Sāṅkhya Yoga · Verso 15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ | समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते
yaṃ hi na vyathayanty ete puruṣaṃ puruṣarṣabha | sama-duḥkha-sukhaṃ dhīraṃ so 'mṛtatvāya kalpate
Aquella persona a quien estos no agitan, oh toro entre hombres, aquel sabio para quien placer y dolor son iguales, se hace apto para la inmortalidad
La meta es amṛtatva (inmortalidad, estado de amṛta, néctar). No es extensión temporal de la existencia personal sino realización del ātman eterno.
La condición: sama-duḥkha-sukham (para quien dolor y placer son iguales). Sama (mismo, igual) no significa indiferencia emocional sino estabilidad — no fluctuar entre euforia y desesperación.
Dhīram (firme, estable) — la cualidad central del yogui. Kalpate (se hace apto, es apropiado) sugiere preparación, no automáticismo. La inmortalidad es resultado de maduración, no premio arbitrario.