घेरण्डसंहिता

Gheraṇḍa Saṃhitā

"La Colección de Gheraṇḍa"

Un diálogo entre el sabio Gheraṇḍa y su discípulo Caṇḍa Kāpālī. Uno de los tres textos clásicos del Haṭha Yoga, con énfasis en las técnicas prácticas y un sistema de siete miembros.

¿Qué es la Gheraṇḍa Saṃhitā?

La Gheraṇḍa Saṃhitā es uno de los tres textos canónicos del Haṭha Yoga, junto con el Haṭha Yoga Pradīpikā y la Śiva Saṃhitā. Compuesta probablemente en el siglo XVII en Bengala, destaca por su orientación eminentemente práctica: es un manual de técnicas más que un tratado filosófico.

El texto toma forma de diálogo. Caṇḍa Kāpālī (literalmente "Caṇḍa el portador del cráneo", epíteto que sugiere una tradición tántrica) busca al sabio Gheraṇḍa y le pide instrucción en el ghaṭastha yoga, el "yoga del recipiente" — donde el cuerpo es el recipiente (ghaṭa) que contiene el Ser.

El nombre Saṃhitā significa "colección" o "compilación", indicando que el texto recopila enseñanzas de diversas fuentes. A diferencia del Haṭha Yoga Pradīpikā, que enfatiza la progresión hacia el samādhi, la Gheraṇḍa Saṃhitā se enfoca en la preparación sistemática del cuerpo como instrumento espiritual.

Saptāṅga Yoga: Las Siete Prácticas

El sistema de Gheraṇḍa organiza el Haṭha Yoga en siete miembros (saptāṅga), cada uno con un propósito específico en la transformación del practicante:

1

Ṣaṭkarma

षट्कर्म

Purificación (śodhana)

Seis acciones de limpieza: dhauti, basti, neti, trāṭaka, nauli y kapālabhāti. Eliminan impurezas del cuerpo.

2

Āsana

आसन

Fortaleza (dṛḍhatā)

32 posturas que fortalecen y estabilizan el cuerpo. Más que cualquier otro texto clásico.

3

Mudrā

मुद्रा

Estabilidad (sthiratā)

25 sellos energéticos que estabilizan y dirigen el prāṇa. Incluyen bandhas y gestos corporales.

4

Pratyāhāra

प्रत्याहार

Calma (dhīratā)

Retiro de los sentidos. Cinco técnicas para interiorizar la atención.

5

Prāṇāyāma

प्राणायाम

Ligereza (lāghava)

Control respiratorio. Diez técnicas incluyendo sahita, sūrya bhedana y ujjāyī.

6

Dhyāna

ध्यान

Percepción directa (pratyakṣa)

Tres tipos de meditación: sthūla (burda), jyotis (luminosa) y sūkṣma (sutil).

7

Samādhi

समाधि

Aislamiento (nirlipta)

Seis tipos de absorción contemplativa. El estado final de unión.

Esta estructura difiere del aṣṭāṅga de Patañjali (ocho miembros). Gheraṇḍa omite yama y niyama (restricciones y observancias éticas) como categorías separadas, y coloca pratyāhāra antes de prāṇāyāma — sugiriendo que cierto grado de interiorización precede al trabajo respiratorio avanzado.

Estructura

El texto contiene aproximadamente 350 versos (ślokas) organizados en siete capítulos (upadeśa, "instrucciones"), uno para cada práctica:

I
Ṣaṭkarma — Las seis purificaciones. Variantes detalladas de dhauti (limpieza interna), basti (enema yóguico), neti (limpieza nasal), trāṭaka (fijación de la mirada), nauli (aislamiento abdominal) y kapālabhāti (respiración de limpieza craneal).
II
Āsana — 32 posturas descritas con detalle. Incluye variantes no encontradas en otros textos clásicos. Énfasis en āsanas sentados y preparatorios para la meditación.
III
Mudrā — 25 mudrās y bandhas. Técnicas para despertar kuṇḍalinī y dirigir prāṇa. Incluye mahāmudrā, mahābandha, khecarī y otros sellos energéticos.
IV
Pratyāhāra — Cinco técnicas de retiro sensorial, incluyendo yoni mudrā y śāmbhavī mudrā. Preparación para la concentración.
V
Prāṇāyāma — Requisitos previos (lugar, tiempo, dieta) y diez tipos de kumbhaka. Detalla los efectos de cada técnica respiratoria.
VI
Dhyāna — Tres formas de meditación: burda (visualización de la deidad), luminosa (contemplación de la luz interior) y sutil (meditación en kuṇḍalinī y bindu).
VII
Samādhi — Seis tipos de absorción: dhyāna, nāda, rasānanda, laya, bhakti y rāja samādhi. Culminación del proceso.

Características distintivas

El cuerpo como vasija (ghaṭa)

La metáfora central del texto es el cuerpo como ghaṭa (vasija o recipiente). El yogui debe purificar, fortalecer y refinar este recipiente para que pueda contener la experiencia del Ser. La práctica es como el trabajo del alfarero: el barro crudo se transforma en vasija útil mediante un proceso sistemático.

Énfasis en la purificación

Ningún otro texto clásico detalla las purificaciones (ṣaṭkarma) con tanta minuciosidad. Gheraṇḍa describe variantes de cada técnica: por ejemplo, cuatro tipos de dhauti (interno, dental, cardíaco y rectal) con sus subdivisiones.

Catálogo extenso de āsanas

Con 32 posturas, la Gheraṇḍa Saṃhitā describe más āsanas que el Haṭha Yoga Pradīpikā (15) o la Śiva Saṃhitā (4). Incluye posturas que luego serían fundamentales en el yoga moderno: mayūrāsana, śavāsana, vīrāsana, dhanurāsana.

Orientación práctica

El texto es notablemente directo. Poca filosofía, muchas instrucciones. Cada técnica viene con beneficios específicos y, a veces, advertencias. Es un manual para practicantes, no un tratado para eruditos.

Por qué incluimos este texto

La Gheraṇḍa Saṃhitā ofrece una perspectiva complementaria al Haṭha Yoga Pradīpikā. Donde el Pradīpikā enfatiza la progresión hacia el samādhi, la Gheraṇḍa Saṃhitā detalla la preparación del cuerpo. Juntos, ofrecen una visión más completa del Haṭha Yoga tradicional.

Su énfasis en las purificaciones y la sistematización del proceso resulta especialmente relevante para entender las raíces de prácticas que hoy se consideran "avanzadas" o incluso esotéricas. El texto nos recuerda que el yoga clásico era un sistema integral de transformación corporal y energética.

Lecturas recomendadas

Traducciones

  • The Gheranda Samhita — Rai Bahadur Srisa Chandra Vasu (1914)
  • Gheranda Samhita — Bihar School of Yoga (comentario extenso)
  • The Yoga Tradition of the Mysore Palace — N.E. Sjoman

Textos relacionados

Los versos

प्रथमोपदेशः Prathamopadeśaḥ

Ṣaṭkarma — Las seis purificaciones · 75 versos

El primer capítulo describe las seis técnicas de purificación corporal (ṣaṭkarma): dhauti, basti, neti, trāṭaka, nauli y kapālabhāti. Estas prácticas preparan el cuerpo para las técnicas yóguicas superiores.

Introducción al ghaṭastha yoga 1.1-5
  1. 1 kapilo vāca — mano'dhīnaṃ jagat sarvaṃ manastīrthaṃ susādhanam | mano mokṣāya bhogāya mokṣabhogau manodhinau || कपिलोवाच — मनोऽधीनं जगत् सर्वं मनस्तीर्थं सुसाधनम् | मनो मोक... Kapila dijo: El mundo entero está bajo el dominio de la mente. La mente es el lu...
  2. 2 tatsaṃśodhanamicchāmi tvadvakrāmbujavaibhavāt | yena mokṣapadaṃ sadyo bhaveccharīrapātataḥ || तत्संशोधनमिच्छामि त्वद्वक्त्राम्बुजवैभवात् | येन मोक्षपदं सद... Deseo conocer la purificación de esa mente de tu loto-like boca, mediante la cua...
  3. 3 śrīgheraṇḍa uvāca — śṛṇu vatsa pravakṣyāmi ghaṭastaṃ yogamuttamam | yāthātathyena devānāṃ muniśreṣṭha svayambhuvā || श्रीघेरण्ड उवाच — शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि घटस्तं योगमुत्तमम् ... El venerable Gheraṇḍa dijo: Escucha, oh hijo, hablaré del excelente yoga del rec...
  4. 4 sapta sādhanabhūmīnāṃ yogināṃ yogasiddhaye | karaṇāni varārohe pavitrāni mahānti ca || सप्त साधनभूमीनां योगिनां योगसिद्धये | करणानि वरारोहे पवित्रा... Oh de elevados muslos, siete son los instrumentos purificadores y grandes para l...
  5. 5 ṣaṭkarmaiḥ śodhayeddehaṃ mṛjjalena yathā paṭam | tato'sya yogasiddhiḥ syādvinā yuktaṃ na siddhyati || षट्कर्मैः शोधयेद्देहं मृज्जलेन यथा पटम् | ततोऽस्य योगसिद्धिः... Por los seis karmas se debe purificar el cuerpo, como se limpia una tela con tie...
Dhauti — Limpiezas internas 1.6-18
  1. 6 dhautistu dvividhā proktā antardhautirbahistathā | vastistu dvividhā proktā jale khecaryāṃ tathaiva ca || धौतिस्तु द्विविधा प्रोक्ता अन्तर्धौतिर्बहिस्तथा | वस्तिस्तु ... Dhauti es de dos tipos, se dice: interna y externa. Basti también es de dos tipo...
  2. 7 netistu dvividhā proktā sūtracaikajale'parā | trāṭakaṃ nābhimānaṃ ca kapālabhātistathaiva ca || नेतिस्तु द्विविधा प्रोक्ता सूत्रचैकजलेऽपरा | त्राटकं नाभिमान... Neti es de dos tipos, se dice: una con sūtra (hilo/cuerda) y otra con agua. Trāṭ...
  3. 8 antardhautiścaturdhā syādvatsaro hṛdayaṃ dantamūlaṃ ca prakīrtitam | dantamūlaṃ śiraḥ proktaṃ karṇadhautistathaiva ca || अन्तर्धौतिश्चतुर्धा स्याद्वत्सरो हृदयं दन्तमूलं च प्रकीर्तित... La dhauti interna es de cuatro tipos, oh hijo: la del estómago (vatsara), la del...
  4. 9 vahirdhautistu sāmānyā sarvasādhāraṇī smṛtā | pavanaṃ pītvā santiṣṭhetkṣiptvā codarapūritam || वहिर्धौतिस्तु सामान्या सर्वसाधारणी स्मृता | पवनं पीत्वा सन्त... La dhauti externa es la ordinaria, recordada como común para todos. Bebiendo air...
  5. 10 vamanaṃ cāpyadhaḥ kuryādudarāmayaśāntaye | vāriṇā pūritodaraścared dhautiṃ yathāvidhi || वमनं चाप्यधः कुर्यादुदरामयशान्तये | वारिणा पूरितोदरश्चरेद्धौ... Y el vómito debe realizarse hacia abajo para la cura de las enfermedades del abd...
  6. 11 vamanād dvādaśaghaṭīrvāriṇaḥ pānamācaret | tato mukhena satataṃ kṣīyamāṇo nirasya ca || वमनाद् द्वादशघटीर्वारिणः पानमाचरेत् | ततो मुखेन सततं क्षीयमा... Después del vómito, debe beber doce medidas (ghaṭī) de agua. Luego, emitiéndola ...
  7. 12 evaṃ kṛtvā tato dehe jarāmaraṇajaṃ bhayam | na spṛśatyasakṛddhautiḥ kuṣṭhādidoṣanāśanī || एवं कृत्वा ततो देहे जरामरणजं भयम् | न स्पृशत्यसकृद्धौतिः कुष... Haciendo así, el miedo que nace de la vejez y la muerte no toca el cuerpo. La dh...
  8. 13 vardhate'gnistathāyuśca dehe kāyaviśuddhitaḥ | gulmājīrṇavināśitvamāyuṣpradaṃ tathaiva ca || वर्धतेऽग्निस्तथायुश्च देहे कायविशुद्धितः | गुल्माजीर्णविनाशि... El fuego digestivo (agni) aumenta, así como la vida, en el cuerpo purificado. De...
  9. 14 hṛdayaṃ tu bhaveddhautirmūlabandhena bandhanāt | kaṇṭhamūlena sandhānānmūlabandhaḥ prakīrtitaḥ || हृदयं तु भवेद्धौतिर्मूलबन्धेन बन्धनात् | कण्ठमूलेन सन्धानान्... La limpieza del corazón se realiza mediante la aplicación del mūla bandha. Por l...
  10. 15 udgāraṃ tu yathā kuryādvāyunā pūritodaraḥ | tathā hṛdayasaṃśuddhirjāyate nātra saṃśayaḥ || उद्गारं तु यथा कुर्याद्वायुना पूरितोदरः | तथा हृदयसंशुद्धिर्... Como uno hace el eructo, con el abdomen lleno de aire, así nace la purificación ...
  11. 16 dantamūlaṃ bhavettadvaddantajihvopalālanāt | dantānāṃ mūlasaṃśuddhirnityaṃ kāle ca kāle || दन्तमूलं भवेत्तद्वद्दन्तजिह्वोपलालनात् | दन्तानां मूलसंशुद्ध... La limpieza de las raíces de los dientes se hace masajeando dientes y lengua. La...
  12. 17 karṇadhautistu kartavyaṃ tarjanīṅguṣṭhakena tu | malaśuddhirbhavettena śravaṇendriyavardhanam || कर्णधौतिस्तु कर्तव्यं तर्जनीङ्गुष्ठकेन तु | मलशुद्धिर्भवेत्त... Karṇa dhauti debe realizarse con el dedo índice y el pulgar. Por ello hay limpie...
  13. 18 kapālaśuddhistu bhavedvatsaro vāyunā saha | udare pūrite vāyau punaḥ prakrāmate bahiḥ || कपालशुद्धिस्तु भवेद्वत्सरो वायुना सह | उदरे पूरिते वायौ पुनः... La limpieza del cráneo (kapāla) ocurre con vatsara junto con aire. Cuando el air...
Basti — Enemas yóguicos 1.19-26
  1. 19 bastistu dvividhā proktā jale khecaryāṃ tathaiva ca | jalabastistu kartavya udarambujavatsvake || बस्तिस्तु द्विविधा प्रोक्ता जले खेचर्यां तथैव च | जलबस्तिस्त... Basti es de dos tipos: en agua y en khecaryā. Jalabasti debe realizarse en agua ...
  2. 20 nābhimānaṃ tu saṅkṣipya pādāṅguṣṭhau ca pīḍayet | āsanena nirādhāre syānnirodhaḥ pavanasya tu || नाभिमानं तु सङ्क्षिप्य पादाङ्गुष्ठौ च पीडयेत् | आसनेन निराधा... Contraer el ombligo/nauli y presionar los dedos gordos de los pies. En la postur...
  3. 21 tato vāriṇi saṅkṣipye vastyabhyāsātpravartate | antaḥ pītvā tu tanmūtraṃ punaḥ saṅkṣipya pāyayet || ततो वारिणि सङ्क्षिप्ते वस्त्यभ्यासात्प्रवर्तते | अन्तः पीत्व... Entonces, contrayendo en el agua, por la práctica de basti se inicia. Bebiendo i...
  4. 22 evaṃ trikaṃ catuṣkaṃ vā yāvadaṣṭakameva vā | krameṇaiva tu kartavyaṃ vastyabhyāsaṃ śarīriṇā || एवं त्रिकं चतुष्कं वा यावदष्टकमेव वा | क्रमेणैव तु कर्तव्यं ... Así, tres veces o cuatro, o incluso hasta ocho veces, gradualmente debe ser prac...
  5. 23 vardhate vahnisaṃtāpo medaḥ kaphaṃ vilāpayet | balaṃ kāye jāyate ca vastyabhyāsātprayatnataḥ || वर्धते वह्निसंतापो मेदः कफं विलापयेत् | बलं काये जायते च वस्... Aumenta el fuego ardiente, disuelve la grasa y la mucosidad. Fuerza nace en el c...
  6. 24 gulmaplīhādikān rogānpraśamaṃ yāti sādhakaḥ | jaṭharāgnirvivardheta kāye ca paramaṃ sukham || गुल्मप्लीहादिकान् रोगान्प्रशमं याति साधकः | जठराग्निर्विवर्ध... El practicante alcanza la pacificación de enfermedades como gulma y plīhā. El fu...
  7. 25 śuṣkabastistu kartavyaḥ savyadakṣiṇapādayoḥ | utkaṭāsanamāsthāya vāyunā pūritodaraḥ || शुष्कबस्तिस्तु कर्तव्यः सव्यदक्षिणपादयोः | उत्कटासनमास्थाय व... Śuṣka basti debe realizarse sobre el pie izquierdo y derecho, estableciéndose en...
  8. 26 nābhimānaṃ tu saṅkṣipya yonisthānamupānayet | tato'sya vāyunā pūrya gudadvārātpramucyate || नाभिमानं तु सङ्क्षिप्य योनिस्थानमुपानयेत् | ततोऽस्य वायुना प... Contraer el ombligo/nauli y llevarlo hacia el lugar del yoni. Luego, llenándose ...
Neti — Limpieza nasal 1.27-29
  1. 27 netistu dvividhā proktā sūtracaikajale'parā | sūtraṃ snehayutaṃ gāḍhaṃ nāsāpuṭadvaye nayet || नेतिस्तु द्विविधा प्रोक्ता सूत्रचैकजलेऽपरा | सूत्रं स्नेहयुत... Neti es de dos tipos: una con sūtra y otra con agua. El sūtra, untado con grasa/...
  2. 28 mukhānnirgamayettadvadbahirantaśca nodayet | tataḥ śiraḥpraśuddhiḥ syānnetrajyotirvivardhanam || मुखान्निर्गमयेत्तद्वद्बहिरन्तश्च नोदयेत् | ततः शिरःप्रशुद्धि... Debe hacerlo salir por la boca, moviéndolo hacia afuera y hacia adentro. De ello...
  3. 29 jalanetistu kartavyā kṣaumapaṭṭavadagrataḥ | nāsāpuṭadvayaṃ prokṣya śleṣmadoṣavināśanam || जलनेतिस्तु कर्तव्या क्षौमपट्टवदग्रतः | नासापुटद्वयं प्रोक्ष्... Jala neti debe realizarse con un pico como de tela de lino, irrigando ambas fosa...
Trāṭaka — Fijación de la mirada 1.30-31
  1. 30 trāṭakaṃ nābhimānaṃ ca kapālabhātistathaiva ca | trāṭakaṃ ca viśuddhyarthaṃ netradoṣavināśanam || त्राटकं नाभिमानं च कपालभातिस्तथैव च | त्राटकं च विशुद्ध्यर्थ... Trāṭaka, nauli y kapālabhāti son similares. Trāṭaka es para la purificación, la ...
  2. 31 timiraṃ pihitaṃ dṛṣṭvā maṇḍalaṃ ca sadīpakam | tataḥ śāntiṃ praviśati trāṭakātsādhakottamaḥ || तिमिरं पिहितं दृष्ट्वा मण्डलं च सदीपकम् | ततः शान्तिं प्रविश... Viendo la oscuridad velada y el círculo con llama, entonces el mejor de los prac...
Nauli — Aislamiento abdominal 1.32-33
  1. 32 nābhimānaṃ tu saṅkṣipya madhyadeśe tu kārayet | vāmadakṣiṇataḥ kuryādekaikaṃ vṛttamuttamam || नाभिमानं तु सङ्क्षिप्य मध्यदेशे तु कारयेत् | वामदक्षिणतः कुर... Contraer el ombligo/nauli, hacerlo en el centro, de izquierda a derecha. Debe ha...
  2. 33 vardhate jaṭharāgnistu nityaṃ nābhikriyāṃ caran | dehe kāye kṣudhāvṛddhirdehalāghavameva ca || वर्धते जठराग्निस्तु नित्यं नाभिक्रियां चरन् | देहे काये क्षु... Aumenta el fuego abdominal practicando diariamente la acción del ombligo. En el ...
Kapālabhāti y conclusión 1.34-37
  1. 34 kapālabhātirvakṣye tāṃ bhramadoṣavināśinīm | kaphadoṣaviśuddhyarthaṃ mūrcchānāśanamuttamam || कपालभातिर्वक्ष्ये तां भ्रमदोषविनाशिनीम् | कफदोषविशुद्ध्यर्थं... Hablaré de kapālabhāti, destructora de los defectos del vértigo, para la purific...
  2. 35 padmāsanaṃ samāsthāya samyagvāyuṃ samuddharet | kapālaśuddhikārī sā vātakaphavināśinī || पद्मासनं समास्थाय सम्यग्वायुं समुद्धरेत् | कपालशुद्धिकारी सा... Estableciéndose en padmāsana, debe expulsar completamente el aire. Ella hace la ...
  3. 36 evaṃ ṣaṭkarmanirmalyaṃ kṛtvā dehaṃ yathāvidhi | tato dehe prasādaḥ syādbalaṃ vahnistathaiva ca || एवं षट्कर्मनिर्मल्यं कृत्वा देहं यथाविधि | ततो देहे प्रसादः ... Así, haciendo el cuerpo libre de impurezas por los seis karmas según las reglas,...
  4. 37 tataḥ prasanna indriyaḥ pravartate yogapade mahān | ṣaṭkarmakṛdyogī ciraṃ jīvati nirāmayaḥ || ततः प्रसन्न इन्द्रियः प्रवर्तते योगपदे महान् | षट्कर्मकृद्यो... Entonces, con sentidos serenos, procede hacia el gran estado del yoga. El yogui ...

द्वितीयोपदेशः Dvitīyopadeśaḥ

Āsana — Las 32 posturas · 84 versos

El segundo capítulo presenta 32 āsanas que fortalecen y estabilizan el cuerpo. Incluye posturas sentadas para meditación, de pie, invertidas y torsiones.

Catálogo de āsanas 2.1-5
  1. 1 gheraṇḍa uvāca — athāto'sanayogaṃ vakṣye haṭhasaṃśuddhikārakam | yathā sukhaṃ tathā tiṣṭhettato doṣavināśanam || घेरण्ड उवाच — अथातोऽसनयोगं वक्ष्ये हठसंशुद्धिकारकम् | यथा सु... Gheraṇḍa dijo: Ahora hablaré del yoga de los āsanas, que causa la purificación d...
  2. 2 siddhāsanaṃ padmakaṃ ca bhadraṃ muktaṃ tathaiva ca | vajraṃ siṃhaṃ gomukhaṃ ca vīraṃ matsyaṃ tathaiva ca || सिद्धासनं पद्मकं च भद्रं मुक्तं तथैव च | वज्रं सिंहं गोमुखं ... Siddhāsana, padmāsana, bhadra, mukta, igualmente vajra, siṃha, gomukha, vīra, ma...
  3. 3 dhanurmṛtaguptā ca matsyendro gorakṣakaḥ | paścimottānakaścaiva utkaṭaḥ saṃkaṭastathā || धनुर्मृतगुप्ता च मत्स्येन्द्रो गोरक्षकः | पश्चिमोत्तानकश्चैव... Dhanur, mṛta, guptā, matsyendra, gorakṣa, paścimottāna, utkaṭa, saṃkaṭa......
  4. 4 mayūraḥ kukkuṭaḥ kūrma uttānakūrmakastathā | maṇḍūkottānamaṇḍūkau vṛkṣo garuḍa eva ca || मयूरः कुक्कुटः कूर्म उत्तानकूर्मकस्तथा | मण्डूकोत्तानमण्डूकौ... Mayūra, kukkuṭa, kūrma, uttānakūrma, maṇḍūka, uttānamaṇḍūka, vṛkṣa, garuḍa......
  5. 5 vṛṣaḥ śalabho makara uṣṭro bhujaṅga eva ca | yogaścākāsanaṃ caiva dvātriṃśadāsanāni tu || वृषः शलभो मकर उष्ट्रो भुजङ्ग एव च | योगश्चाकासनं चैव द्वात्र... Vṛṣa, śalabha, makara, uṣṭra, bhujaṅga, yoga, y cākāsana — así son los treinta y...
Descripción de las 32 posturas 2.6-84
  1. 6 gheraṇḍa uvāca — siddhāsanaṃ pravakṣyāmi yena siddhāḥ surarṣabhāḥ | dhāte dhātari satyeṣu munīnāṃ caiva siddhaye || घेरण्ड उवाच — सिद्धासनं प्रवक्ष्यामि येन सिद्धाः सुरर्षभाः |... Gheraṇḍa dijo: Ahora describiré el Siddhāsana, mediante el cual los perfectos, l...
  2. 7 ekaṃ pādam atho guhye sthāpayitvā tathorutaḥ | jaṅghāmaparayā kṛtvā vṛṣāṇopari tiṣṭhati || एकं पादमथो गुह्ये स्थापयित्वा तथोरुतः | जङ्घामपरया कृत्वा वृ... Colocando un pie en la base y el muslo, luego colocando el muslo con el otro, se...
  3. 8 padmāsanaṃ tato vakṣye sarvasaṃśayanāśanam | sarvavyādhivināśi ca samādhikaraṇaṃ param || पद्मासनं ततो वक्ष्ये सर्वसंशयनाशनम् | सर्वव्याधिविनाशि च समा... Ahora describiré el Padmāsana, destructor de toda duda, destructor de todas las ...
  4. 9 dvi padmaṃ dvi karābhyāṃ ca dhārayitvā dṛḍhaṃ tataḥ | jānvoḥ kṛtvā tu hastau ca nāsāgre ca dhṛtekṣaṇaḥ || द्विपद्मं द्विकराभ्यां च धारयित्वा दृढं ततः | जान्वोः कृत्वा... Colocando los dos pies loto y con las dos manos sosteniéndolos firmemente, coloc...
  5. 10 padmāsanaṃ tu yo dhīmānbhava bandha vimocanam | sarvapāpapraśamanaṃ durlabhaṃ yatināṃ tathā || पद्मासनं तु यो धीमान्भवबन्धविमोचनम् | सर्वपापप्रशमनं दुर्लभं... El inteligente que practica el Padmāsana, liberador del vínculo del devenir, pac...
  6. 11 bhadrāsanaṃ pravakṣyāmi pavitraṃ pāpanāśanam | yatkṛtvā na punarjanma kāyena labhate naraḥ || भद्रासनं प्रवक्ष्यामि पवित्रं पापनाशनम् | यत्कृत्वा न पुनर्ज... Ahora describiré el Bhadrāsana, purificador, destructor del pecado. Habiéndolo r...
  7. 12 gulphayor dvayoḥ samam kṛtvā pādapārṣṇī tathopari | vāmor upari dakṣiṇaṃ ca dakṣiṇor upari vāmataḥ || गुल्फयोर्द्वयोः समं कृत्वा पादपार्ष्णी तथोपरि | वामोरुपरि दक... Uniendo ambos talones, con los talones de los pies hacia arriba, el pie derecho ...
  8. 13 muktāsanaṃ tataḥ proktaṃ muktāsanavido janāḥ | ekaṃ pādaṃ tathaikasmin vṛṣaṇe'dhaḥ sthitaṃ bhavet || मुक्तासनं ततः प्रोक्तं मुक्तासनविदो जनाः | एकं पादं तथैकस्मि... A continuación se describe el Muktāsana, conocido por aquellos versados en él. U...
  9. 14 vajrāsanaṃ tato vakṣye yogināṃ siddhidāyakam | yaṃ kṛtvā na punarjanma kāyena saha jāyate || वज्रासनं ततो वक्ष्ये योगिनां सिद्धिदायकम् | यं कृत्वा न पुनर... Ahora describiré el Vajrāsana, otorgador de perfección a los yoguis. Habiéndolo ...
  10. 15 gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kramāt | aṅguṣṭhau ca bhavetāṃ tu karābhyāṃ dhārayed dṛḍham || गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्रमात् | अङ्गुष्ठौ ... Los talones deben estar debajo de los testículos, a los lados de la sínfisis púb...
  11. 16 svastikāsanam ākhyātaṃ samāsādya samāhitaḥ | jānūrvor antare kṛtvā pādau caiva tu pārśvataḥ || स्वस्तिकासनमाख्यातं समासाद्य समाहितः | जानूर्वोरन्तरे कृत्वा... El Svastikāsana es así llamado. Sentándose atentamente, se colocan los pies entr...
  12. 17 siṃhāsanaṃ tato vakṣye yogināṃ siddhidāyakam | yaṃ kṛtvā na punarjanma kāyena saha jāyate || सिंहासनं ततो वक्ष्ये योगिनां सिद्धिदायकम् | यं कृत्वा न पुनर... Ahora describiré el Siṃhāsana, otorgador de perfección a los yoguis. Habiéndolo ...
  13. 18 vāmor mūle dakṣiṇaṃ ca ghnatpadaṃ tu niyojayet | dakṣiṇor mūle vāmaṃ ghnantaṃ sthāpayedyathā || वामोरुमूले दक्षिणं च घ्नत्पदं तु नियोजयेत् | दक्षिणोरुमूले व... El pie derecho debe colocarse tocando la base del muslo izquierdo, y el pie izqu...
  14. 19 ubhau hastau ca jānūrvoḥ kṛtvā bāhye vyavasthitau | siṃhavat kiṃkarau kṛtvā jihvāṃ daṃṣṭrau ca darśayet || उभौ हस्तौ च जानूर्वोः कृत्वा बाह्ये व्यवस्थितौ | सिंहवत्किंक... Ambas manos colocadas fuera, sobre las rodillas, haciendo los dedos como garras ...
  15. 20 gomukhāsanam ākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || गोमुखासनमाख्यातं देहदोषविनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि शृ... El Gomukhāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Ahora des...
  16. 21 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  17. 22 vīrāsanaṃ tato vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | ekaṃ pādaṃ dvayor madhye kṣiptvā vai dṛḍham āsanam || वीरासनं ततो वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | एकं पादं द्वयोर्मध्य... Ahora describiré el Vīrāsana, facilitador de la felicidad para los yoguis. Coloc...
  18. 23 dhanurāsanam ākhyātaṃ mahāpātakanāśanam | pādāṅguṣṭhau karābhyāṃ tu gṛhītvā vikacānane || धनुरासनमाख्यातं महापातकनाशनम् | पादाङ्गुष्ठौ कराभ्यां तु गृह... El Dhanurāsana es así llamado, destructor de los grandes pecados. Agarrando los ...
  19. 24 mṛtāsanaṃ tataḥ proktaṃ yogināṃ sukhasādhanam | śavavad bhūmau sthitvā tu mṛto hyasmīti bhāvayet || मृतासनं ततः प्रोक्तं योगिनां सुखसाधकम् | शववद्भूमौ स्थित्वा ... A continuación se describe el Mṛtāsana, facilitador de la felicidad para los yog...
  20. 25 dakṣiṇaṃ bāhum ūrdhni tu vāmaṃ ca kaṭideśataḥ | hastau caiva tathorasye dṛḍhaṃ kṛtvā śanaiḥ śanaiḥ || दक्षिणं बाहुमूर्ध्नि तु वामं च कटिदेशतः | हस्तौ चैव तथोरस्य ... El brazo derecho por encima de la cabeza, el izquierdo en la región de la cadera...
  21. 26 guptāsanam atho vakṣye yogināṃ siddhidāyakam | vāmorumūle dakṣiṇaṃ ghnantaṃ pādaṃ niyojayet || गुप्तासनमथो वक्ष्ये योगिनां सिद्धिदायकम् | वामोरुमूले दक्षिण... Ahora describiré el Guptāsana, otorgador de perfección a los yoguis. El pie dere...
  22. 27 matsyendrāsanam ākhyātaṃ yogināṃ siddhidāyakam | yaṃ kṛtvā na punarjanma kāyena saha jāyate || मत्स्येन्द्रासनमाख्यातं योगिनां सिद्धिदायकम् | यं कृत्वा न प... El Matsyendrāsana es así llamado, otorgador de perfección a los yoguis. Habiéndo...
  23. 28 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  24. 29 pārśvaṃ dakṣiṇa hastena vāma hastena cāpi vā | dhṛtvā vāma tale pādaṃ tiṣṭhet pārśvagato'pi vā || पार्श्वं दक्षिणहस्तेन वामहस्तेन चापि वा | धृत्वा वामतले पादं... Sosteniendo el costado con la mano derecha o con la mano izquierda, y el pie sob...
  25. 30 matsyendrāsanam samproktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | yadā tu pīḍyate pādo vāmadakṣiṇataḥ kramāt || मत्स्येन्द्रासनसम्प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | यदा तु पीड... Así se describe completo el Matsyendrāsana, otorgador de perfección a los yoguis...
  26. 31 gorakṣāsanam ākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || गोरक्षासनमाख्यातं देहदोषविनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि श... El Gorakṣāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Ahora des...
  27. 32 gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kramāt | ūruṇor antare kṛtvā pādau caiva tu pārśvataḥ || गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्रमात् | ऊरुणोरन्तर... Los talones deben estar debajo de los testículos, a los lados de la sínfisis púb...
  28. 33 hastau kṛtvā tu vṛṣaṇe dṛḍhaṃ baddhvā tu mūrdhani | gorakṣāsanam etat tu siddhānāṃ jñānasādhanam || हस्तौ कृत्वा तु वृषणे दृढं बद्ध्वा तु मूर्धनि | गोरक्षासनमेत... Colocando las manos sobre los testículos, firmemente atadas sobre la cabeza, est...
  29. 34 paścimottānakāsanaṃ dehadoṣavināśanam | pūrvoktānāṃ ca sarveṣāṃ ghnantaṃ pādaṃ niyojayet || पश्चिमोत्तानकासनं देहदोषविनाशनम् | पूर्वोक्तानां च सर्वेषां ... El Paścimottānāsana es destructor de las impurezas del cuerpo. De todas las post...
  30. 35 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  31. 36 hastābhyāṃ dhārayitvā tu pādayor agrataḥ sthitau | nāsāgre ca dhṛtekṣaṇaḥ kṣudrarogavināśanam || हस्ताभ्यां धारयित्वा तु पादयोरग्रतः स्थितौ | नासाग्रे च धृते... Sosteniendo con ambas manos los pies extendidos hacia adelante, con la mirada fi...
  32. 37 utkaṭāsanam ākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | ūruṇor antare kṛtvā pādau caiva tu pārśvataḥ || उत्कटासनमाख्यातं देहदोषविनाशनम् | ऊरुणोरन्तरे कृत्वा पादौ चै... El Utkaṭāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Colocando ...
  33. 38 saṃkaṭāsanam ākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || संकटासनमाख्यातं देहदोषविनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि शृण... El Saṃkaṭāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Ahora des...
  34. 39 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  35. 40 mayūrāsanam ākhyātaṃ mahāpātakanāśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || मयूरासनमाख्यातं महापातकनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि शृणु... El Mayūrāsana es así llamado, destructor de los grandes pecados. Ahora describir...
  36. 41 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  37. 42 hastābhyāṃ dhārayitvā tu pādayor agrataḥ sthitau | nāsāgre ca dhṛtekṣaṇaḥ kṣudrarogavināśanam || हस्ताभ्यां धारयित्वा तु पादयोरग्रतः स्थितौ | नासाग्रे च धृते... Sosteniendo con ambas manos los pies extendidos hacia adelante, con la mirada fi...
  38. 43 mayūrāsanam samproktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | gulmodaraplīhānāṃ doṣānāṃ nāśanaṃ param || मयूरासनसम्प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | गुल्मोदरप्लीहानां ... Así se describe completo el Mayūrāsana, otorgador de perfección a los yoguis. Es...
  39. 44 kukkuṭāsanam ākhyātaṃ mahāpātakanāśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || कुक्कुटासनमाख्यातं महापातकनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि श... El Kukkuṭāsana es así llamado, destructor de los grandes pecados. Ahora describi...
  40. 45 padmāsane sthitaḥ samyaṅmukhaṃ kṛtvā tu pāṇinā | dhārayedvāyumūrdhvaṃ ca kukkuṭāsanam uttamam || पद्मासने स्थितः सम्यङ्मुखं कृत्वा तु पाणिना | धारयेद्वायुमूर... Estando estable en el Padmāsana, colocando las manos en el suelo, se sostiene el...
  41. 46 kūrmāsanam atho vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || कूर्मासनमथो वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्य... Ahora describiré el Kūrmāsana, facilitador de la felicidad para los yoguis. Ahor...
  42. 47 gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kramāt | ūruṇor antare kṛtvā pādau caiva tu pārśvataḥ || गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्रमात् | ऊरुणोरन्तर... Los talones deben estar debajo de los testículos, a los lados de la sínfisis púb...
  43. 48 uttānakūrmakākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || उत्तानकूर्मकाख्यातं देहदोषविनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि... El Uttānakūrmakāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Aho...
  44. 49 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  45. 50 uttānamaṇḍūkākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || उत्तानमण्डूकाख्यातं देहदोषविनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि... El Uttānamaṇḍūkāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Aho...
  46. 51 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  47. 52 vṛkṣāsanam atho vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | ekapādaṃ tu jānūrvor antare kṛtvā tu pārśvataḥ || वृक्षासनमथो वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | एकपादं तु जानूर्वोरन... Ahora describiré el Vṛkṣāsana, facilitador de la felicidad para los yoguis. Colo...
  48. 53 garuḍāsanam ākhyātaṃ mahāpātakanāśanam | ekaṃ pādaṃ dvayor madhye kṣiptvā vai dṛḍham āsanam || गरुडासनमाख्यातं महापातकनाशनम् | एकं पादं द्वयोर्मध्ये क्षिप्... El Garuḍāsana es así llamado, destructor de los grandes pecados. Colocando un pi...
  49. 54 vṛṣāsanam atho vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kramāt || वृषासनमथो वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | गुल्फौ च वृषणस्याधः सी... Ahora describiré el Vṛṣāsana, facilitador de la felicidad para los yoguis. Los t...
  50. 55 śalabhāsanam ākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || शलभासनमाख्यातं देहदोषविनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि शृणु... El Śalabhāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Ahora des...
  51. 56 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  52. 57 makarāsanam ākhyātaṃ mahāpātakanāśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || मकरासनमाख्यातं महापातकनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि शृणु ... El Makarāsana es así llamado, destructor de los grandes pecados. Ahora describir...
  53. 58 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  54. 59 uṣṭrāsanam ākhyātaṃ dehadoṣavināśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || उष्ट्रासनमाख्यातं देहदोषविनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि श... El Uṣṭrāsana es así llamado, destructor de las impurezas del cuerpo. Ahora descr...
  55. 60 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  56. 61 bhujaṅgāsanam ākhyātaṃ mahāpātakanāśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || भुजङ्गासनमाख्यातं महापातकनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि शृ... El Bhujaṅgāsana es así llamado, destructor de los grandes pecados. Ahora describ...
  57. 62 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  58. 63 bhujaṅgāsanam samproktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | gulmodaraplīhānāṃ doṣānāṃ nāśanaṃ param || भुजङ्गासनसम्प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | गुल्मोदरप्लीहाना... Así se describe completo el Bhujaṅgāsana, otorgador de perfección a los yoguis. ...
  59. 64 yogāsanam atho vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || योगासनमथो वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्याम... Ahora describiré el Yogāsana, facilitador de la felicidad para los yoguis. Ahora...
  60. 65 dakṣiṇaṃ pādāmūle tu vāmajaṅghāṃ niyojayet | dakṣiṇaṃ pādamagraṃ tu vāmajaṅghopari sthitam || दक्षिणं पादमूले तु वामजङ्घां नियोजयेत् | दक्षिणं पादमग्रं तु... La pantorrilla izquierda debe colocarse junto a la base del pie derecho, y la pu...
  61. 66 hastābhyāṃ dhārayitvā tu pādayor agrataḥ sthitau | nāsāgre ca dhṛtekṣaṇaḥ kṣudrarogavināśanam || हस्ताभ्यां धारयित्वा तु पादयोरग्रतः स्थितौ | नासाग्रे च धृते... Sosteniendo con ambas manos los pies extendidos hacia adelante, con la mirada fi...
  62. 67 yogāsanam samproktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | gulmodaraplīhānāṃ doṣānāṃ nāśanaṃ param || योगासनसम्प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | गुल्मोदरप्लीहानां द... Así se describe completo el Yogāsana, otorgador de perfección a los yoguis. Es e...
  63. 68 evam āsanam ākhyātaṃ dvātriṃśat saṃkhyakaṃ tviha | yābhir yukto mahāyogī siddhiṃ yāti mahāmate || एवमासनमाख्यातं द्वात्रिंशत्संख्यकं त्विह | याभिर्युक्तो महाय... Así se han descrito los āsanas, en número de treinta y dos aquí. El gran yogui q...
  64. 69 āsanaṃ sādhayed yas tu tasya mudrā prasidhyati | mudrāṃ sādhayatas tasya prāṇasaṃyamanaṃ bhavet || आसनं साधयेद्यस्तु तस्य मुद्रा प्रसिध्यति | मुद्रां साधयतस्तस... Aquél que practica los āsanas, sus mudrās se perfeccionan. Aquél que practica la...
  65. 70 prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryād yāvad icchati tattvavit | tato yuñjīta dhāraṇāṃ dhāraṇāyāṃ dhiyaṃ tataḥ || प्राणायामं ततः कुर्याद्यावदिच्छति तत्त्ववित् | ततो युञ्जीत ध... Entonces debe practicar el prāṇāyāma, tanto como desee el conocedor de la verdad...

तृतीयोपदेशः Tṛtīyopadeśaḥ

Mudrā — Los 25 sellos · 110 versos

El tercer capítulo detalla 25 mudrās y bandhas — sellos energéticos que dirigen el prāṇa y despiertan la kuṇḍalinī.

Las 25 mudrās 3.1-110
  1. 1 gheraṇḍa uvāca — athāto mudrāyogaṃ vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | yābhir yukto mahāyogī brahmaṇveti prajāyate || घेरण्ड उवाच — अथातो मुद्रायोगं वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | य... Gheraṇḍa dijo: Ahora hablaré del yoga de las mudrās, facilitador de la felicidad...
  2. 2 mahāmudrā mahābandho mahāvedhaś ca kīrtitaḥ | khecarī ca tathā bandho viparītakaraṇī tathā || महामुद्रा महाबन्धो महावेधश्च कीर्तितः | खेचरी च तथा बन्धो वि... Mahāmudrā, Mahābandha, Mahāvedha son así llamados, y Khecarī mudrā también es un...
  3. 3 yonimudrā tathā śakticālanī vajrolikā tathā | amarolī ca sahajolī tāḍāgī māṇḍukī tathā || योनिमुद्रा तथा शक्तिचालनी वज्रोलिका तथा | अमरोली च सहजोली ता... Yoni mudrā también, Śakticālanī, Vajrolī también, Amarolī y Sahajolī, Tāḍāgī y M...
  4. 4 śāmbhavī pañcadhāraṇā āśvinī pāśinī tathā | kākī mātaṅginī caiva bhujaṅginī caturdaśa || शाम्भवी पञ्चधारणा आश्विनी पाशिनी तथा | काकी मातङ्गिनी चैव भु... Śāmbhavī, Pañcadhāraṇā, Aśvinī, Pāśinī también, Kākī, Mātaṅginī, y Bhujaṅginí — ...
  5. 5 evaṃ mudrāḥ samākhyātāḥ pañcaviṃśati saṃkhyakāḥ | tāsāṃ mudrāṇāṃ sakalaṃ māhātmyaṃ śṛṇu sāmpratam || एवं मुद्राः समाख्याताः पञ्चविंशतिसंख्यकाः | तासां मुद्राणां ... Así se han descrito las mudrās, en número de veinticinco. Ahora escucha la glori...
  6. 6 mahāmudrā mahāvīryaṃ mahāsiddhipradāyakam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || महामुद्रा महावीर्यं महासिद्धिप्रदायकम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्... El Mahāmudrā es de gran vigor, otorgador de la gran perfección. Ahora describiré...
  7. 7 vāmoru pari dakṣiṇaṃ pādaṃ saṃsthāpya buddhimān | hastābhyāṃ dhārayitvā tu pādāṅguṣṭhau dṛḍhaṃ tataḥ || वामोरुपरि दक्षिणं पादं संस्थाप्य बुद्धिमान् | हस्ताभ्यां धार... El inteligente coloca el pie derecho sobre el muslo izquierdo, y sosteniendo con...
  8. 8 jihvayā cālayed dhoṭiṃ baddhvā caiva ca kevalam | ākuñcya hṛdayaṃ caiva dhyāyed ca parameśvaram || जिह्वया चालयेद्धोटिं बद्ध्वा चैव च केवलम् | आकुञ्च्य हृदयं च... Con la lengua se mueve el paladar, habiéndolo sellado firmemente, contrayendo el...
  9. 9 pūrayed udaraṃ vāyunā dhārayitvā yathāsukham | tataḥ sṛkkaṇyau saṃbhedya nāḍīṃ mārgeṇa pūrayet || पूरयेदुदरं वायुना धारयित्वा यथासुखम् | ततः सृक्कण्यौ संभेद्य... Se llena el abdomen con aire, se retiene cómodamente, luego se sellan las fosas ...
  10. 10 udaraṃ tu tathā kṛtvā ūrdhvaṃ vāyuṃ pracālayet | pūrakaṃ ca tathā kṛtvā recakaṃ parikalpayet || उदरं तु तथा कृत्वा ऊर्ध्वं वायुं प्रचालयेत् | पूरकं च तथा कृ... Habiendo hecho así el abdomen, se mueve el aire hacia arriba. Habiendo hecho la ...
  11. 11 mahāmudrā ceyam abhyastā siddhānāṃ siddhidāyinī | mṛtyuṃ jayati yogīśo mahārogavināśinī || महामुद्रा चेयमभ्यस्ता सिद्धानां सिद्धिदायिनी | मृत्युं जयति ... Esta Mahāmudrā, practicada, es otorgadora de perfección a los perfectos. El seño...
  12. 12 pūrvābhyastā tu yatnena mayādiṣṭakriyeyam eti | nātaḥ parataraṃ kiñcit sādhanaṃ dṛśyate kvacit || पूर्वाभ्यस्ता तु यत्नेन मयादिष्टक्रियेयमेति | नातः परतरं किञ... Esta práctica enseñada por mí, realizada con esfuerzo habiendo sido practicada a...
  13. 13 mahābandho mahāvīryo mahāsiddhipradāyakaḥ | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || महाबन्धो महावीर्यो महासिद्धिप्रदायकः | तत्प्रकारं प्रवक्ष्या... El Mahābandha es de gran vigor, otorgador de la gran perfección. Ahora describir...
  14. 14 padmāsane sthito yogī baddhvā caiva ca jālinīm | dhārayitvā yathānyāyaṃ pūrayitvā ca mārutam || पद्मासने स्थितो योगी बद्ध्वा चैव च जालिनीम् | धारयित्वा यथा ... El yogui estando en Padmāsana, habiendo sellado la red [de nadis], sosteniendo c...
  15. 15 nāsāgre ca dhṛtekṣaṇaḥ suṣumṇāyāṃ nirodhayet | ūrdhvaṃ vāyuṃ pracālyaitad visarjayati mārutam || नासाग्रे च धृतेक्षणः सुषुम्णायां निरोधयेत् | ऊर्ध्वं वायुं प... Con la mirada fija en la punta de la nariz, se bloquea en la suṣumnā, moviendo e...
  16. 16 mahābandhaṃ tu yogīndro yathāvadanupūrvaśaḥ | kurute yas tu siddhaḥ syāt sa eva parameśvaraḥ || महाबन्धं तु योगीन्द्रो यथावदनुपूर्वशः | कुरुते यस्तु सिद्धः ... El señor de los yoguis que practica el Mahābandha correctamente y en secuencia, ...
  17. 17 kālaṃ jayati mṛtyuṃ ca tṛṣṇāṃ jayati yogavit | divyadehaṃ tu siddhaḥ syāt sarvavyādhivināśanam || कालं जयति मृत्युं च तृष्णां जयति योगवित् | दिव्यदेहं तु सिद्... Conquista el tiempo y la muerte, conquista el deseo el conocedor del yoga. El pe...
  18. 18 nityaṃ ṣaṇmāsam abhyasto mahābandhavicakṣaṇaḥ | nirvikalpaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ || नित्यं षण्मासमभ्यस्तो महाबन्धविचक्षणः | निर्विकल्पं मनः कृत्... Practicando diariamente durante seis meses, experto en el Mahābandha, haciendo l...
  19. 19 mahāvedho mahāvīryo mahāsiddhipradāyakaḥ | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || महावेधो महावीर्यो महासिद्धिप्रदायकः | तत्प्रकारं प्रवक्ष्याम... El Mahāvedha es de gran vigor, otorgador de la gran perfección. Ahora describiré...
  20. 20 padmāsane sthito yogī baddhvā caiva ca jālinīm | dhārayitvā yathānyāyaṃ pūrayitvā ca mārutam || पद्मासने स्थितो योगी बद्ध्वा चैव च जालिनीम् | धारयित्वा यथा ... El yogui estando en Padmāsana, habiendo sellado la red [de nadis], sosteniendo c...
  21. 21 ākuñcya hṛdayaṃ caiva ūrdhvaṃ vāyuṃ vicālayet | tatas tu vedhayet sūkṣmaṃ brahmarandhraṃ sanātanam || आकुञ्च्य हृदयं चैव ऊर्ध्वं वायुं विचालयेत् | ततस्तु वेधयेत्स... Contrayendo el corazón y moviendo el aire hacia arriba, entonces perfora el suti...
  22. 22 nityaṃ ṣaṇmāsam abhyasto mahāvedhavicakṣaṇaḥ | nirvikalpaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ || नित्यं षण्मासमभ्यस्तो महावेधविचक्षणः | निर्विकल्पं मनः कृत्व... Practicando diariamente durante seis meses, experto en el Mahāvedha, haciendo la...
  23. 23 brahmarandhraṃ tato bhittvā viṣṇusthāne vyavasthitaḥ | rudrasthānaṃ tato bhittvā mūrdhni devaṃ prapaśyati || ब्रह्मरन्ध्रं ततो भित्त्वा विष्णुस्थाने व्यवस्थितः | रुद्रस्... Habiendo perforado el brahmarandhra, establecido en el lugar de Viṣṇu, habiendo ...
  24. 24 mahāmudrā mahābandho mahāvedhaś ca yoginām | traya eva prayoktavyā yathāsiddhaṃ yathākramam || महामुद्रा महाबन्धो महावेधश्च योगिनाम् | त्रय एव प्रयोक्तव्या... El Mahāmudrā, Mahābandha y Mahāvedha de los yoguis — estos tres deben practicars...
  25. 25 khecarīmudrā mahāguhyaṃ mahāsiddhipradāyikā | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || खेचरीमुद्रा महatăगुह्यं महासिद्धिप्रदायिका | तत्प्रकारं प्रव... La Khecarī mudrā es de gran secreto, otorgadora de la gran perfección. Ahora des...
  26. 26 āsane susthiro bhūtvā susaṃvīto yathāvidhi | kṛtvā caiva ca jihvāyā agrabhāgaṃ samāhitaḥ || आसने सुस्थिरो भूत्वा सुसंवीतो यथाविधि | कृत्वा चैव च जिह्वाय... Estando muy estable en la postura, bien cubierto según reglas, haciendo con la l...
  27. 27 ghnantī tālu mukhe kṛtvā dṛḍhaṃ baddhvā tu jihvikām | dṛṣṭiṃ bhruvor madhyagatāṃ kṛtvā caiva tu paśyati || घ्नन्ती तालु मुखे कृत्वा दृढं बद्ध्वा तु जिह्विकाम् | दृष्टि... Tocando el paladar en la boca, firmemente atada la lengua, habiendo colocado la ...
  28. 28 khecarīmudrāṃ sambandhya jihvayā parameśvaram | amṛtaṃ ca piben nityaṃ yogī yogaparāyaṇaḥ || खेचरीमुद्रां सम्बन्ध्य जिह्वया परमेश्वरम् | अमृतं च पिबेन्नि... Habiendo establecido la Khecarī mudrā, con la lengua [tocando] al Señor supremo,...
  29. 29 amṛtaṃ pīyamānaṃ tu mṛtyuṃ jayati yogavit | palitaṃ jīrṇitaṃ caiva rogāṃś caiva vināśayet || अमृतं पीयमानं तु मृत्युं जयति योगवित् | पलितं जीर्णितं चैव र... Bebiendo el néctar, el conocedor del yoga conquista la muerte, destruye las cana...
  30. 30 khecarīmudrayā yogī divyadehaṃ tu sādhayet | na tasya maraṇaṃ kiñcin na ca jarā na rogatā || खेचरीमुद्रया योगी दिव्यदेहं तु साधयेत् | न तस्य मरणं किञ्चिन... Con la Khecarī mudrā el yogui realiza el cuerpo divino. No hay para él muerte, n...
  31. 31 jihvāyā agrabhāgaṃ tu chittvā chedanakarmaṇā | mūlataḥ saṃcuṇīyāt tu ghṛtasarṣapatailakaiḥ || जिह्वाया अग्रभागं तु छित्त्वा छेदनकर्मणा | मूलतः संचुणीयात्त... La punta de la lengua debe cortarse mediante operación de corte, y desde la base...
  32. 32 cālayed vāram ūrdhvaṃ tu dvādaśāṅgulamānataḥ | tataḥ pūrvaṃ tu yatnena vrajecca śithilitā tviyam || चालयेद्वारमूर्ध्वं तु द्वादशाङ्गुलमानतः | ततः पूर्वं तु यत्न... Se debe mover hacia arriba hasta una distancia de doce dedos. Desde entonces con...
  33. 33 nāḍīmūle tu saṃyojya nikuñcya ca muhur muhuḥ | khecarīmudrayā yogī divyadehaṃ tu sādhayet || नाडीमूले तु संयोज्य निकुञ्च्य च मुहुर्मुहुः | खेचरीमुद्रया य... Uniendo en la raíz de la nāḍī, contrayendo una y otra vez, con la Khecarī mudrā ...
  34. 34 khecarīmudrayā yogī duḥsvapnaṃ ca vināśayet | kṣudhāṃ tṛṣṇāṃ ca nāśyeta palitaṃ jīrṇitaṃ tathā || खेचरीमुद्रया योगी दुःस्वप्नं च विनाशयेत् | क्षुधां तृष्णां च... Con la Khecarī mudrā el yogui destruye los malos sueños, elimina el hambre y la ...
  35. 35 khecarīmudrayā yogī mṛtyuṃ jayati niścitam | na tasya maraṇaṃ kiñcin na ca jarā na rogatā || खेचरीमुद्रया योगी मृत्युं जयति निश्चितम् | न तस्य मरणं किञ्च... Con la Khecarī mudrā el yogui conquista ciertamente la muerte. No hay para él mu...
  36. 36 khecarīmudrayā yogī siddhānāṃ siddhim āpnuyāt | mahāsiddhiṃ ca labhate yogī yogaparāyaṇaḥ || खेचरीमुद्रया योगी सिद्धानां सिद्धिमाप्नुयात् | महासिद्धिं च ... Con la Khecarī mudrā el yogui obtiene la perfección de los perfectos. Y el yogui...
  37. 37 khecarīmudrayā yogī brahmarandhraṃ tu paśyati | tato yogī brahmaṇveti prajāyate na saṃśayaḥ || खेचरीमुद्रया योगी ब्रह्मरन्ध्रं तु पश्यति | ततो योगी ब्रह्मण... Con la Khecarī mudrā el yogui ve el brahmarandhra. Entonces el yogui se vuelve u...
  38. 38 khecarīmudrayā yogī candraṃ paśyati niścitam | tato'mṛtaṃ tu saṃgṛhya jīved brahmaparāyaṇaḥ || खेचरीमुद्रया योगी चन्द्रं पश्यति निश्चितम् | ततोऽमृतं तु संग... Con la Khecarī mudrā el yogui ve ciertamente la luna. Entonces, habiendo recogid...
  39. 39 khecarīmudrayā yogī divyadehaṃ tu sādhayet | na tasya maraṇaṃ kiñcin na ca jarā na rogatā || खेचरीमुद्रया योगी दिव्यदेहं तु साधयेत् | न तस्य मरणं किञ्चिन... Con la Khecarī mudrā el yogui realiza el cuerpo divino. No hay para él muerte, n...
  40. 40 khecarīmudrayā yogī siddhānāṃ siddhim āpnuyāt | mahāsiddhiṃ ca labhate yogī yogaparāyaṇaḥ || खेचरीमुद्रया योगी सिद्धानां सिद्धिमाप्नुयात् | महासिद्धिं च ... Con la Khecarī mudrā el yogui obtiene la perfección de los perfectos. Y el yogui...
  41. 41 khecarīmudrayā yogī brahmarandhraṃ tu paśyati | tato yogī brahmaṇveti prajāyate na saṃśayaḥ || खेचरीमुद्रया योगी ब्रह्मरन्ध्रं तु पश्यति | ततो योगी ब्रह्मण... Con la Khecarī mudrā el yogui ve el brahmarandhra. Entonces el yogui se vuelve u...
  42. 42 khecarīmudrayā yogī candraṃ paśyati niścitam | tato'mṛtaṃ tu saṃgṛhya jīved brahmaparāyaṇaḥ || खेचरीमुद्रया योगी चन्द्रं पश्यति निश्चितम् | ततोऽमृतं तु संग... Con la Khecarī mudrā el yogui ve ciertamente la luna. Entonces, habiendo recogid...
  43. 43 khecarīmudrayā yogī divyadehaṃ tu sādhayet | na tasya maraṇaṃ kiñcin na ca jarā na rogatā || खेचरीमुद्रया योगी दिव्यदेहं तु साधयेत् | न तस्य मरणं किञ्चिन... Con la Khecarī mudrā el yogui realiza el cuerpo divino. No hay para él muerte, n...
  44. 44 khecarīmudrayā yogī siddhānāṃ siddhim āpnuyāt | mahāsiddhiṃ ca labhate yogī yogaparāyaṇaḥ || खेचरीमुद्रया योगी सिद्धानां सिद्धिमाप्नुयात् | महासिद्धिं च ... Con la Khecarī mudrā el yogui obtiene la perfección de los perfectos. Y el yogui...
  45. 45 khecarīmudrayā yogī brahmarandhraṃ tu paśyati | tato yogī brahmaṇveti prajāyate na saṃśayaḥ || खेचरीमुद्रया योगी ब्रह्मरन्ध्रं तु पश्यति | ततो योगी ब्रह्मण... Con la Khecarī mudrā el yogui ve el brahmarandhra. Entonces el yogui se vuelve u...
  46. 46 viparītakaraṇī mudrā durlabhā sarvadehinām | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || विपरीतकरणी मुद्रा दुर्लभा सर्वदेहिनाम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्... La Viparītakaraṇī mudrā es difícil de obtener para todos los encarnados. Ahora d...
  47. 47 bhūmāvaṅguṣṭhahastābhyāṃ tathodarasamāśritaḥ | vāyuṃ dhārayato yogī viparītaṃ ca kārayet || भूमावङ्गुष्ठहस्ताभ्यां तथोदरसमाश्रितः | वायुं धारयतो योगी वि... En el suelo, con las manos y los dedos gordos de los pies, así apoyado sobre el ...
  48. 48 viparītakaraṇī mudrā jarāmaraṇanāśinī | nityābhyastā tu yatnena divyadehaṃ prayacchati || विपरीतकरणी मुद्रा जरामरणनाशिनी | नित्याभ्यस्ता तु यत्नेन दिव... La Viparītakaraṇī mudrā es destructora de la vejez y la muerte. Practicada diari...
  49. 49 yonimudrā mahāguhyā mahāsiddhipradāyikā | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || योनिमुद्रा महागुह्या महासिद्धिप्रदायिका | तत्प्रकारं प्रवक्ष... La Yoni mudrā es de gran secreto, otorgadora de la gran perfección. Ahora descri...
  50. 50 padmāsane sthito yogī baddhvā caiva ca jālinīm | dhārayitvā yathānyāyaṃ pūrayitvā ca mārutam || पद्मासने स्थितो योगी बद्ध्वा चैव च जालिनीम् | धारयित्वा यथा ... El yogui estando en Padmāsana, habiendo sellado la red [de nadis], sosteniendo c...
  51. 51 nāḍīmūle tu saṃyojya nikuñcya ca muhur muhuḥ | yonimudrā mahādevī kuṇḍalībodhakāriṇī || नाडीमूले तु संयोज्य निकुञ्च्य च मुहुर्मुहुः | योनिमुद्रा महा... Uniendo en la raíz de la nāḍī, contrayendo una y otra vez, la Yoni mudrā, la gra...
  52. 52 vajroly amarolī caiva sahajolī ca tattvataḥ | tisraḥ sahoditā mudrāḥ siddhānāṃ siddhidāyikāḥ || वज्रोल्यमरोली चैव सहजोली च तत्त्वतः | तिस्रः सहोदिता मुद्राः... Vajrolī, Amarolī, y también Sahajolí en verdad — estas tres mudrás juntas son ot...
  53. 53 śakticālanam ākhyātaṃ mahāsiddhipradāyakam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || शक्तिचालनमाख्यातं महासिद्धिप्रदायकम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्या... El Śakticālana es así llamado, otorgador de la gran perfección. Ahora describiré...
  54. 54 padmāsane sthito yogī baddhvā caiva ca jālinīm | dhārayitvā yathānyāyaṃ pūrayitvā ca mārutam || पद्मासने स्थितो योगी बद्ध्वा चैव च जालिनीम् | धारयित्वा यथा ... El yogui estando en Padmāsana, habiendo sellado la red [de nadis], sosteniendo c...
  55. 55 nāḍīmūle tu saṃyojya nikuñcya ca muhur muhuḥ | śakticālanam etat tu kuṇḍalyutthānakārakam || नाडीमूले तु संयोज्य निकुञ्च्य च मुहुर्मुहुः | शक्तिचालनमेतत्... Uniendo en la raíz de la nāḍī, contrayendo una y otra vez, este es el Śakticālan...
  56. 56 tāḍāgī māṇḍukī caiva śāmbhavī ca tathaiva ca | mudrāstāḥ siddhayogīnāṃ siddhānāṃ siddhidāyikāḥ || ताडागी माण्डुकी चैव शाम्भवी च तथैव च | मुद्रास्ताः सिद्धयोगी... Tāḍāgī, Māṇḍukī, y también Śāmbhavī — estas mudrás de los yoguis perfectos son o...
  57. 57 evaṃ mudrāḥ samākhyātāḥ pañcaviṃśati saṃkhyakāḥ | tāsāṃ mudrāṇāṃ sakalaṃ māhātmyaṃ śṛṇu sāmpratam || एवं मुद्राः समाख्याताः पञ्चविंशतिसंख्यकाः | तासां मुद्राणां ... Así se han descrito las mudrās, en número de veinticinco. Ahora escucha la glori...
  58. 58 mudrāṇāṃ sakalaṃ caivaṃ māhātmyaṃ yogināṃ gatiḥ | mudrāsu kuśalo yogī mṛtyuṃ jayati niścitam || मुद्राणां सकलं चैवं माहात्म्यं योगिनां गतिः | मुद्रासु कुशलो... La gloria completa de las mudrás es así el destino de los yoguis. El yogui hábil...
  59. 59 mudrayitvā mahāprāṇaṃ tataḥ kuryāt pracāraṇam | prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryād yāvad icchati tattvavit || मुद्रयित्वा महाप्राणं ततः कुर्यात्प्रचारणम् | प्राणायामं ततः... Habiendo sellado el gran prāṇa, entonces debe hacer su movimiento. Entonces debe...
  60. 60 prāṇāyāmair anekaiś ca yukto yogī samāhitaḥ | mudrābhyāsarato nityaṃ yogī yogaparāyaṇaḥ || प्राणायामैरनेकैश्च युक्तो योगी समाहितः | मुद्राभ्यासरतो नित्... Dedicado a muchos prāṇāyāmas, el yogui concentrado, siempre dedicado a la prácti...

चतुर्थोपदेशः Caturthopadeśaḥ

Pratyāhāra — Retiro sensorial · 5 versos

El cuarto capítulo breve describe cinco técnicas de pratyāhāra para interiorizar la atención antes del prāṇāyāma.

Cinco técnicas de pratyāhāra 4.1-5
  1. 1 gheraṇḍa uvāca — athātaḥ pratyāhāraṃ vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | yena yukto mahāyogī jīvanmuktop bhaved naraḥ || घेरण्ड उवाच — अथातः प्रत्याहारं वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | ... Gheraṇḍa dijo: Ahora hablaré del pratyāhāra, facilitador de la felicidad para lo...
  2. 2 pañcadhā pratyāhāraḥ syāt tadvidhānam athocyate | yonimudrā tathā śāmbhavī nāḍīśuddhis tathaiva ca || पञ्चधा प्रत्याहारः स्यात्तद्विधानमथोच्यते | योनिमुद्रा तथा श... El pratyāhāra es de cinco tipos; su método es ahora dicho: Yoni mudrā, Śāmbhavī,...
  3. 3 prāṇāyāmas tathā dhyānaṃ pañcamaṃ ca prakīrtitam | ete pañca pratyāhārā yogināṃ siddhidāyakāḥ || प्राणायामस्तथा ध्यानं पञ्चमं च प्रकीर्तितम् | एते पञ्च प्रत्... Prāṇāyāma, y también meditación, y el quinto es así declarado. Estos cinco praty...
  4. 4 yonimudrā tathā śāmbhavī nāḍīśuddhis tathaiva ca | prāṇāyāmas tathā dhyānaṃ pratyāhāraḥ sa ucyate || योनिमुद्रा तथा शाम्भवी नाडीशुद्धिस्तथैव च | प्राणायामस्तथा ध... Yoni mudrā, Śāmbhavī, y también purificación de las nāḍīs, prāṇāyāma, y también ...
  5. 5 evaṃ pratyāhāram ākhyātaṃ yogināṃ siddhidāyakam | tataḥ prāṇāyamaṃ kuryād yāvad icchati tattvavid || एवं प्रत्याहारमाख्यातं योगिनां सिद्धिदायकम् | ततः प्राणायमं ... Así se ha descrito el pratyāhāra, otorgador de perfección a los yoguis. Entonces...

पञ्चमोपदेशः Pañcamopadeśaḥ

Prāṇāyāma — Control del prāṇa · 101 versos

El quinto capítulo trata sobre prāṇāyāma: preparación, dieta, lugar, y diez técnicas de kumbhaka.

Preparación y requisitos 5.1-20
  1. 1 gheraṇḍa uvāca — athātaḥ prāṇāyāmaṃ vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | yena yukto mahāyogī jīvanmuktop bhaved naraḥ || घेरण्ड उवाच — अथातः प्राणायामं वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | य... Gheraṇḍa dijo: Ahora hablaré del prāṇāyāma, facilitador de la felicidad para los...
  2. 2 prāṇāyāmas tu sahitaḥ kevalaś caiva kīrtitaḥ | sahitaṃ kathayiṣyāmi kevalaṃ tu paraṃ matam || प्राणायामस्तु सहितः केवलश्चैव कीर्तितः | सहितं कथयिष्यामि के... El prāṇāyāma es de dos tipos: con retención (sahita) y absoluto (kevala). Descri...
  3. 3 purakeṇa vāyum ākṛṣya kumbhayed urasā saha | tataḥ sṛkkaṇyau saṃbhedya recayet dakṣiṇāmukhāt || पुरकेण वायुमाकृष्य कुम्भयेदुरसा सह | ततः सृक्कण्यौ संभेद्य र... Con la inhalación se atrae el aire, se retiene junto con el pecho, luego se sell...
  4. 4 punaḥ pūrayed vāmena recayed dakṣiṇāmukhāt | evam abhyasyamānena nāḍīśuddhir bhaved nṛṇām || पुनः पूरयेद्वामेन रेचयेद्दक्षिणामुखात् | एवमभ्यस्यमानेन नाडी... De nuevo se llena por la izquierda, se exhala por la derecha. Practicando así, l...
  5. 5 yadā tu nāḍīśuddhiḥ syāt tadā prāṇāyamaṃ caret | nāḍīśuddhiṃ vinā yogī rogayukto bhaviṣyati || यदा तु नाडीशुद्धिः स्यात्तदा प्राणायमं चरेत् | नाडीशुद्धिं व... Cuando ocurra la purificación de las nāḍīs, entonces debe practicar el prāṇāyāma...
  6. 6 daśadhā prāṇāyāmaḥ syāt tadvidhānam athocyate | sūryabhedanam ujjāyī sītkārī śītalī tathā || दशधा प्राणायामः स्यात्तद्विधानमथोच्यते | सूर्यभेदनमुज्जायी स... El prāṇāyāma es de diez tipos; su método es ahora dicho: Sūryabhedana, Ujjāyī, S...
  7. 7 bhastrikā bhrāmarī mūrcchā kevalī caiva kīrtitāḥ | ete daśa prāṇāyāmā yogināṃ siddhidāyakāḥ || भस्त्रिका भ्रामरी मूर्छा केवली चैव कीर्तिताः | एते दश प्राणा... Bhastrikā, Bhrāmarī, Mūrcchā, y Kevalī son así declarados. Estos diez prāṇāyāmas...
  8. 8 sūryabhedanam ākhyātaṃ mahāpātakanāśanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || सूर्यभेदनमाख्यातं महापातकनाशनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि शृ... El Sūryabhedana es así llamado, destructor de los grandes pecados. Ahora describ...
  9. 9 dakṣiṇāmukhena pūrayed vāmena recayet tataḥ | evam abhyasyamānena sūryabhedanam ucyate || दक्षिणामुखेन पूरयेद्वामेन रेचयेत्ततः | एवमभ्यस्यमानेन सूर्यभ... Se llena por la boca derecha, se exhala por la izquierda. Practicando así, se ll...
  10. 10 ujjāyī mahatī mudrā jarāmaraṇanāśinī | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || उज्जायी महती मुद्रा जरामरणनाशिनी | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि श... El Ujjāyī es una gran mudrā, destructora de la vejez y la muerte. Ahora describi...
  11. 11 kaṇṭhaṃ kurvan nirodhaṃ ca pūrayed udaraṃ śanaiḥ | tataḥ sṛkkaṇyau saṃbhedya recayed dakṣiṇāmukhāt || कण्ठं कुर्वन्निरोधं च पूरयेदुदरं शनैः | ततः सृक्कण्यौ संभेद्... Haciendo contracción en la garganta, se llena el abdomen suavemente. Luego sella...
  12. 12 sītkārī mahatī mudrā sarvarogavināśinī | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || सीत्कारी महती मुद्रा सर्वरोगविनाशिनी | तत्प्रकारं प्रवक्ष्या... La Sītkārī es una gran mudrā, destructora de todas las enfermedades. Ahora descr...
  13. 13 bahirniṣṭhaṃ jihvāgraṃ tu dantān upari dhārayet | tato drutaṃ vāyum ādāya pūrayed udaraṃ śanaiḥ || बहिर्निष्ठं जिह्वाग्रं तु दन्तानुपरि धारयेत् | ततो द्रुतं वा... La punta de la lengua extendida hacia fuera se coloca sobre los dientes. Entonce...
  14. 14 śītalī mahatī mudrā kṣudhātṛṣṇāvināśinī | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || शीतली महती मुद्रा क्षुधातृष्णाविनाशिनी | तत्प्रकारं प्रवक्ष्... La Śītalī es una gran mudrā, destructora del hambre y la sed. Ahora describiré s...
  15. 15 jihvayā vāyum ākṛṣya pūrayed udaraṃ śanaiḥ | tataḥ sṛkkaṇyau saṃbhedya recayed dakṣiṇāmukhāt || जिह्वया वायुमाकृष्य पूरयेदुदरं शनैः | ततः सृक्कण्यौ संभेद्य ... Con la lengua atrayendo el aire, se llena el abdomen suavemente. Luego sellando ...
  16. 16 bhastrikā kathyate devi mahāpātakanāśinī | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || भस्त्रिका कथ्यते देवि महापातकनाशिनी | तत्प्रकारं प्रवक्ष्याम... La Bhastrikā es así llamada, oh diosa, destructora de los grandes pecados. Ahora...
  17. 17 nāsābhyāṃ vāyum ādāya pūrayed udaraṃ drutam | tataḥ sṛkkaṇyau saṃbhedya recayed vegataḥ śanaiḥ || नासाभ्यां वायुमादाय पूरयेदुदरं द्रुतम् | ततः सृक्कण्यौ संभेद... Por las fosas nasales atrayendo el aire, se llena el abdomen rápidamente. Luego ...
  18. 18 bhrāmarī kathyate devi mahāpātakanāśinī | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || भ्रामरी कथ्यते देवि महापातकनाशिनी | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि ... La Bhrāmarī es así llamada, oh diosa, destructora de los grandes pecados. Ahora ...
  19. 19 padmāsane sthito yogī baddhvā caiva ca jālinīm | śanaiḥ pūrayate nāḍīṃ bhrāmarīṃ nādam uttamam || पद्मासने स्थितो योगी बद्ध्वा चैव च जालिनीम् | शनैः पूरयते ना... El yogui estando en Padmāsana, habiendo sellado la red [de nadis], suavemente ll...
  20. 20 mūrcchā kathyate devi mahāpātakanāśinī | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || मूर्छा कथ्यते देवि महापातकनाशिनी | तत्प्रकारं प्रवक्ष्यामि श... La Mūrcchā es así llamada, oh diosa, destructora de los grandes pecados. Ahora d...
Los diez kumbhakas 5.21-101
  1. 21 śanaiḥ pūrayate nāḍīṃ śanair āyatya cādhikam | dhārayitvā yathā vegaṃ mūrcchām āpnoti yogavit || शनैः पूरयते नाडीं शनैरायत्य चाधिकम् | धारयित्वा यथा वेगं मूर... Suavemente llena la nāḍī, suavemente extendiéndola más. Reteniendo según capacid...
  2. 22 kevalaṃ paramaṃ guhyaṃ yogināṃ mokṣasādhanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || केवलं परमं गुह्यं योगिनां मोक्षसाधनम् | तत्प्रकारं प्रवक्ष्य... El Kevala es supremo, el más secreto, medio de liberación para los yoguis. Ahora...
  3. 23 na pūrakaṃ na recaḥ syān na rodho dhāraṇaṃ tathā | svayaṃ yuktaṃ bhaved yasmāt kevalaṃ tat pracakṣate || न पूरकं न रेचः स्यान्न रोधो धारणं तथा | स्वयं युक्तं भवेद्यस... No hay inhalación ni exhalación, ni tampoco retención forzada. Porque se produce...
  4. 24 kevalenaiva yogīndro mṛtyuṃ jayati niścitam | na tasya maraṇaṃ kiñcin na ca jarā na rogatā || केवलेनैव योगीन्द्रो मृत्युं जयति निश्चितम् | न तस्य मरणं किञ... Solo con el Kevala el señor de los yoguis conquista ciertamente la muerte. No ha...
  5. 25 evaṃ prāṇāyamākhyātā daśadhā yogināṃ gatiḥ | prāṇāyāmarato yogī jīvanmuktop bhaved naraḥ || एवं प्राणायमाख्याता दशधा योगिनां गतिः | प्राणायामरतो योगी जी... Así se han descrito los prāṇāyāmas de diez tipos, el destino de los yoguis. El y...
  6. 26 nāḍīśuddhiṃ vinā yogī rogayukto bhaviṣyati | tasmān nāḍīśuddhiṃ kuryād yathāvad yogatattvavit || नाडीशुद्धिं विना योगी रोगयुक्तो भविष्यति | तस्मान्नाडीशुद्धि... Sin purificación de las nāḍīs el yogui se volverá sujeto a enfermedades. Por tan...
  7. 27 prāṇāyāmarato yogī jīvanmuktop bhaved naraḥ | tato yuñjīta dhāraṇāṃ dhāraṇāyāṃ dhiyaṃ tataḥ || प्राणायामरतो योगी जीवन्मुक्तो भवेन्नरः | ततो युञ्जीत धारणां ... El yogui dedicado al prāṇāyāma se vuelve un hombre liberado en vida. Entonces pr...

षष्ठोपदेशः Ṣaṣṭhopadeśaḥ

Dhyāna — Meditación · 21 versos

El sexto capítulo describe tres tipos de dhyāna: sthūla (visualización), jyotis (luz), y sūkṣma (sutil).

Tres formas de meditación 6.1-21
  1. 1 gheraṇḍa uvāca — athāto dhyānayogaṃ vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | yena yukto mahāyogī jīvanmuktop bhaved naraḥ || घेरण्ड उवाच — अथातो ध्यानयोगं वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | ये... Gheraṇḍa dijo: Ahora hablaré del yoga de la meditación, facilitador de la felici...
  2. 2 tridhā dhyānaṃ bhaved yasya tadvidhānam athocyate | sthūlaṃ jyotirmayaṃ caiva sūkṣmaṃ caiva tridhā smṛtam || त्रिधा ध्यानं भवेद्यस्य तद्विधानमथोच्यते | स्थूलं ज्योतिर्मय... La meditación es de tres tipos; su método es ahora dicho: burda, luminosa, y sut...
  3. 3 sthūlaṃ dhyānaṃ pravakṣyāmi yogināṃ sukhasādhanam | mūrtiṃ dhyāyed yathānyāyaṃ devatāyāḥ samāhitaḥ || स्थूलं ध्यानं प्रवक्ष्यामि योगिनां सुखसाधनम् | मूर्तिं ध्याय... Ahora describiré la meditación burda, facilitador de la felicidad para los yogui...
  4. 4 padmāsane sthito yogī susaṃvīto yathāvidhi | pūjāṃ kṛtvā yathānyāyaṃ mūrtiṃ dhyāyet samāhitaḥ || पद्मासने स्थितो योगी सुसंवीतो यथाविधि | पूजां कृत्वा यथान्या... El yogui estando en Padmāsana, bien cubierto según reglas, habiendo hecho pūjā c...
  5. 5 sthūle dhyāte sthirā buddhir brahmaṇy eva prajāyate | tataḥ sūkṣmaṃ pravakṣyāmi yogināṃ sukhasādhanam || स्थूले ध्याते स्थिरा बुद्धिर्ब्रह्मण्येव प्रजायते | ततः सूक्... En la meditación burda, firme es la inteligencia, hacia el Brahman se vuelve. Ah...
  6. 6 ātmānam antare dhyāyet padmapatra ivārṇave | dhyānan evaṃ sadā yogī yogīndro jāyate kṣaṇāt || आत्मानमन्तरे ध्यायेत्पद्मपत्र इवार्णवे | ध्यायन्नेवं सदा योग... En el interior medita en el Ser, como hoja de loto en el océano. Meditando así s...
  7. 7 jyotirmayaṃ tato vakṣye dhyānam aṣṭāṅgasaṃyutam | brahmarandhraṃ samāsādya dhyāyed dīpavad ākṛtim || ज्योतिर्मयं ततो वक्ष्ये ध्यानमष्टाङ्गसंयुतम् | ब्रह्मरन्ध्रं... Ahora describiré la meditación luminosa, dotada de ocho aṅgas. Habiendo llegado ...
  8. 8 dīpavad jyotir ākāraṃ dhyāyed brahmapathi sthitam | tato jyotiḥ samālokya yogī yogaparāyaṇaḥ || दीपवज्ज्योतिराकारं ध्यायेद्ब्रह्मपथि स्थितम् | ततो ज्योतिः स... Como lámpara, de forma luminosa, medita estable en el camino de Brahman. Entonce...
  9. 9 dhyānam evaṃ vidhaṃ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ | jīvanmuktop bhaved yogī nirvāṇaphalabhāginī || ध्यानमेवं विधं कृत्वा योगी योगपरायणः | जीवन्मुक्तो भवेद्योगी... Habiendo hecho la meditación de esta manera, el yogui dedicado al yoga se vuelve...
  10. 10 evaṃ dhyānaṃ samākhyātaṃ tridhā yogaparāyaṇam | tataḥ samādhiṃ vakṣyāmi yogināṃ mokṣasādhanam || एवं ध्यानं समाख्यातं त्रिधा योगपरायणम् | ततः समाधिं वक्ष्याम... Así se ha descrito la meditación de tres tipos, dedicada al yoga. Ahora hablaré ...

सप्तमोपदेशः Saptamopadeśaḥ

Samādhi — Absorción · 27 versos

El séptimo y último capítulo presenta seis tipos de samādhi, culminación del saptāṅga yoga.

Seis tipos de samādhi 7.1-27
  1. 1 gheraṇḍa uvāca — athātaḥ samādhiyogaṃ vakṣye yogināṃ sukhasādhanam | yena yukto mahāyogī jīvanmuktop bhaved naraḥ || घेरण्ड उवाच — अथातः समाधियोगं वक्ष्ये योगिनां सुखसाधकम् | ये... Gheraṇḍa dijo: Ahora hablaré del yoga del samādhi, facilitador de la felicidad p...
  2. 2 ṣaḍvidhaḥ samādhir jñeyaḥ siddhānāṃ siddhisādhakaḥ | dhyānayogas tathā nādo rasānandas tathaiva ca || षड्विधः समधिर्ज्ञेयः सिद्धानां सिद्धिसाधकः | ध्यानयोगस्तथा न... El samādhi es de seis tipos, conocedor de la perfección de los perfectos: Dhyāna...
  3. 3 layo bhaktir jñānayogaś ceti samādhayaḥ smṛtāḥ | ṣaḍ ete 'pi mahāyogī yogīndro jāyate kṣaṇāt || लयो भक्तिर्ज्ञानयोगश्चेति समाधयः स्मृताः | षडेतेऽपि महायोगी ... Laya, Bhakti, y Jñāna yoga — así son recordados los samādhis. Estos seis, tambié...
  4. 4 dhyānayogaḥ pravakṣyāmi yogināṃ sukhasādhanam | devatāmūrtim ābhātāṃ dhyāyed brahmaparāyaṇaḥ || ध्यानयोगः प्रवक्ष्यामि योगिनां सुखसाधकम् | देवतामूर्तिमाभाता... Ahora describiré el Dhyāna yoga, facilitador de la felicidad para los yoguis. Me...
  5. 5 dhyānam evaṃ vidhaṃ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ | samādhiṃ labhate yogī brahmaṇy eva prajāyate || ध्यानमेवं विधं कृत्वा योगी योगपरायणः | समाधिं लभते योगी ब्रह... Habiendo hecho la meditación de esta manera, el yogui dedicado al yoga alcanza e...
  6. 6 nādayogaṃ tataḥ proktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || नादयोगं ततः प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | तत्प्रकारं प्रवक... A continuación se describe el Nāda yoga, otorgador de perfección a los yoguis. A...
  7. 7 baddhva samyaṅ mukhaṃ karṇau śṛṇuyān nādam antarā | nāde līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ || बद्ध्वा सम्यङ्मुखं कर्णौ शृणुयान्नादमन्तरा | नादे लीनं मनः क... Cerrando bien la boca y los oídos, escucha el sonido interior. Haciendo la mente...
  8. 8 nāde līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ | samādhiṃ labhate yogī brahmaṇy eva prajāyate || नादे लीनं मनः कृत्वा योगी योगपरायणः | समाधिं लभते योगी ब्रह्... Haciendo la mente absorbida en el sonido, el yogui dedicado al yoga alcanza el s...
  9. 9 rasānandaṃ tataḥ proktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || रसानन्दं ततः प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | तत्प्रकारं प्रव... A continuación se describe el Rasānanda, otorgador de perfección a los yoguis. A...
  10. 10 khecarīmudrayā yogī amṛtaṃ pīyate sadā | rase līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ || खेचरीमुद्रया योगी अमृतं पीयते सदा | रसे लीनं मनः कृत्वा योगी... Con la Khecarī mudrā el yogui bebe siempre el néctar. Haciendo la mente absorbid...
  11. 11 rase līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ | samādhiṃ labhate yogī brahmaṇy eva prajāyate || रसे लीनं मनः कृत्वा योगी योगपरायणः | समाधिं लभते योगी ब्रह्म... Haciendo la mente absorbida en el sabor, el yogui dedicado al yoga alcanza el sa...
  12. 12 layayogaṃ tataḥ proktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || लययोगं ततः प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | तत्प्रकारं प्रवक्... A continuación se describe el Laya yoga, otorgador de perfección a los yoguis. A...
  13. 13 pañcabhūteṣu deheṣu līnaṃ manaḥ sadā yatiḥ | laye līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ || पञ्चभूतेषु देहेषु लीनं मनः सदा यतिः | लये लीनं मनः कृत्वा यो... En los cinco elementos, en los cuerpos, la mente disuelta siempre el renunciante...
  14. 14 laye līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ | samādhiṃ labhate yogī brahmaṇy eva prajāyate || लये लीनं मनः कृत्वा योगी योगपरायणः | समाधिं लभते योगी ब्रह्म... Haciendo la mente absorbida en la disolución, el yogui dedicado al yoga alcanza ...
  15. 15 bhaktiyogaṃ tataḥ proktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || भक्तियोगं ततः प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | तत्प्रकारं प्र... A continuación se describe el Bhakti yoga, otorgador de perfección a los yoguis....
  16. 16 īśvaraṃ premasaṃyukto gāyan nartayan sadā | bhaktyā līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ || ईश्वरं प्रेमसंयुक्तो गायन्नर्तयन्सदा | भक्त्या लीनं मनः कृत्... Uniéndose con amor a Īśvara, cantando y danzando siempre, haciendo la mente abso...
  17. 17 bhaktyā līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ | samādhiṃ labhate yogī brahmaṇy eva prajāyate || भक्त्या लीनं मनः कृत्वा योगी योगपरायणः | समाधिं लभते योगी ब्... Haciendo la mente absorbida en devoción, el yogui dedicado al yoga alcanza el sa...
  18. 18 jñānayogaṃ tataḥ proktaṃ yogināṃ siddhidāyakam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ kamalānane || ज्ञानयोगं ततः प्रोक्तं योगिनां सिद्धिदायकम् | तत्प्रकारं प्र... A continuación se describe el Jñāna yoga, otorgador de perfección a los yoguis. ...
  19. 19 nāhaṃ kiñcit svatantrao vā na mameti viniścayaḥ | jñāne līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ || नाहं किञ्चित्स्वतन्त्रो वा न ममेति विनिश्चयः | ज्ञाने लीनं म... 'Yo no soy nada, independiente; nada es mío' — esta determinación. Haciendo la m...
  20. 20 jñāne līnaṃ manaḥ kṛtvā yogī yogaparāyaṇaḥ | samādhiṃ labhate yogī brahmaṇy eva prajāyate || ज्ञाने लीनं मनः कृत्वा योगी योगपरायणः | समाधिं लभते योगी ब्र... Haciendo la mente absorbida en el conocimiento, el yogui dedicado al yoga alcanz...
  21. 21 evaṃ samādhayaḥ ṣaṇṇāṃ varṇitā yogasiddhidāḥ | yathāvad abhyasen martyo muktop bhavati saṃśayam || एवं समाधयः षण्णां वर्णिता योगसिद्धिदाः | यथावदभ्यसेन्मर्त्यो... Así se han descrito los seis samādhis, otorgadores de perfección en el yoga. El ...
  22. 22 iti te kathitaṃ guhyaṃ ghaṭasthayogasaṃyutam | yathāvad abhyasen martyo muktop bhavati saṃśayam || इति ते कथितं गुह्यं घटस्थयोगसंयुतम् | यथावदभ्यसेन्मर्त्यो मु... Así te ha sido dicho lo secreto, dotado del yoga del ghata [vasija]. El mortal q...
  23. 23 ṣaṭkarmayogam āsanaṃ mudrā prāṇāyamas tathā | dhyānaṃ samādhir ity etad haṭhayogapadaṃ bhavet || षट्कर्मयोगमासनं मुद्रा प्राणायमस्तथा | ध्यानं समाधिरित्येतद्... Ṣaṭkarma, āsana, mudrā, prāṇāyama, dhyāna, samādhi — estos son los pasos del haṭ...
  24. 24 iti gauraṅganāthaviracitā gheraṇḍasaṃhitā samāptā | sukhaṃ bhavatu || इति गौरङ्गनाथविरचिता घेरण्डसंहिता समाप्ता | सुखं भवतु ||... Así se completa la Gheraṇḍa Saṃhitā compuesta por Gauraṅganāth. Que haya felicid...