Caturthopadeśaḥ (Samādhi) · Verso 74

न जानाति गतागतं न जानाति दिनक्षयम् | नो जानाति शुभाशुभं तथैव योगसंयुतः

na jānāti gatāgataṃ na jānāti dinakṣayam | no jānāti śubhāśubhaṃ tathaiva yogasaṃyutaḥ

No conoce ir y venir, no conoce el paso de los días, tampoco conoce lo auspicioso y lo inauspicioso; así es quien está unido al yoga.

Este verso describe la experiencia del yogui absorto en samādhi. Na jānāti gatāgataṃ — no conoce ir y venir. La consciencia ordinaria está estructurada por movimiento: vamos de un lugar a otro, de un pensamiento a otro. En samādhi, esta estructura temporal-espacial se disuelve.

Na jānāti dinakṣayam — no conoce el paso de los días. El tiempo subjetivo se suspende. Lo que externamente pueden ser horas o días, internamente es un instante eterno o un vacío intemporal. Este fenómeno está bien documentado en relatos de meditadores profundos.

Na jānāti śubhāśubham — no conoce lo auspicioso y lo inauspicioso. Las categorías morales y ritualistas de la cultura india (días favorables, acciones puras, etc.) pierden relevancia. No porque el yogui se vuelva amoral sino porque ha trascendido el sistema de referencias duales. La Bihar School advierte que esto describe un estado específico, no una actitud a imitar superficialmente.