Sāṅkhya Yoga · Verso 34
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् | सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते
akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te 'vyayām | sambhāvitasya cākīrtir maraṇād atiricyate
Y los seres hablarán de tu infamia eterna; y para quien está honrado, la infamia es peor que la muerte
La consecuencia social: akīrtim (infamia) avyayām (impercedera, eterna). La memoria colectiva conserva cobardía más que muerte honorable.
Sambhāvitasya (para quien es respetado, estimado) — Arjuna tiene reputación que perder. Akīrtiḥ maraṇāt atiricyate (la infamia excede a la muerte) — comparativo de preferencia invertida. Muerte con honor > vida con deshonor.
El cálculo es práctico: el miedo a muerte que impide acción honrosa produce peor resultado social que la muerte misma.