inhalando lentamente por ambas fosas nasales, de...
  13. 56pūrvavat kumbhayet prāṇaṃ recayed iḍayā tataḥ | śleṣmadoṣaharaṃ kaṇṭhe dehānalavivardhnamपूर्ववत्कुम्भयेत्प्राणं रेचयेदिडया ततः | श्लेष्मदोषहरं कण्ठे...Debe retener el prāṇa como antes, luego exhalar por iḍā. Esto elimina los desórd...
  14. 57nāḍījalodaradhātugatadoṣavināśanam | gacchatā tiṣṭhatā kāryam ujjāyyākhyaṃ tu kumbhakamनाडीजलोदरधातुगतदोषविनाशनम् | गच्छता तिष्ठता कार्यमुज्जाय्याख...Destruye los doṣas en los nāḍīs, hidropesía y los tejidos. Este kumbhaka llamado...
  15. 58atha sītkārī — sītkāṃ kuryāt tathā vaktre ghrāṇenaiva vijṛmbhikām | evam abhyāsayogena kāmadevo dvitīyakaḥअथ सीत्कारी — सीत्कां कुर्यात्तथा वक्त्रे घ्राणेनैव विजृम्भि...Ahora sītkārī: debe hacer el sonido 'sīt' con la boca y exhalar solo por la nari...
  16. 59yoginī cakrasaṃmānyaḥ sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ | na kṣudhā na tṛṣā nidrā naivālasyaṃ prajāyateयोगिनी चक्रसम्मान्यः सृष्टिसंहारकारकः | न क्षुधा न तृषा निद्...Es honrado por el círculo de yoginīs, capaz de crear y destruir. No surgen hambr...
  17. 60bhavet sattvaṃ ca dehasya sarvopadrava-varjitaḥ | anena vidhinā satyaṃ yogīndro bhūmimaṇḍaleभवेत्सत्त्वं च देहस्य सर्वोपद्रववर्जितः | अनेन विधिना सत्यं ...El cuerpo se vuelve sáttvico y libre de todas las aflicciones. Verdaderamente, m...
  18. 61atha śītalī — jihvayā vāyum ākṛṣya pūrvavat kumbhasādhanam | śanakair ghrāṇarandhrābhyāṃ recayet pavanaṃ sudhīḥअथ शीतली — जिह्वया वायुमाकृष्य पूर्ववत्कुम्भसाधनम् | शनकैर्घ...Ahora śītalī: inhalando el aire a través de la lengua, practicando kumbhaka como...
  19. 62gulmaplīhādikān rogān jvaraṃ pittaṃ kṣudhāṃ tṛṣām | viṣāṇi śītalī nāma kumbhakeyaṃ nihanti hiगुल्मप्लीहादिकान्रोगान्ज्वरं पित्तं क्षुधां तृषाम् | विषाणि ...Este kumbhaka llamado śītalī destruye ciertamente los tumores, enfermedades del ...
  20. 63atha bhastrikā — ūrvor upari saṃsthāpya śubhe pādatale ubhe | padmāsanaṃ bhaved etad sarvapāpapraṇāśanamअथ भस्त्रिका — ऊर्वोरुपरि संस्थाप्य शुभे पादतले उभे | पद्मास...Ahora bhastrikā: colocando ambos pies auspiciosos sobre los muslos, esto se vuel...
  21. 64samyak padmāsanaṃ baddhvā samagrīvodaraḥ sudhīḥ | mukhaṃ saṃyamya yatnena prāṇaṃ ghrāṇena recayetसम्यक्पद्मासनं बद्ध्वा समग्रीवोदरः सुधीः | मुखं संयम्य यत्ने...Habiendo asumido correctamente padmāsana, con cuello y abdomen alineados, el sab...
  22. 65yathā laghu yathā vegād ṛdayābja-paryantakam | pratilomaṃ tataḥ prāṇaṃ recayet tadvad eva hiयथा लघु यथा वेगादृदयाब्जपर्यन्तकम् | प्रतिलोमं ततः प्राणं रे...Rápida y vigorosamente hasta el loto del corazón, luego exhalando el prāṇa en la...
  23. 66evaṃ vidhividhānena recapūrau muhur muhuḥ | yathā lohakṛto bhastrā vegena cālyate laghuएवं विधिविधानेन रेचपूरौ मुहुर्मुहुः | यथा लोहकृतो भस्त्रा वे...Así, según el método prescrito, exhalación e inhalación repetidamente, como los ...
  24. 67tathaiva svaśarīrasthaṃ cālayet pavanaṃ dhiyā | yadā śramo bhaved dehe tadā sūryeṇa pūrayetतथैव स्वशरीरस्थं चालयेत्पवनं धिया | यदा श्रमो भवेद्देहे तदा ...Del mismo modo, debe mover el aire en su propio cuerpo con consciencia. Cuando s...
  25. 68yathodaraṃ bhavet pūrṇaṃ anilena tathā laghu | dhārayen nāsikāṃ madhyātarjanībhyāṃ vinā dṛḍhamयथोदरं भवेत्पूर्णं अनिलेन तथा लघु | धारयेन्नासिकां मध्यातर्ज...Cuando el abdomen esté lleno de aire, entonces rápidamente debe cerrar las fosas...
  26. 69vidhivat kumbhakaṃ kṛtvā recayed iḍayā tataḥ | vātapittaśleṣmaharaṃ śarīrāgnivivardhanamविधिवत्कुम्भकं कृत्वा रेचयेडिडया ततः | वातपित्तश्लेष्महरं शर...Habiendo practicado kumbhaka según las reglas, debe exhalar por iḍā. Esto elimin...
  27. 70kuṇḍalībodhkaṃ kṣipraṃ pavanaṃ sukhadaṃ hitam | brahmanāḍīmukhe saṃsthaṃ kaphādyargalanāśanamकुण्डलीबोधकं क्षिप्रं पवनं सुखदं हितम् | ब्रह्मनाडीमुखे संस्...Despierta rápidamente a kuṇḍalinī, es placentero y beneficioso, remueve las obst...
Kevala kumbhaka y signos de éxito2.71-78
  1. 71kumbhake kumbhitā buddhiḥ kumbhake kumbhito bhavet | kumbhena kumbhitā prāṇāḥ kumbhe cittaṃ vilīyateकुम्भके कुम्भिता बुद्धिः कुम्भके कुम्भितो भवेत् | कुम्भेन कु...En kumbhaka, el intelecto se retiene; en kumbhaka, uno se vuelve retenido. Por k...
  2. 72kevalaṃ kumbhakaṃ yāvan na jāyeta vicakṣaṇaḥ | tāvat sādhanam āsevet kumbhakaṃ kevalaṃ haṭhātकेवलं कुम्भकं यावन्न जायेत विचक्षणः | तावत्साधनमासेवेत्कुम्भ...Hasta que surja espontáneamente kevala kumbhaka, el sabio debe practicar los mét...
  3. 73atha mūrcchā — pūrakānte gāḍhataraṃ baddhvā jālandharaṃ śanaiḥ | recayen mūrcchanī nāma manomūrcchā sukhapradāअथ मूर्च्छा — पूरकान्ते गाढतरं बध्वा जालन्धरं शनैः | रेचयेन्...Ahora mūrcchā: al final de la inhalación, aplicando firmemente jālandhara bandha...
  4. 74atha plāvinī — antaḥ pravartitodāramārutāpūritodaraḥ | payasy agādhe'pi sukhāt plavate padmapatravatअथ प्लाविनी — अन्तः प्रवर्तितोदारमारुतापूरितोदरः | पयस्यगाधे...Ahora plāvinī: con el estómago expandido internamente y lleno de aire, flota fác...
  5. 75kevala-kumbhaka-siddhau kiṃ na sidhyati bhūtale | kare yasya sthito mṛtyuḥ kasya nājñā pravartateकेवल-कुम्भक-सिद्धौ किं न सिध्यति भूतले | करे यस्य स्थितो मृत...Cuando se perfecciona kevala kumbhaka, ¿qué no se logra en este mundo? Aquel en ...
  6. 76kevalaṃ bhūmilayaṃ cittaṃ kevalo'py evam abhyaset | na tasya durlabhaṃ kiñcit triṣu lokeṣu vidyateकेवलं भूमिलयं चित्तं केवलोऽप्येवमभ्यसेत् | न तस्य दुर्लभं कि...Cuando la mente se disuelve en el fundamento por kevala kumbhaka, para quien pra...
  7. 77rājayogapadaṃ cāpi labhate nātra saṃśayaḥ | kumbhakāt kuṇḍalīboddhāt kuṇḍalībodhato bhavetराजयोगपदं चापि लभते नात्र संशयः | कुम्भकात्कुण्डलीबोधात्कुण्...Sin duda también alcanza el estado de rāja yoga. Del kumbhaka viene el despertar...
  8. 78rāja-yogaṃ vinā pṛthvī rāja-yogaṃ vinā niśā | rāja-yogaṃ vinā mudrā vicitrāpi na śobhateराज-योगं विना पृथ्वी राज-योगं विना निशा | राज-योगं विना मुद्...Sin rāja yoga, la tierra no tiene valor; sin rāja yoga, la noche no es bella; si...

तृतीयोपदेशःTṛtīyopadeśaḥ

Sobre los Mudrās · 130 versos

El tercer capítulo describe los diez mudrās que despiertan la Kuṇḍalinī. Incluye Mahāmudrā, Mahābandha, Mahāvedha, Khecarī, Uḍḍīyāna, Mūlabandha, Jālandharabandha, Viparītakaraṇī, Vajrolī y Śakticālana.

La Kuṇḍalinī y los mudrās3.1-9
  1. 1sa-śaila-vana-dhātrīṇāṃ yathādhāro 'hi-nāyakaḥ | sarveṣāṃ yoga-tantrāṇāṃ tathādhāro hi kuṇḍalīस-शैल-वन-धात्रीणां यथाधारोऽहि-नायकः | सर्वेषां योग-तन्त्राणा...Así como la serpiente suprema (Śeṣa) sostiene la tierra con sus montañas y bosqu...
  2. 2suptā guru-prasādena yadā jāgarti kuṇḍalī | tadā sarvāṇi padmāni bhidyante granthayo 'pi caसुप्ता गुरु-प्रसादेन यदा जागर्ति कुण्डली | तदा सर्वाणि पद्मा...Cuando la Kuṇḍalinī dormida despierta por la gracia del guru, entonces todos los...
  3. 3suptā guru-prasādena yadā jāgarti kuṇḍalī | tadā sarvāṇi padmāni bhidyante granthayo 'pi caसुप्ता गुरु-प्रसादेन यदा जागर्ति कुण्डली | तदा सर्वाणि पद्मा...Cuando la Kuṇḍalinī dormida despierta por la gracia del guru, entonces todos los...
  4. 4prāṇasya śūnya-padavī tadā rāja-pathāyate | tadā cittaṃ nirālambaṃ tadā kālasya vañcanamप्राणस्य शून्य-पदवी तदा राज-पथायते | तदा चित्तं निरालम्बं तद...Entonces el sendero del vacío se convierte en el camino real del prāṇa; entonces...
  5. 5mahāmudrā mahābandho mahāvedhaś ca khecarī | uḍḍiyānaṃ mūlabandhaś ca bandho jālandharābhidhaḥमहामुद्रा महाबन्धो महावेधश्च खेचरी | उड्डियानं मूलबन्धश्च बन...Mahāmudrā, Mahābandha, Mahāvedha, Khecarī, Uḍḍiyāna, Mūlabandha y el bandha llam...
  6. 6karaṇī viparītākhyā vajrolī śakti-cālanam | idaṃ hi mudrā-daśakaṃ jarā-maraṇa-nāśanamकरणी विपरीताख्या वज्रोली शक्ति-चालनम् | इदं हि मुद्रा-दशकं ज...Viparītakaraṇī, Vajrolī y Śakticālana — estas diez mudrās destruyen la vejez y l...
  7. 7mahāmudrāṃ nabho-mudrāṃ uḍḍīyāṇaṃ jalandharam | mūla-bandhaṃ ca yo vetti sa yogī mukti-bhājanamमहामुद्रां नभो-मुद्रां उड्डीयाणं जलन्धरम् | मूल-बन्धं च यो व...Quien conoce Mahāmudrā, Nabhomudrā, Uḍḍīyāna, Jālandhara y Mūla Bandha, ese yogī...
  8. 8adho-nāḍyāṃ haṭhenātmā pratyākrāmati pārvati | ūrdhvaṃ ca sarati prāṇo mudrā-bandhād vimuktayeअधो-नाड्यां हठेनात्मा प्रत्याक्रामति पार्वति | ऊर्ध्वं च सरत...¡Oh Pārvatī! El ātman retrocede desde el canal inferior por el haṭha; y el prāṇa...
  9. 9gopitaṃ sarva-siddhaughair mudrānāṃ paramaṃ mahat | vakṣye 'haṃ ca prayatnena hy atha mudrābhidhānataḥगोपितं सर्व-सिद्धौघैर्मुद्रानां परमं महत् | वक्ष्येऽहं च प्र...Guardado por todas las multitudes de siddhas, el supremo y gran [conocimiento] d...
Mahāmudrā3.10-18
  1. 10vāmorūpari dakṣasya pādaṃ saṃsthāpya bāhyataḥ | dakṣorūpari vāmaṃ ca mahāmudreti nigadyateवामोरूपरि दक्षस्य पादं संस्थाप्य बाह्यतः | दक्षोरूपरि वामं च...Colocando el pie derecho sobre el muslo izquierdo por fuera, y el pie izquierdo ...
  2. 11pādamūlena vāmena yoniṃ sampīḍya dakṣiṇām | prasāritaṃ padaṃ kṛtvā karābhyāṃ dhārayed dṛḍhamपादमूलेन वामेन योनिं सम्पीड्य दक्षिणाम् | प्रसारितं पदं कृत्...Presionando el perineo con el talón izquierdo y extendiendo la pierna derecha, s...
  3. 12kaṇṭhe bandhaṃ samāropya dhārayed vāyum ūrdhvataḥ | yathā daṇḍa-hataḥ sarpo daṇḍākāraḥ prajāyateकण्ठे बन्धं समारोप्य धारयेद्वायुमूर्ध्वतः | यथा दण्ड-हतः सर्...Aplicando Jālandhara Bandha en la garganta, se retiene el aire hacia arriba; así...
  4. 13ṛjvībhūtā tathā śaktiḥ kuṇḍalī sahasā bhavet | tadā sā maraṇa-avasthā jāyate dvi-puṭāśrayāऋज्वीभूता तथा शक्तिः कुण्डली सहसा भवेत् | तदा सा मरण-अवस्था ...Entonces esa Śakti Kuṇḍalinī se endereza de repente; entonces surge ese estado s...
  5. 14tataḥ śanaiḥ śanair eva recayen na vegataḥ | mahāmudrāṃ ca tenaiva vadanti vibudhottamāḥततः शनैः शनैरेव रेचयेन्न वेगतः | महामुद्रां च तेनैव वदन्ति व...Entonces se exhala muy lentamente, nunca con velocidad; esto es lo que los mejor...
  6. 15iyaṃ khalu mahāmudrā mahā-siddhaiḥ pradarśitā | mahā-kleśādayo doṣāḥ kṣīyante maraṇādayaḥइयं खलु महामुद्रा महा-सिद्धैः प्रदर्शिता | महा-क्लेशादयो दोष...Esta Mahāmudrā ha sido mostrada por los grandes siddhas; por ella se destruyen l...
  7. 16mahāmudrāṃ ca samprāpya sādhakaḥ paramāṃ gatim | candra-sūrya-samāyogāt siddhiṃ ca labhate dhruvamमहामुद्रां च संप्राप्य साधकः परमां गतिम् | चन्द्र-सूर्य-समाय...Habiendo alcanzado Mahāmudrā, el practicante obtiene el destino supremo; por la ...
  8. 17na hi pathyam apathyaṃ vā rasāḥ sarve 'pi nīrasāḥ | api bhuktaṃ viṣaṃ ghoraṃ pīyūṣam iva jīryatiन हि पथ्यमपथ्यं वा रसाः सर्वेऽपि नीरसाः | अपि भुक्तं विषं घो...No hay alimento beneficioso ni perjudicial; todos los sabores se vuelven insípid...
  9. 18kṣaya-kuṣṭha-gudāvarta-gulmājīrṇa-purogamāḥ | tasya doṣāḥ kṣayaṃ yānti mahāmudrāṃ tu yo 'bhyasetक्षय-कुष्ठ-गुदावर्त-गुल्माजीर्ण-पुरोगमाः | तस्य दोषाः क्षयं ...Tisis, lepra, prolapso rectal, distensión abdominal, indigestión y otras enferme...
Mahābandha y Mahāvedha3.19-31
  1. 19kathiteyaṃ mahāmudrā mahā-siddhi-karā nṛṇām | gopanīyā prayatnena na deyā yasya kasyacitकथितेयं महामुद्रा महा-सिद्धि-करा नृणाम् | गोपनीया प्रयत्नेन ...Esta Mahāmudrā que ha sido descrita otorga grandes siddhis a los hombres; debe g...
  2. 20mahābandho nabho-mudrā uḍḍīyānākhya-kumbhakaḥ | mātaṅginī khecarī ca mūla-bandhastathāiva caमहाबन्धो नभो-मुद्रा उड्डीयाणाख्य-कुम्भकः | मातङ्गिनी खेचरी च...Mahābandha, Nabhomudrā, la retención llamada Uḍḍīyāna, Mātaṅginī, Khecarī y tamb...
  3. 21viparītākhya-karaṇī vajrolī-śakti-cālanam | idaṃ hi mudrā-daśakaṃ jarā-maraṇa-nāśanamविपरीताख्य-करणी वज्रोली-शक्ति-चालनम् | इदं हि मुद्रा-दशकं जर...Viparīta Karaṇī, Vajrolī y Śakti Cālana; estas son las diez mudrās que destruyen...
  4. 22ādināthaoditaṃ divyam aṣṭaiśvarya-pradāyakam | vallabhaṃ sarva-siddhānāṃ durlabhaṃ marutām apiआदिनाथोदितं दिव्यमष्टैश्वर्य-प्रदायकम् | वल्लभं सर्व-सिद्धान...Enseñado por Ādinātha (Śiva), divino, otorgador de los ocho poderes soberanos, q...
  5. 23gopanīyaṃ prayatnena yathā ratna-karaṇḍakam | kasyacin naiva vaktavyaṃ kula-strī-surataṃ yathāगोपनीयं प्रयत्नेन यथा रत्न-करण्डकम् | कस्यचिन्नैव वक्तव्यं क...Debe guardarse con esfuerzo como un cofre de joyas; no debe revelarse a nadie, c...
  6. 24atha mahābandhaḥ | pārṣṇiṃ vāmasya pādasya yoni-sthāne niyojayet | vāma-orūpari saṃsthāpya dakṣiṇaṃ caraṇaṃ tathāअथ महाबन्धः | पार्ष्णिं वामस्य पादस्य योनि-स्थाने नियोजयेत् ...Ahora Mahābandha: Se coloca el talón del pie izquierdo en el perineo y se sitúa ...
  7. 25pūrayitvā tato vāyuṃ hṛdaye cubukaṃ dṛḍham | niṣpīḍya yonim ākuñcya mano madhye niyojayetपूरयित्वा ततो वायुं हृदये चुबुकं दृढम् | निष्पीड्य योनिमाकुञ...Entonces, habiendo llenado de aire, presionando firmemente el mentón contra el p...
  8. 26dhārayitvā yathāśakti recayed vāyum uttamam | vāmāṅgenābhyaset paścād dakṣāṅgenābhyaset punaḥधारयित्वा यथाशक्ति रेचयेद्वायुमुत्तमम् | वामाङ्गेनाभ्यसेत्पश...Habiendo retenido según la capacidad, se exhala el aire lentamente; practicando ...
  9. 27matam atraiva keṣāṃcit kaṇṭha-bandhaṃ vivarjayet | rāja-danta-stha-jihvāyāṃ bandhaḥ śasto bhaved itiमतमत्रैव केषांचित्कण्ठ-बन्धं विवर्जयेत् | राज-दन्त-स्थ-जिह्व...Algunos opinan que debe omitirse la llave de garganta, y que la llave apropiada ...
  10. 28ayaṃ tu sarva-nāḍīnām ūrdhvaṃ gati-nirodhakaḥ | ayaṃ khalu mahābandho mahā-siddhi-pradāyakaḥअयं तु सर्व-नाडीनामूर्ध्वं गतिनिरोधकः | अयं खलु महाबन्धो महा...Este [Mahābandha] ciertamente detiene el movimiento ascendente de todas las nāḍī...
  11. 29kālapāśa-mahābandha-vimocana-vicakṣaṇaḥ | triveṇī-saṅgamaṃ dhatte kedāraṃ prāpayen manaḥकालपाश-महाबन्ध-विमोचन-विचक्षणः | त्रिवेणी-सङ्गमं धत्ते केदार...Es experto en liberar del gran lazo de la muerte; produce la confluencia de los ...
  12. 30ati-rūpa-guṇā padmā vedhaṃ sthāna-trayaṃ tathā | karoti racanā citrā śaśāṅkasya kalā yathāअति-रूप-गुणा पद्मा वेधं स्थान-त्रयं तथा | करोति रचना चित्रा ...Como la luna con sus dieciséis fases crea formaciones maravillosas, así [Mahāban...
  13. 31atha mahāvedhaḥ | mahābandha-sthito yogī kṛtvā pūrakam ekakam | vāyūnāṃ gatim āvṛtya nibhṛtaṃ kaṇṭha-mudrayāअथ महावेधः | महाबन्ध-स्थितो योगी कृत्वा पूरकमेककम् | वायूनां...Ahora Mahāvedha: El yogī establecido en Mahābandha, habiendo realizado una inhal...
Khecarī mudrā3.32-53
  1. 32sama-hasta-yugo bhūmau sphicau santāḍayec chanaiḥ | puṭa-dvayam atikramya vāyuḥ sphurati madhyagaḥसमहस्त-युगो भूमौ स्फिचौ सन्ताडयेच्छनैः | पुटद्वयमतिक्रम्य वा...Con ambas manos apoyadas uniformemente en el suelo, golpea suavemente los glúteo...
  2. 33soma-sūryāgni-sambandho jāyate cāmṛtāya vai | mṛtāvasthā samutpannā tato vāyuṃ virecayetसोम-सूर्याग्नि-सम्बन्धो जायते चामृताय वै | मृतावस्था समुत्पन...Surge la unión del soma (luna), sol y fuego, ciertamente hacia la inmortalidad; ...
  3. 34mahāvedho 'yam abhyāsān mahā-siddhi-pradāyakaḥ | valī-palita-vepaghnaḥ sevyate sādhakottamaiḥमहावेधोऽयमभ्यासान्महा-सिद्धि-प्रदायकः | वली-पलित-वेपघ्नः सेव...Este Mahāvedha, por la práctica, otorga grandes siddhis; destruye las arrugas, l...
  4. 35etat trayaṃ mahāguhyaṃ jarā-mṛtyu-vināśanam | vahni-vṛddhi-karaṃ caiva hy aṇimādi-guṇa-pradamएतत्त्रयं महागुह्यं जरा-मृत्यु-विनाशनम् | वह्निवृद्धिकरं चैव...Estos tres [Mahāmudrā, Mahābandha, Mahāvedha] son el gran secreto; destruyen la ...
  5. 36aṣṭadhā kriyate caiva yāme yāme dine dine | puṇya-sambhāra-sandhāyi pāpa-ogha-bhiduraṃ sadāअष्टधा क्रियते चैव यामे यामे दिने दिने | पुण्य-सम्भार-सन्धाय...Deben practicarse ocho veces en cada yāma (período de 3 horas), cada día; siempr...
  6. 37samyak-śikṣānvitaiḥ sādhyaṃ pratyahaṃ kramaśo 'bhyaset | dakṣāṇāṃ hṛdaye vāso manonmany udayaḥ sadāसम्यक्शिक्षाण्वितैः साध्यं प्रत्यहं क्रमशोऽभ्यसेत् | दक्षाणा...Debe practicarse diariamente y gradualmente por quienes tienen instrucción corre...
  7. 38atha khecarī | kapāla-kuhare jihvā praviṣṭā viparītagā | bhruvor antargata dṛṣṭir mudrā bhavati khecarīअथ खेचरी | कपाल-कुहरे जिह्वा प्रविष्टा विपरीतगा | भ्रुवोरन्त...Ahora Khecarī: La lengua insertada hacia atrás en la cavidad del cráneo, con la ...
  8. 39chedana-cālana-dohaiḥ kalāṃ krameṇātha vardhayet tāvat | sā yāvad bhrū-madhyaṃ spṛśati tadā khecarī-siddhiḥछेदन-चालन-दोहैः कलां क्रमेणाथ वर्धयेत्तावत् | सा यावद्भ्रूमध...Mediante cortar, estirar y ordeñar, gradualmente se alarga la lengua hasta que t...
  9. 40snuhī-patra-nibhaṃ śastraṃ sutīkṣṇaṃ snigdha-nirmalam | samādāya tatas tena roma-mātraṃ samucchinetस्नुहीपत्र-निभं शस्त्रं सुतीक्ष्णं स्निग्धनिर्मलम् | समादाय ...Tomando un instrumento afilado, suave y limpio, semejante a una hoja de snuhī (E...
  10. 41tataḥ saindhava-pathyābhyāṃ cūrṇitābhyāṃ pragharṣayet | punaḥ saptadine prāpte roma-mātraṃ samucchinetततः सैन्धव-पथ्याभ्यां चूर्णिताभ्यां प्रघर्षयेत् | पुनः सप्तद...Luego se frota con polvo de sal de roca y pathyā (Terminalia chebula); pasados s...
  11. 42evaṃ krameṇa ṣaṇmāsaṃ nityaṃ yuktaḥ samācaret | ṣaṇmāsād rasanā-mūla-sirā-bandhaḥ praṇaśyatiएवं क्रमेण षण्मासं नित्यं युक्तः समाचरेत् | षण्मासाद्रसनामूल...Así, gradualmente, el practicante dedicado continúa durante seis meses; después ...
  12. 43kalāṃ parāṅmukhīṃ kṛtvā tripathe pariyojayet | sā bhavet khecarī mudrā vyoma-cakraṃ tad ucyateकलां पराङ्मुखीं कृत्वा त्रिपथे परियोजयेत् | सा भवेत्खेचरी मु...Volteando la lengua hacia atrás, se inserta en los tres caminos; esta es la mudr...
  13. 44rasanām ūrdhvagāṃ kṛtvā kṣaṇārdham api tiṣṭhati | viṣair vimucyate yogī vyādhi-mṛtyu-jarādibhiḥरसनामूर्ध्वगां कृत्वा क्षणार्धमपि तिष्ठति | विषैर्विमुच्यते ...El yogī que mantiene la lengua hacia arriba incluso por medio instante queda lib...
  14. 45na rogo maraṇaṃ tandrā na nidrā na kṣudhā tṛṣā | na ca mūrcchā bhavet tasya yo mudrāṃ vetti khecarīmन रोगो मरणं तन्द्रा न निद्रा न क्षुधा तृषा | न च मूर्च्छा भव...No hay enfermedad, muerte, somnolencia, sueño, hambre, sed ni desmayo para quien...
  15. 46pīḍyate na sa rogeṇa lipyate na ca karmaṇā | bādhyate na sa kālena yo mudrāṃ vetti khecarīmपीड्यते न स रोगेण लिप्यते न च कर्मणा | बाध्यते न स कालेन यो ...No es afligido por la enfermedad, no es manchado por el karma, no es limitado po...
  16. 47cittaṃ carati khe yasmāj jihvā carati khe gatā | tenaiṣā khecarī nāma mudrā siddhair nirūpitāचित्तं चरति खे यस्माज्जिह्वा चरति खे गता | तेनैषा खेचरी नाम ...Porque la mente se mueve en el espacio cuando la lengua se mueve hacia el espaci...
  17. 48khecaryā mudritaṃ yena vivaraṃ lambikā-ūrdhvataḥ | na tasya kṣarate binduḥ kāminyāliṅgitasya caखेचर्या मुद्रितं येन विवरं लम्बिकोर्ध्वतः | न तस्य क्षरते बि...Aquel que sella con Khecarī la apertura sobre la úvula, su bindu no se derrama i...
  18. 49calito 'pi yadā binduḥ samprāpto yoni-maṇḍalam | vrajaty ūrdhvaṃ hṛtaḥ śaktyā nibaddho yoni-mudrayāचलितोऽपि यदा बिन्दुः सम्प्राप्तो योनि-मण्डलम् | व्रजत्यूर्ध्...Incluso cuando el bindu se ha movido y alcanzado la región del perineo, asciende...
  19. 50ūrdhva-jihvaḥ sthiro bhūtvā soma-pānaṃ karoti yaḥ | māsārdhena na sandeho mṛtyuṃ jayati yogavitऊर्ध्व-जिह्वः स्थिरो भूत्वा सोमपानं करोति यः | मासार्धेन न स...Quien con la lengua hacia arriba, habiéndose estabilizado, bebe el soma, sin dud...
  20. 51nityaṃ soma-kalā-pūrṇaṃ śarīraṃ yasya yoginaḥ | takṣakeṇāpi daṣṭasya viṣaṃ tasya na sarpatiनित्यं सोम-कला-पूर्णं शरीरं यस्य योगिनः | तक्षकेणापि दष्टस्य...El yogī cuyo cuerpo está siempre lleno de las fases lunares (néctar), incluso si...
  21. 52indhanāni yathā vahnis taila-varti ca dīpakaḥ | tathā soma-kalā-pūrṇaṃ dehī dehaṃ na muñcatiइन्धनानि यथा वह्निस्तैलवर्ति च दीपकः | तथा सोम-कला-पूर्णं दे...Así como el fuego [consume] combustible y la lámpara [consume] mecha y aceite, a...
  22. 53go-māṃsaṃ bhakṣayen nityaṃ pibed amara-vāruṇīm | kulīnaṃ tam ahaṃ manye cetare kula-ghātakāḥगोमांसं भक्षयेन्नित्यं पिबेदमर-वारुणीम् | कुलीनं तमहं मन्ये ...Quien come diariamente 'carne de vaca' y bebe 'licor celestial', a él considero ...
Uḍḍīyāna bandha3.54-60
  1. 54go-śabdenaoditā jihvā tat-praveśo hi tāluni | go-māṃsa-bhakṣaṇaṃ tat syān mahā-pātaka-nāśanamगो-शब्देनोदिता जिह्वा तत्-प्रवेशो हि तालुनि | गो-मांस-भक्षणं...La palabra 'go' significa la lengua; su entrada en el paladar es comer 'carne de...
  2. 55uḍḍīyāṇaṃ tu sahajaṃ guruṇā kathitaṃ sadā | abhyaset satataṃ yas tu vṛddho 'pi taruṇāyateउड्डीयाणं तु सहजं गुरुणा कथितं सदा | अभ्यसेत्सततं यस्तु वृद्...Uḍḍiyāna, siempre enseñado por el guru como natural, cuando se practica constant...
  3. 56uḍḍīnaṃ kurute yasmād aviśrāntaṃ mahā-khagaḥ | uḍḍīyāṇaṃ tad eva syāt tatra bandho nigadyateउड्डीनं कुरुते यस्मादविश्रान्तं महाखगः | उड्डीयाणं तदेव स्या...Porque hace que el gran pájaro (prāṇa) vuele incesantemente hacia arriba, por es...
  4. 57udare paścimaṃ tānaṃ nābher ūrdhvaṃ ca kārayet | uḍḍīyāṇo hy asau bandho mṛtyu-mātaṅga-kesarīउदरे पश्चिमं तानं नाभेरूर्ध्वं च कारयेत् | उड्डीयाणो ह्यसौ ब...Se hace una extensión posterior en el abdomen, elevándolo por encima del ombligo...
  5. 58uḍḍīyāṇaṃ tu sahajaṃ guruṇā kathitaṃ sadā | abhyaset satataṃ yas tu vṛddho 'pi taruṇāyateउड्डीयाणं तु सहजं गुरुणा कथितं सदा | अभ्यसेत्सततं यस्तु वृद्...Uḍḍīyāna, enseñado siempre por el guru como natural, cuando se practica constant...
  6. 59nābher ūrdhvam adhaś cāpi tānaṃ kuryāt prayatnataḥ | ṣaṇmāsam abhyasen mṛtyuṃ jayaty eva na saṃśayaḥनाभेरूर्ध्वमधश्चापि तानं कुर्यात्प्रयत्नतः | षण्मासमभ्यसेन्म...Se debe hacer la extensión con esfuerzo por encima y por debajo del ombligo; pra...
  7. 60pārṣṇi-bhāgena sampīḍya yonim ākuñcayed gudam | apānam ūrdhvam ākṛṣya mūlabandho 'bhidhīyateपार्ष्णि-भागेन सम्पीड्य योनिमाकुञ्चयेद्गुदम् | अपानमूर्ध्वमा...Presionando el perineo con el talón, contrayendo el ano, y elevando apāna hacia ...
Mūla bandha3.61-69
  1. 61apāna-prāṇayor aikyaṃ kṣayo mūtra-purīṣayoḥ | yuvā bhavati vṛddho 'pi satataṃ mūla-bandhanātअपान-प्राणयोरैक्यं क्षयो मूत्र-पुरीषयोः | युवा भवति वृद्धोऽप...Por la unión de apāna y prāṇa, la disminución de orina y heces, incluso el viejo...
  2. 62apānam ūrdhvagaṃ kṛtvā prāṇaṃ kaṇṭhād adho nayet | yogī jarā-vimuktaḥ san ṣoḍaśābdavayo bhavetअपानमूर्ध्वगं कृत्वा प्राणं कण्ठादधो नयेत् | योगी जरा-विमुक्...Haciendo subir apāna y llevando prāṇa hacia abajo desde la garganta, el yogui, l...
  3. 63atha uḍḍīyāna-bandhaḥ | baddho yena suṣumṇāyāṃ prāṇas tūḍḍīyate yataḥ | tasmād uḍḍīyanākhyo 'yaṃ yogibhiḥ samudāhṛtaḥअथोड्डीयानबन्धः | बद्धो येन सुषुम्णायां प्राणस्तूड्डीयते यतः...Ahora Uḍḍīyāna Bandha: Puesto que mediante este bandha el prāṇa vuela hacia arri...
  4. 64uḍḍīnaṃ kurute yasmād aviśrāntaṃ mahā-khagaḥ | uḍḍīyānaṃ tad eva syāt tatra bandho 'bhidhīyateउड्डीनं कुरुते यस्मादविश्रान्तं महाखगः | उड्डीयानं तदेव स्या...Dado que el gran pájaro vuela hacia arriba sin descanso, por eso se llama Uḍḍīyā...
  5. 65udare paścimaṃ tānaṃ nābher ūrdhvaṃ tu kārayet | uḍḍīyāno hy ayaṃ bandho mṛtyu-mātaṅga-kesarīउदरे पश्चिमं तानं नाभेरूर्ध्वं तु कारयेत् | उड्डीयानो ह्ययं ...Debe tirarse del abdomen hacia atrás y hacia arriba por encima del ombligo. Este...
  6. 66uḍḍīyānaṃ tu sahajaṃ guruṇā kathitaṃ sadā | abhyaset satataṃ yas tu vṛddho 'pi taruṇāyateउड्डीयानं तु सहजं गुरुणा कथितं सदा | अभ्यसेत्सततं यस्तु वृद्...Uḍḍīyāna, siempre enseñado por el guru como natural, quien lo practique constant...
  7. 67nābher ūrdhvam adhaś cāpi tānaṃ kuryāt prayatnataḥ | ṣaṇ-māsam abhyasen mṛtyuṃ jayaty eva na saṃśayaḥनाभेरूर्ध्वमधश्चापि तानं कुर्यात्प्रयत्नतः | षण्मासमभ्यसेन्म...Debe practicarse con esfuerzo el estiramiento por encima y por debajo del omblig...
  8. 68sarveṣām eva bandhānām uttamo hy uḍḍiyānakaḥ | uḍḍiyāne dṛḍhe bandhe muktiḥ svābhāvikī bhavetसर्वेषामेव बन्धानामुत्तमो ह्युड्डियानकः | उड्डियाने दृढे बन्...De todos los bandhas, Uḍḍīyāna es verdaderamente el mejor. Cuando Uḍḍīyāna Bandh...
  9. 69atha jālandhara-bandhaḥ | kaṇṭham ākuñcya hṛdaye sthāpayec cibukaṃ dṛḍham | bandho jālandharākhyo 'yaṃ jarā-mṛtyu-vināśakaḥअथ जालन्धरबन्धः | कण्ठमाकुञ्च्य हृदये स्थापयेच्चिबुकं दृढम् ...Ahora Jālandhara Bandha: Contrayendo la garganta, debe colocarse firmemente la b...
Jālandhara bandha3.70-76
  1. 70kaṇṭham ākuñcya hṛdaye sthāpayed dṛḍhaṃ manaḥ | bandho jālandharākhyo 'yaṃ duḥkha-śoka-vināśakṛtकण्ठमाकुञ्च्य हृदये स्थापयेद्दृढं मनः | बन्धो जालन्धराख्योऽय...Contrayendo la garganta y fijando la mente firmemente en el corazón — este bandh...
  2. 71badhnāti hi sirā-jālam adho-gāmi nabho-jalam | tato jālandharo bandhaḥ kaṇṭha-duḥkha-ogha-nāśanaḥबध्नाति हि सिराजालमधोगामि नभोजलम् | ततो जालन्धरो बन्धः कण्ठद...Ata la red de canales y el agua celeste que fluye hacia abajo. Por eso Jālandhar...
  3. 72jālandhare kṛte bandhe kaṇṭha-saṅkoca-lakṣaṇe | na pīyūṣaṃ pataty agnau na ca vāyuḥ prakupyatiजालन्धरे कृते बन्धे कण्ठसङ्कोचलक्षणे | न पीयूषं पतत्यग्नौ न ...Cuando se hace Jālandhara Bandha, caracterizado por la contracción de la gargant...
  4. 73kaṇṭha-saṅkocanenaiva dvau nāḍau stambhayed dṛḍham | madhya-cakram idaṃ jñeyaṃ ṣoḍaśādhāra-bandhanamकण्ठसङ्कोचनेनैव द्वौ नाडौ स्तम्भयेद्दृढम् | मध्यचक्रमिदं ज्ञ...Solo por la contracción de la garganta, debe detenerse firmemente los dos nāḍīs....
  5. 74mūla-sthānaṃ samākuñcya uḍḍiyānaṃ tu kārayet | iḍāṃ ca piṅgalāṃ baddhvā vāhayet paścime pathiमूलस्थानं समाकुञ्च्य उड्डियानं तु कारयेत् | इडां च पिङ्गलां ...Contrayendo el lugar raíz y practicando Uḍḍīyāna, atando iḍā y piṅgalā, debe dir...
  6. 75anenaiva vidhānena prayāti pavano layam | tato na jāyate mṛtyur jarā-rogādikaṃ tathāअनेनैव विधानेन प्रयाति पवनो लयम् | ततो न जायते मृत्युर्जरारो...Por este mismo método, el aire alcanza la disolución. Entonces no surge la muert...
  7. 76bandha-trayam idaṃ śreṣṭhaṃ mahā-siddhaiś ca sevitam | sarveṣāṃ haṭha-tantrāṇāṃ sādhanaṃ yogino viduḥबन्धत्रयमिदं श्रेष्ठं महासिद्धैश्च सेवितम् | सर्वेषां हठतन्त...Esta tríada de bandhas es la mejor, practicada por los grandes siddhas. Los yogu...
Viparītakaraṇī3.77-82
  1. 77atha viparīta-karaṇī | yat kiñcin naśyate dehe tat sarvaṃ viparītayā | ūrdhva-nābhir adhaḥ-tālu ūrdhvaṃ bhānur adhaḥ śaśīअथ विपरीतकरणी | यत्किञ्चिन्नश्यते देहे तत्सर्वं विपरीतया | ऊ...Ahora Viparīta Karaṇī: Todo lo que perece en el cuerpo, todo eso se preserva por...
  2. 78karaṇī viparītākhyā guru-vākyena labhyate | nityam abhyāsa-yuktasya jaṭharāgnir vivardhateकरणी विपरीताख्या गुरुवाक्येन लभ्यते | नित्यमभ्यासयुक्तस्य जठ...Este Karaṇī llamado Viparīta se obtiene por la palabra del guru. Para quien está...
  3. 79āhāro bahulas tasya sampādyaḥ sādhakasya ca | alpāhāre kṛte hanyād viparītā na saṃśayaḥआहारो बहुलस्तस्य सम्पाद्यः साधकस्य च | अल्पाहारे कृते हन्याद...Debe procurarse alimento abundante para ese practicante. Si se toma poco aliment...
  4. 80prathame divase kuryād alpaṃ kiñcit tu bhū-gataḥ | ūrdhva-pādaḥ kṣaṇaṃ tiṣṭhed abhyased dina-dine tataḥप्रथमे दिवसे कुर्यादल्पं किञ्चित्तु भूगतः | ऊर्ध्वपादः क्षणं...El primer día debe hacerse un poco, acostado en el suelo. Debe permanecer un mom...
  5. 81ṣaṇ-māsa-ūrdhvaṃ bhavet siddhiḥ palitaṃ valitaṃ ca na | yāma-mātraṃ tu yo 'bhyāset sa yogī kāla-jid bhavetषण्मासोर्ध्वं भवेत्सिद्धिः पलितं वलितं च न | याममात्रं तु यो...Después de seis meses surge el siddhi; no hay canas ni arrugas. Quien practique ...
  6. 82atha vajrolī | svecchayā vartamāno 'pi yogoktair niyamair vinā | vajrolīṃ yo vijānāti sa yogī siddhi-bhājanamअथ वज्रोली | स्वेच्छया वर्तमानोऽपि योगोक्तैर्नियमैर्विना | व...Ahora Vajrolī: Aunque viva según su propia voluntad, sin las restricciones presc...
Vajrolī, Sahajolī, Amarolī3.83-103
  1. 83tatra vastu-dvayaṃ vakṣye durlabhaṃ yasya kasyacit | kṣīraṃ caikaṃ dvitīyaṃ tu nārī ca vaśa-vartinīतत्र वस्तुद्वयं वक्ष्ये दुर्लभं यस्य कस्यचित् | क्षीरं चैकं ...Declararé dos cosas difíciles de obtener para cualquiera: una es leche, y la seg...
  2. 84mehanena śanaiḥ samyag ūrdhvākuñcanam abhyaset | puruṣo 'py athavā nārī vajrolī-siddhim āpnuyātमेहनेन शनैः सम्यगूर्ध्वाकुञ्चनमभ्यसेत् | पुरुषोऽप्यथवा नारी ...Debe practicarse correctamente y gradualmente la contracción hacia arriba median...
  3. 85yatnataḥ śasta-nālena phūtkāraṃ vajra-kandare | śanaiḥ śanaiḥ prakurvīta vāyu-sañcāra-kāraṇātयत्नतः शस्तनालेन फूत्कारं वज्रकन्दरे | शनैः शनैः प्रकुर्वीत ...Con esfuerzo, mediante un tubo adecuado, debe hacerse soplar gradualmente en la ...
  4. 86nārī-bhage patad bindum abhyāsenordhvam āharet | calitaṃ ca nijaṃ bindum ūrdhvam ākṛṣya rakṣayetनारीभगे पतद्बिन्दुमभ्यासेनोर्ध्वमाहरेत् | चलितं च निजं बिन्द...Mediante la práctica debe elevarse hacia arriba el bindu que cae en la vagina de...
  5. 87bindu-siddhimatāṃ dehe kim annaṃ viṣam iṣyati | sarpāṇām iva bhogānāṃ viṣaṃ na hi viṣāyateबिन्दुसिद्धिमतां देहे किमन्नं विषमिष्यति | सर्पाणामिव भोगाना...¿Qué alimento podría ser veneno para el cuerpo de quienes han perfeccionado el b...
  6. 88yad yatra kriyate karma tad avaśyaṃ phalaṃ bhavet | ata eva hi yogyena binduṃ rakṣet prayatnataḥयद्यत्र क्रियते कर्म तदवश्यं फलं भवेत् | अत एव हि योग्येन बि...Cualquier acción que se realice, inevitablemente producirá su fruto. Por eso mis...
  7. 89mriyate bindu-pātena jīvyate bindu-dhāraṇāt | sugandho yogino dehe jāyate bindu-dhāraṇātम्रियते बिन्दुपातेन जीव्यते बिन्दुधारणात् | सुगन्धो योगिनो द...Se muere por la pérdida del bindu, se vive por la retención del bindu. Por la re...
  8. 90yāvad binduḥ sthito dehe tāvat kālā bhayaṃ kutaḥ | yāvad baddhā nabho-mudrā tāvad bindur na gacchatiयावद्बिन्दुः स्थितो देहे तावत्काला भयं कुतः | यावद्बद्धा नभो...Mientras el bindu permanece en el cuerpo, ¿de dónde viene el miedo a la muerte? ...
  9. 91calito 'pi yadā binduḥ samprāpto yoni-maṇḍalam | vrajaty ūrdhvaṃ hṛtaḥ śaktyā nibaddho yoni-mudrayāचलितोऽपि यदा बिन्दुः सम्प्राप्तो योनिमण्डलम् | व्रजत्यूर्ध्व...Incluso cuando el bindu se ha movido y alcanzado la región de la vagina, va haci...
  10. 92ūrdhvaṃ meḍhrād adho nābher uḍayānaṃ paraṃ hi tat | ūrdhvaṃ yat preryate bindus tenāsau syād udāhṛtaḥऊर्ध्वं मेढ्रादधो नाभेरुडयानं परं हि तत् | ऊर्ध्वं यत्प्रेर्...Arriba del órgano genital y abajo del ombligo está el supremo Uḍḍīyāna. Es llama...
  11. 93sa bindur dvividhaḥ proktaḥ pāṇḍuro lohitas tathā | pāṇḍuraṃ śuklam ity āhuḥ raktaṃ rājas tathā smṛtamस बिन्दुर्द्विविधः प्रोक्तः पाण्डुरो लोहितस्तथा | पाण्डुरं श...Se dice que el bindu es de dos tipos: blanco y rojo. El blanco se llama śukla y ...
  12. 94sindūrāruṇa-saṃkāśaṃ ravi-sthāne sthitaṃ rajaḥ | śaśi-sthāne sthito bindus tayor aikyaṃ sudurlabhamसिन्दूरारुणसंकाशं रविस्थाने स्थितं रजः | शशिस्थाने स्थितो बि...El rajas, de color rojo como el cinabrio, está situado en el lugar del sol. El b...
  13. 95binduḥ śivo rajaḥ śaktir ity uktaṃ jñāna-gocare | binduś candro rajaḥ sūryas tayor aikyaṃ tu durlabhamबिन्दुः शिवो रजः शक्तिरित्युक्तं ज्ञानगोचरे | बिन्दुश्चन्द्र...Bindu es Śiva y rajas es Śakti — así se declara en el ámbito del conocimiento. B...
  14. 96rajasā recitaṃ binduṃ miśrī-bhūtam atho rajaḥ | yadā sama-rasī-bhūtaṃ vajrolī-siddhir ucyateरजसा रेचितं बिन्दुं मिश्रीभूतमथो रजः | यदा समरसीभूतं वज्रोली...Cuando el bindu mezclado con rajas, y el rajas unido con bindu, se vuelven de un...
  15. 97ūrdhvaṃ gacchati yad reto vāyunā preritaṃ haṭhāt | sa bindur amṛtaṃ jñeyaḥ sarveṣāṃ cāmṛtaṃ smṛtamऊर्ध्वं गच्छति यद्रेतो वायुना प्रेरितं हठात् | स बिन्दुरमृतं...Cuando el semen sube impulsado por el aire con fuerza, ese bindu debe conocerse ...
  16. 98atha sahajolih | sahjoliś cāmarolī vajrolyā bheda ekataḥ | jalaṃ bindu-galad dagdhvā nirviśeṣaṃ samācaretअथ सहजोलिः | सहजोलिश्चामरोली वज्रोल्या भेद एकतः | जलं बिन्दु...Ahora Sahajolī: Sahajolī y Amarolī son variantes de Vajrolī. Habiendo quemado la...
  17. 99maithune ca sthite citte tayor vāyu-viśeṣataḥ | strī-rajaḥ sahajā mudrā puṃso 'pi viditā uditāमैथुने च स्थिते चित्ते तयोर्वायुविशेषतः | स्त्रीरजः सहजा मुद...Cuando la mente está fija en maithuna, por el control especial del aire de ambos...
  18. 100sva-śakty-abhāvato 'py eṣa vajrolī strīṣu siddhyati | sva-śakty-udbōdhanaṃ cāpi vajrolyeva hi siddhyatiस्वशक्त्यभावतोऽप्येष वज्रोली स्त्रीषु सिद्ध्यति | स्वशक्त्यु...Incluso sin la propia śakti, esta Vajrolī se perfecciona en las mujeres. Y el de...
  19. 101atha amarolī | pittolbaṇatvāt prathamāmbu-dhārāṃ vihāya niḥsāratayāntya-dhārām | niṣevyate śītala-madhya-dhārā kāpālike khaṇḍa-mate tv amārīअथ अमरोली | पित्तोल्बणत्वात्प्रथमाम्बुधारां विहाय निःसारतयान...Ahora Amarolī: Descartando el primer chorro de agua por exceso de pitta, y el úl...
  20. 102binduṃ candra-samudbhūtam āhṛtya calitaṃ svayam | abhyāsād vāyunā yukto yogyo bindhūrdhvago bhavetबिन्दुं चन्द्रसमुद्भूतमाहृत्य चलितं स्वयम् | अभ्यासाद्वायुना...Habiendo atraído el bindu surgido de la luna que se ha movido por sí mismo, unid...
  21. 103binduṃ rakṣed yataḥ siddho mṛtyuṃ jayati yogavit | maraṇaṃ bindu-pātena jīvanaṃ bindu-dhāraṇātबिन्दुं रक्षेद्यतः सिद्धो मृत्युं जयति योगवित् | मरणं बिन्दु...Por eso el siddha que conoce el yoga conquista la muerte preservando el bindu. L...
Śakti cālana3.104-130
  1. 104indriyāṇāṃ mano nātho mano-nāthas tu mārutaḥ | mārutasya layo nāthaḥ sa layo nādam āśritaḥइन्द्रियाणां मनो नाथो मनो-नाथस्तु मारुतः | मारुतस्य लयो नाथः...El señor de los sentidos es la mente; el señor de la mente es la respiración; el...

चतुर्थोपदेशःCaturthopadeśaḥ

Sobre el Samādhi · 114 versos

El capítulo final describe los estados de absorción meditativa y la práctica del nāda yoga. Presenta los sinónimos de samādhi, la relación entre mente y prāṇa, los cuatro estados de la práctica (ārambha, ghaṭa, paricaya, niṣpatti), y la disolución final en el sonido interior.

Naturaleza del samādhi4.1-8
  1. 1namaḥ śivāya gurave nāda-bindu-kalātmane | nirañjana-padaṃ yāti nityaṃ tatra parāyaṇaḥनमः शिवाय गुरवे नाद-बिन्दु-कलात्मने | निरञ्जन-पदं याति नित्य...Salutaciones a Śiva, el Guru, cuya naturaleza es nāda, bindu y kalā. Quien está ...
  2. 2athedānīṃ pravakṣyāmi samādhi-kramam uttamam | mṛtyu-ghnaṃ ca sukhopāyaṃ brahmānanda-karaṃ paramअथेदानीं प्रवक्ष्यामि समाधिक्रममुत्तमम् | मृत्युघ्नं च सुखोप...Ahora describiré el método supremo de samādhi, que destruye la muerte, es un med...
  3. 3rāja-yogaḥ samādhiś ca unmanī ca manonmanī | amaratvaṃ layas tattvaṃ śūnyāśūnyaṃ paraṃ padamराज-योगः समाधिश्च उन्मनी च मनोन्मनी | अमरत्वं लयस्तत्त्वं शू...Rāja yoga, samādhi, unmanī, manonmanī, inmortalidad, laya, tattva, vacío-no-vací...
  4. 4atha samādhi-lakṣaṇam | rāja-yogaḥ samādhiś ca unmanī ca manonmanīअथ समाधि-लक्षणम् | राजयोगः समाधिश्च उन्मनी च मनोन्मनी...Ahora, las características del samādhi: rāja yoga, samādhi, unmanī y manonmanī.....
  5. 5salile saindhavaṃ yadvat sāmyaṃ bhajati yogataḥ | tathātma-manasor aikyaṃ samādhir abhidhīyateसलिले सैन्धवं यद्वत्साम्यं भजति योगतः | तथात्म-मनसोरैक्यं सम...Así como la sal disuelta en agua se vuelve una con ella, así cuando el Ātman y l...
  6. 6turyātītaṃ ca turyā ca sahaja-nirvikalpakam | śūnyāśūnyaṃ paraṃ brahma nirālambaṃ nirāmayamतुर्या-तीतं च तुर्या च सहज-निर्विकल्पकम् | शून्याशून्यं परं ...Turīya y más allá de turīya, el nirvikalpa espontáneo, el vacío-no-vacío, el Bra...
  7. 7ghṛtaṃ guḍaṃ ca bhuñjīta adhvā-prathama-yāma-ge | vāyau praviṣṭe suṣumnāyāṃ kevalaḥ kumbhakas tathāघृतं गुडं च भुञ्जीत अध्वा-प्रथम-याम-गे | वायौ प्रविष्टे सुषु...Debe comer ghee y azúcar moreno antes de la primera hora del día. Cuando el vien...
  8. 8yathā giri-nibhaṃ dhyātṛ dhyeyaṃ cittaṃ samādhinā | jāyate tadvad brahmaikyaṃ pare śūnye pralīyateयथा गिरि-निभं ध्यातृ ध्येयं चित्तं समाधिना | जायते तद्वद् ब्...Así como la sal se disuelve en el agua, del mismo modo la mente se disuelve en s...
Requisitos y preparación4.9-28
  1. 9samarasatvam āpannau jīvātma-paramātmanoḥ | praṇaṣṭa-sarva-saṅkalpaḥ samādhiḥ so'bhidhīyateसमरसत्वम् आपन्नौ जीवात्म-परमात्मनोः | प्रणष्ट-सर्व-सङ्कल्पः ...Cuando el alma individual y el Ser supremo alcanzan la misma esencia, y toda int...
  2. 10rāja-yogasya māhātmyaṃ ko vā jānāti tattvataḥ | jñānaṃ muktiḥ sthitiḥ siddhir guru-vākyena labhyateराजयोगस्य माहात्म्यं को वा जानाति तत्त्वतः | ज्ञानं मुक्तिः ...¿Quién conoce verdaderamente la grandeza del rāja yoga? El conocimiento, la libe...
  3. 11durlabho viṣaya-tyāgo durlabhaṃ tattva-darśanam | durlabhā sahajāvasthā sad-guroḥ karuṇāṃ vināदुर्लभो विषयत्यागो दुर्लभं तत्त्व-दर्शनम् | दुर्लभा सहजावस्थ...Difícil es el abandono de los objetos sensoriales, difícil la visión de la reali...
  4. 12vividhair āsanaiḥ kumbhair vicitraiḥ karaṇair api | prabuddhāyāṃ mahāśaktau prāṇaḥ śūnye pralīyateविविधैर् आसनैः कुम्भैर् विचित्रैः करणैर् अपि | प्रबुद्धायां ...Mediante diversos āsanas, kumbhakas y otras prácticas variadas, cuando la gran ś...
  5. 13utpanna-śakti-bodhasya tyakta-niḥśeṣa-karmaṇaḥ | yoginaḥ sahajāvasthā svayam eva prajāyateउत्पन्न-शक्ति-बोधस्य त्यक्त-निःशेष-कर्मणः | योगिनः सहजावस्था...Para el yogui en quien ha surgido el despertar de śakti y que ha abandonado todo...
  6. 14suṣumnā-vāhinī prāṇe śūnye viśati mānase | tadā sarvāṇi karmāṇi nirmūlayati yogavitसुषुम्णा-वाहिनी प्राणे शून्ये विशति मानसे | तदा सर्वाणि कर्म...Cuando el prāṇa fluye por suṣumnā y la mente entra en el vacío, entonces el cono...
  7. 15amarī-dhāraṇā-kālaṃ yaḥ karoti sadā śuciḥ | siddhiṃ labhati pūrṇāṃ sa mṛtyuṃ jayati yogavitअमरी-धारणा-कालं यः करोति सदा शुचिः | सिद्धिं लभति पूर्णां स ...Quien practica siempre la concentración en el néctar inmortal, permaneciendo pur...
  8. 16amaratvaṃ ca dehasya yadā bhavati yoginaḥ | tadā loke prabhutvaṃ ca viṣayān sevate yadiअमरत्वं च देहस्य यदा भवति योगिनः | तदा लोके प्रभुत्वं च विषय...Cuando surge la inmortalidad del cuerpo del yogui, entonces obtiene soberanía en...
  9. 17mārute madhya-saṃcāre manaḥ-sthairyaṃ prajāyate | yo manaḥ-susthirībhāvaḥ saivāvasthonmanī matāमारुते मध्य-संचारे मनः-स्थैर्यं प्रजायते | यो मनः-सुस्थिरीभा...Cuando el aire vital fluye por el canal central, surge la estabilidad de la ment...
  10. 18tat-siddhaye vidhānajñaiḥ vicitraiḥ karaṇaiḥ kṛtaiḥ | abhyaset layam avyagraṃ yāvat prāpnoti nirvṛtimतत्-सिद्धये विधानज्ञैः विचित्रैः करणैः कृतैः | अभ्यसेत् लयम्...Para lograr eso, el aspirante debe practicar la disolución sin agitación, usando...
  11. 19layo laya iti prāhuḥ kīdṛśaṃ laya-lakṣaṇam | layo viṣaya-vismṛtiḥ saṃskārodaya-varjanātलयो लय इति प्राहुः कीदृशं लय-लक्षणम् | लयो विषय-विस्मृतिः सं...Dicen 'laya, laya', pero ¿cuál es la característica de laya? Laya es el olvido d...
  12. 20veda-śāstra-purāṇāni sāmānya-gaṇikā iva | ekaiva śāmbhavī mudrā guptā kulavadhūr ivaवेद-शास्त्र-पुराणानि सामान्य-गणिका इव | एकैव शाम्भवी मुद्रा ...Los Vedas, śāstras y Purāṇas son como cortesanas comunes; solo la śāmbhavī mudrā...
  13. 21pavano badhyate yena manas tenaiva badhyate | manaś ca badhyate yena pavanas tena badhyateपवनो बध्यते येन मनस्तेनैव बध्यते | मनश्च बध्यते येन पवनस्तेन...Aquel que controla la respiración, controla la mente. Y aquel que controla la me...
  14. 22antar-lakṣyaṃ bahir-dṛṣṭir nimeṣonmeṣa-varjitā | eṣā sā śāmbhavī mudrā veda-śāstreṣu gopitāअन्तर्-लक्ष्यं बहिर्-दृष्टिर् निमेषोन्मेष-वर्जिता | एषा सा श...La atención interna con la mirada externa, sin parpadeo: esta es la śāmbhavī mud...
  15. 23antar-lakṣya-vilīnaṃ ced cittaṃ viṣṇoḥ paraṃ padam | sā bhavet śāmbhavī mudrā śakti-saṃgamataḥ satīअन्तर्-लक्ष्य-विलीनं चेद् चित्तं विष्णोः परं पदम् | सा भवेत्...Cuando la mente se disuelve en el objetivo interno, que es la morada suprema de ...
  16. 24śāmbhavyāḥ khecaryāś caiva lakṣya-bhedo'sti kevalam | hṛd-ākāśe mano līnaṃ śūnyaṃ śūnyena cintayetशाम्भव्याः खेचर्याश्चैव लक्ष्य-भेदोऽस्ति केवलम् | हृद्-आकाशे...Entre śāmbhavī y khecarī solo hay diferencia en el punto de concentración. Con l...
  17. 25tāre jyotiṣi saṃyojya kiñcid unmānya bhrū-yugam | pūrva-yoga-samo bhūtvā parā śūnye'vatiṣṭhateतारे ज्योतिषि संयोज्य किञ्चिद् उन्मान्य भ्रू-युगम् | पूर्व-य...Fijando la mirada en la luz de la pupila, elevando ligeramente las cejas, perman...
  18. 26kecid āgama-jālena kecin nigama-sañcayaiḥ | kecit tarkeṇa muhyanti naiva jānanti tārakamकेचिद् आगम-जालेन केचिन् निगम-सञ्चयैः | केचित् तर्केण मुह्यन्...Algunos se confunden en la red de los āgamas, otros en la acumulación de los nig...
  19. 27ardhonmīlita-locanaḥ susthira-mānāso nāsāgra-dṛṣṭiḥ | candrārkau laya-bhūmikāyāṃ bodhayann ātmānaṃ mukhaṃ prakāśayanअर्धोन्मीलित-लोचनः सुस्थिर-मानासो नासाग्र-दृष्टिः | चन्द्रार...Con los ojos entreabiertos, mente perfectamente estable, mirada en la punta de l...
  20. 28yat tat tāraka-vijñānaṃ yo mudrā-tārakaś ca saḥ | tatra dhyāna-vidhiṃ vakṣye sarva-siddhi-pradāyakamयत् तत् तारक-विज्ञानं यो मुद्रा-तारकश् च सः | तत्र ध्यान-विध...Ese es el conocimiento liberador, esa es la mudrā que libera. Ahora describiré e...
Relación mente-prāṇa4.29-42
  1. 29nāda-śravaṇa-cittena praṇīṇor bhedya-bhedakam | vyutthānaṃ cāpi nidrāyāḥ suṣupti-sthitir ātmanaḥनाद-श्रवण-चित्तेन प्रणीणोर्भेद्य-भेदकम् | व्युत्थानं चापि नि...Con la mente absorta en escuchar el nāda, que penetra lo penetrable, surge el de...
  2. 30sa śabdo yāvad ākāśe tāvan nādo'nubhūyate | niḥśabdaṃ paramaṃ brahma parātmeti gīyateस शब्दो यावद् आकाशे तावन् नादोऽनुभूयते | निःशब्दं परमं ब्रह्...Mientras haya sonido en el espacio, el nāda se percibe. Lo que está más allá del...
  3. 31yat kiñcin nāda-rūpeṇa śrūyate śaktir eva sā | tattvānto niṣkalo bhāvo yaḥ sa eva pareśvaraḥयत् किञ्चिन् नाद-रूपेण श्रूयते शक्तिर् एव सा | तत्त्वान्तो न...Todo lo que se escucha en forma de nāda es Śakti misma. El estado sin partes al ...
  4. 32sarve nādānusandhāne layaṃ yānti manonmanau | tatra vedētare vārtā cetaś cetayati kva vāसर्वे नादा-नुसन्धाने लयं यान्ति मनोन्मनौ | तत्र वेदे-तरे वार...En la investigación del nāda, todos se disuelven en el estado sin mente. Allí, ¿...
  5. 33vāyur baddho mano baddhaṃ binduś cittaṃ ca niścalam | nāda-siddhau bhavet siddhiḥ saṃśayo nāsti kaścanaवायुर् बद्धो मनो बद्धं बिन्दुश् चित्तं च निश्चलम् | नाद-सिद्...Cuando el aire está atado, la mente está atada; cuando el bindu está fijo, la me...
  6. 34brahma-randhra-gate prāṇe manasi tad-gate sadā | mudrā-jño vetti mudrāṃ sa guru-vākyena tattvataḥब्रह्म-रन्ध्र-गते प्राणे मनसि तद्-गते सदा | मुद्रा-ज्ञो वेत्...Cuando el prāṇa entra en brahmarandhra y la mente permanece siempre allí, el con...
  7. 35salile saindhavaṃ yadvat sāmyaṃ bhajati yogataḥ | tathātma-manasor aikyaṃ samādhir abhidhīyateसलिले सैन्धवं यद्वत् साम्यं भजति योगतः | तथात्म-मनसोर् ऐक्यं...Así como la sal se disuelve completamente en el agua, del mismo modo cuando ātma...
  8. 36yadā saṅkṣīyate prāṇo mānasaṃ ca pralīyate | tadā sama-rasatvaṃ syāt samādhir abhidhīyateयदा सङ्क्षीयते प्राणो मानसं च प्रलीयते | तदा सम-रसत्वं स्यात...Cuando el prāṇa se agota y la mente se disuelve, entonces surge la misma esencia...
  9. 37tat-samaṃ ca dvayor aikyaṃ jīvātma-paramātmanoḥ | pranaṣṭa-sarva-saṅkalpaḥ samādhiḥ so'bhidhīyateतत्-समं च द्वयोर् ऐक्यं जीवात्म-परमात्मनोः | प्रनष्ट-सर्व-सङ...La igualdad y unidad de los dos —jīvātman y paramātman— cuando toda intención me...
  10. 38rāja-yogasya māhātmyaṃ ko vā jānāti tattvataḥ | jñānaṃ muktiḥ sthitiḥ siddhir guror vacana-mātrataḥराजयोगस्य माहात्म्यं को वा जानाति तत्त्वतः | ज्ञानं मुक्तिः ...¿Quién conoce verdaderamente la grandeza del rāja yoga? El conocimiento, la libe...
  11. 39atha nādānusandhānam | kṛtvā sampuṭitau karṇau nirudhya ca prayatnataḥ | śrūyate tatra niḥśabdaḥ nādas tārakatāṃ gataḥअथ नादानुसन्धानम् | कृत्वा सम्पुटितौ कर्णौ निरुध्य च प्रयत्न...Ahora, la práctica del nāda. Habiendo cerrado los oídos con los dedos y bloqueán...
  12. 40ārambhas tathā ghaṭaś caiva paricayo'tha niṣpattiḥ | etā avasthāś catasraḥ syur yogī yogena sidhyatiआरम्भस् तथा घटश् चैव परिचयोऽथ निष्पत्तिः | एता अवस्थाश् चतस्...Comienzo, vasija, familiarización y consumación: estas son las cuatro etapas. El...
  13. 41athārambhāvasthā | brahmagranther bhaved bhedo hyānandaḥ śūnyasambhavaḥ | vicitraḥ kvaṇako dehe'nāhataḥ śrūyate dhvaniḥअथारम्भावस्था | ब्रह्मग्रन्थेर् भवेद् भेदो ह्यानन्दः शून्यसम...Ahora la etapa del comienzo: cuando se perfora el nudo de Brahma, surge la dicha...
  14. 42divyadehaś ca tejasvī divyagandhas tvarogavān | sampūrṇahṛdayaḥ śūnya ārambhe yogavān bhavetदिव्यदेहश् च तेजस्वी दिव्यगन्धस् त्वरोगवान् | सम्पूर्णहृदयः ...En la etapa del comienzo, el yogui adquiere un cuerpo divino, resplandeciente, c...
Mudrās para samādhi4.43-63
  1. 43atha ghaṭāvasthā | ghaṭīkṛtya vāyuṃ ca brahmagranthi vibhedayet | ghaṭāvasthāṃ tataḥ kuryād viṣṇugrantheś ca bhedanamअथ घटावस्था | घटीकृत्य वायुं च ब्रह्मग्रन्थि विभेदयेत् | घटा...Ahora la etapa de la vasija: haciendo del aire una vasija, perfora el nudo de Br...
  2. 44atiśūnye viśuddhākhye kṣṇāttūryaṇināadakaḥ | tadā kumbhakasidhiḥ syānmahāśūnyaṃ tadā bhavetअतिशून्ये विशुद्धाख्ये क्षणात्तूर्यनिनादकः | तदा कुम्भकसिद्ध...En el gran vacío llamado viśuddhi, instantáneamente surge el sonido del tambor c...
  3. 45cittānandaṃ tadā kuryādrūpasaundaryasampadām | sahajānandasandoho mano'manaskatāṃ vrajetचित्तानन्दं तदा कुर्याद्रूपसौन्दर्यसम्पदाम् | सहजानन्दसन्दोह...Entonces produce la dicha de la mente y la riqueza de belleza en la forma. Por l...
  4. 46atha paricayāvasthā | viśokastadgato vāyurviśatyākāśamadhyagaḥ | paricayo'yamabhyāsādrudragrandhiṃ vibhedayetअथ परिचयावस्था | विशोकस्तद्गतो वायुर्विशत्याकाशमध्यगः | परिच...Ahora la etapa de familiarización: libre de dolor, el aire entra al espacio cent...
  5. 47mardalīśabdasandoho bhavatyākāśasamplave | tadā vinduḥ samutpanno nādo nānāvidho bhavetमर्दलीशब्दसन्दोहो भवत्याकाशसम्प्लवे | तदा विन्दुः समुत्पन्नो...Cuando hay inmersión en el espacio, surge abundancia de sonidos de tambor. Enton...
  6. 48atha niṣpattyavasthā | truṭitaṃ bhūmikāṃ kṛtvā vāyuś cittaṃ tathānalam | ātmanā saha saṃyojya niṣpattiḥ paramā matāअथ निष्पत्त्यवस्था | त्रुटितं भूमिकां कृत्वा वायुश् चित्तं त...Ahora la etapa de consumación: habiendo atravesado los niveles, uniendo el aire,...
  7. 49sarvacintāvisarjanaṃ muktyai syādrājayoginām | śabdākṣaraparaṃ brahma nādānte vilayaṃ gataḥसर्वचिन्ताविसर्जनं मुक्त्यै स्याद्राजयोगिनाम् | शब्दाक्षरपरं...El abandono de todo pensamiento es la liberación de los rāja yoguis. El Brahman ...
  8. 50sarvāvasthāsu yogena sadasacittamadhyagaḥ | yatheṣṭaṃ brahmaṇi sthitvā gacchellayanṃ na sandehaḥसर्वावस्थासु योगेन सदसच्चित्तमध्यगः | यथेष्टं ब्रह्मणि स्थित...En todos los estados, mediante el yoga, permaneciendo en el centro entre lo real...
  9. 51merupṛṣṭhe samāsīno mudrābhyāsarato bhavet | sa eva rājayogī syādanyathā virato bhavetमेरुपृष्ठे समासीनो मुद्राभ्यासरतो भवेत् | स एव राजयोगी स्याद...Sentado en la espalda del Meru, dedicado a la práctica de mudrās, él es verdader...
  10. 52śāmbhavīmudrayā yuktaḥ khecaryā satataṃ rataḥ | unmanībhāvasaṃyukto brahmānandaraso bhavetशाम्भवीमुद्रया युक्तः खेचर्या सततं रतः | उन्मनीभावसंयुक्तो ब...Unido con śāmbhavī mudrā, constantemente dedicado a khecarī, conectado con el es...
  11. 53tattvaṃ padaṃ tayoraikyaṃ samādhirabhidhīyate | brahmā ca jīva uddiṣṭaḥ paramātmeti gīyateतत्त्वं पदं तयोरैक्यं समाधिरभिधीयते | ब्रह्मा च जीव उद्दिष्ट...La verdad, la palabra, y la unión de ambos se llama samādhi. Brahma y el jīva se...
  12. 54visṛjya karmajaṃ sarvaṃ yadā tiṣṭhati niścalaḥ | tadā samādhirityukto jīvanmuktas tadā bhavetविसृज्य कर्मजं सर्वं यदा तिष्ठति निश्चलः | तदा समाधिरित्युक्...Cuando, habiendo abandonado todo lo nacido del karma, permanece inmóvil, entonce...
  13. 55samādhau niścalā buddhistadā yogas tathocyate | samādhau sthiracittatvātsamādhiḥ paramo mataḥसमाधौ निश्चला बुद्धिस्तदा योगस् तथोच्यते | समाधौ स्थिरचित्तत...Cuando la inteligencia está inmóvil en samādhi, entonces se llama yoga. Debido a...
  14. 56indriyāṇāṃ samastānāṃ viṣayeṣvapi vartatām | atīndriyaṃ paraṃ jñānaṃ samādhau prakṛtiḥ parāइन्द्रियाणां समस्तानां विषयेष्वपि वर्तताम् | अतीन्द्रियं परं...Aunque todos los sentidos estén activos en sus objetos, el conocimiento supremo ...
  15. 57anekadhā samādhiś ca vicitro'yaṃ prakīrtitaḥ | ekaiva śaktiḥ sarvatra vibhāgenāpi kathyateअनेकधा समाधिश् च विचित्रोऽयं प्रकीर्तितः | एकैव शक्तिः सर्वत...El samādhi se proclama de múltiples formas, este es maravilloso. Una sola śakti ...
  16. 58lavaṇaṃ jalayogena yathaikatvaṃ vilīyate | tathātmamanasaraikyaṃ samādhirabhidhīyateलवणं जलयोगेन यथैकत्वं विलीयते | तथात्ममनसोरैक्यं समाधिरभिधीय...Así como la sal se disuelve en unidad con el agua, así la unión del Ser y la men...
  17. 59yadā saṅkalpajālaṃ ca vāyuralpībhavedyadā | ātmani brahmaṇi līnaṃ samādhirabhidhīyateयदा सङ्कल्पजालं च वायुरल्पीभवेद्यदा | आत्मनि ब्रह्मणि लीनं स...Cuando la red de intenciones y el aire se vuelven mínimos, disuelto en el Ser en...
  18. 60samarasatvamāpannaḥ sukhena pavonojjhitaḥ | sa jīvo brahmaṇi sthitvā samādhiṃ prāpnuyādihaसमरसत्वमापन्नः सुखेन पवनोज्झितः | स जीवो ब्रह्मणि स्थित्वा स...Habiendo alcanzado la ecualidad de sabor, liberado fácilmente del viento, ese jī...
  19. 61maraṇaṃ ca jīvanaṃ ca sukhaṃ duḥkhaṃ ca tadvayam | ekadehe sadā buddhvā samādhau nirato bhavetमरणं च जीवनं च सुखं दुःखं च तद्वयम् | एकदेहे सदा बुद्ध्वा सम...Muerte y vida, placer y dolor, esos pares — conociendo que siempre están en un s...
  20. 62sarveṣvapi ca dharmeṣu jāyate yatsukhaṃ param | tadbrahma tatparaṃ satyaṃ sa eva paramātmabhūḥसर्वेष्वपि च धर्मेषु जायते यत्सुखं परम् | तद्ब्रह्म तत्परं स...La dicha suprema que nace en todos los dharmas — eso es Brahman, esa es la verda...
  21. 63yasya sarvātmabhāvena sarvabhūteṣvanākulam | samādhisthasya sadṛśo na kaścidbhuvi vidyateयस्य सर्वात्मभावेन सर्वभूतेष्वनाकुलम् | समाधिस्थस्य सदृशो न ...Aquel que con el sentimiento de que todo es el Ser permanece imperturbable ante ...
Nāda yoga: introducción4.64-68
  1. 64ānāhataṃ śabdam aśeṣa-hetuṃ śabdasya niṣpattim anaupamyeyam | jñātvā munir yāti paraṃ padaṃ tat karṇau pidhāya ca śabdam antaḥआनाहतं शब्दमशेष-हेतुं शब्दस्य निष्पत्तिमनौपम्येयम् | ज्ञात्व...Conociendo el sonido anāhata, causa de todo, origen incomparable del sonido, tap...
  2. 65amṛtatvaṃ ca yo vidyād brahmānandaparāyaṇaḥ | so'mṛtatvaṃ vrajetprāpya na śocyo na ca śocatiअमृतत्वं च यो विद्याद् ब्रह्मानन्दपरायणः | सोऽमृतत्वं व्रजेत...Quien conoce la inmortalidad, dedicado a la dicha de Brahman, alcanzando la inmo...
  3. 66gurorvākyaṃ paraṃ mantraṃ na śāstraṃ na ca vārtikam | eṣa eva paro dharmo ya enaṃ mocayedguruḥगुरोर्वाक्यं परं मन्त्रं न शास्त्रं न च वार्तिकम् | एष एव पर...La palabra del guru es el mantra supremo, no las escrituras ni los comentarios. ...
  4. 67nādānveṣaṇatattvajño rājayogaḥ prakīrtitaḥ | dehasyo jyotiṣāṃ jyotirmānaso manasaḥ paraḥनादान्वेषणतत्त्वज्ञो राजयोगः प्रकीर्तितः | देहस्थो ज्योतिषां...Conocedor de la verdad mediante la búsqueda del nāda, se proclama rāja yoga. La ...
  5. 68yadā tu kumbhakaḥ siddhaḥ kṣīṇe prāṇe nirāśrayaḥ | tadā dagdhaṃ rajastsmānmano nirmalatāṃ vrajetयदा तु कुम्भकः सिद्धः क्षीणे प्राणे निराश्रयः | तदा दग्धं रज...Cuando el kumbhaka está perfeccionado, el prāṇa disminuido y sin soporte, entonc...
Las cuatro etapas4.69-76
  1. 69tasmādabhyasanaṃ kāryaṃ yāvatsiddhirna jāyate | māsānte siddhimāpnoti na cirātsiddhiruttamāतस्मादभ्यसनं कार्यं यावत्सिद्धिर्न जायते | मासान्ते सिद्धिमा...Por lo tanto, la práctica debe hacerse hasta que surge el logro. Al final del me...
  2. 70nādasiddhāntamāsthāya yogī yoge pravartate | yatheṣṭaṃ brahmaṇi sthitvā sukhamānandamaśnuteनादसिद्धान्तमास्थाय योगी योगे प्रवर्तते | यथेष्टं ब्रह्मणि स...Apoyándose en la doctrina del nāda, el yogui progresa en el yoga. Establecido en...
  3. 71śrīguruṇā kathitaṃ tattvaṃ haṭhayogapradīpike | adhyātmajñānadīpena prakāśaṃ paramottamamश्रीगुरुणा कथितं तत्त्वं हठयोगप्रदीपिके | अध्यात्मज्ञानदीपेन...La verdad ha sido expuesta por el venerable guru en la Haṭha Yoga Pradīpikā, ilu...
  4. 72svātmārāmeṇa yogīndrakṛpākumbhāmbudhārayā | proktaṃ yogapradīpākhyaṃ paṭhatāmprītaye nṛṇāmस्वात्मारामेण योगीन्द्रकृपाकुम्भाम्बुधारया | प्रोक्तं योगप्र...Por Svātmārāma, mediante la corriente de agua del cántaro de la gracia del señor...
  5. 73śrutismṛtipurāṇoktaṃ karma sarvaṃ vivarjayet | layena niścalībhūto yogī yoge samāhitaḥश्रुतिस्मृतिपुराणोक्तं कर्म सर्वं विवर्जयेत् | लयेन निश्चलीभ...Abandone toda acción prescrita en śruti, smṛti y purāṇas. Habiéndose vuelto inmó...
  6. 74na jānāti gatāgataṃ na jānāti dinakṣayam | no jānāti śubhāśubhaṃ tathaiva yogasaṃyutaḥन जानाति गतागतं न जानाति दिनक्षयम् | नो जानाति शुभाशुभं तथैव...No conoce ir y venir, no conoce el paso de los días, tampoco conoce lo auspicios...
  7. 75na jānāti ca bāhyārthaṃ na jānātyantarārthakam | na vijānāti cātmānaṃ sa yogī layasamplutaḥन जानाति च बाह्यार्थं न जानात्यन्तरार्थकम् | न विजानाति चात्...No conoce los objetos externos ni conoce los internos; ni siquiera conoce al sí ...
  8. 76na jāgran na ca supto vā na caivoṇmeṣanimeṣakṛt | mukta eva na sandeho nādalīnamanāḥ pumānन जाग्रन्न च सुप्तो वा न चैवोन्मेषनिमेषकृत् | मुक्त एव न सन्...Ni despierto ni dormido, sin abrir ni cerrar los ojos — liberado sin duda es el ...
Práctica del nāda4.77-103
  1. 77śītoṣṇasukhaduḥkhādeḥ parātmā yaḥ parātmani | tiṣṭhatyālambanātyāgī sa mukto'tra na saṃśayaḥशीतोष्णसुखदुःखादेः परात्मा यः परात्मनि | तिष्ठत्यालम्बनात्या...El Ser supremo que permanece en el Ser supremo, abandonando todo soporte de frío...
  2. 78avaśyaṃ bhāvitavyaṃ tatprāṇāyāmaṃ vinā kvacit | tasmājjapādikaṃ sarvaṃ tyājyam paramayogināअवश्यं भावितव्यं तत्प्राणायामं विना क्वचित् | तस्माज्जपादिकं...Esto debe cultivarse necesariamente; sin prāṇāyāma en ningún caso. Por lo tanto,...
  3. 79vāyurbaddho mano baddhaṃ bindurbaddho nirāmayaḥ | manobandhe sthiro bhūtvā tato binduṃ sthiraṃ bhavetवायुर्बद्धो मनो बद्धं बिन्दुर्बद्धो निरामयः | मनोबन्धे स्थिर...Con el aire controlado, la mente está controlada; con el bindu controlado, está ...
  4. 80mano hi hetuḥ sarveṣāṃ bandhamokṣasya dehinām | bandhāya viṣayāsaktaṃ muktyai nirviṣayaṃ smṛtamमनो हि हेतुः सर्वेषां बन्धमोक्षस्य देहिनाम् | बन्धाय विषयासक...La mente es ciertamente la causa tanto de la esclavitud como de la liberación pa...
  5. 81yato manastataḥ prāṇo yataḥ prāṇastato manaḥ | tayorvilayataḥ kāryaṃ haṭhanādānusandhināयतो मनस्ततः प्राणो यतः प्राणस्ततो मनः | तयोर्विलयतः कार्यं ह...Donde va la mente, va el prāṇa; donde va el prāṇa, va la mente. La disolución de...
  6. 82rasāyanaṃ ca divyauṣadhiṃ tathā | manaso nirodhe tu guruvākyaṃ paraṃ smṛtamरसायनं च दिव्यौषधं तथा | मनसो निरोधे तु गुरुवाक्यं परं स्मृत...Rasāyanas y medicinas divinas también; pero para el control de la mente, la pala...
El estado final4.104-114
  1. 114tāvad eva niroddhavyaṃ yāvat sthairyaṃ tataḥ taret | eṣa rāja-yogābhyāso nāḍī-śuddhiṃ karoti hiतावदेव निरोद्धव्यं यावत्सथैर्यं तत्तरेत | एष राज-यिगाभ्यासो ...Debe retenerse (el prāṇa/la mente) hasta que se logre la estabilidad y se trasci...