Caturthopadeśaḥ (Samādhi) · Verso 78
अवश्यं भावितव्यं तत्प्राणायामं विना क्वचित् | तस्माज्जपादिकं सर्वं त्याज्यम् परमयोगिना
avaśyaṃ bhāvitavyaṃ tatprāṇāyāmaṃ vinā kvacit | tasmājjapādikaṃ sarvaṃ tyājyam paramayoginā
Esto debe cultivarse necesariamente; sin prāṇāyāma en ningún caso. Por lo tanto, japa y todo lo demás debe ser abandonado por el yogui supremo.
Este verso parece contradictorio y ha generado debate interpretativo. Una lectura: el prāṇāyāma es indispensable (avaśyam bhāvitavyam), y las otras prácticas como japa (repetición de mantras) deben abandonarse porque son innecesarias cuando se domina prāṇāyāma.
Otra lectura: para el yogui que ha alcanzado el estado supremo, incluso prāṇāyāma se vuelve innecesario. Paramayoginā — por el yogui supremo — sugiere que estamos hablando de alguien que ya ha trascendido la necesidad de técnicas.
La Bihar School resuelve la aparente contradicción distinguiendo niveles. Para el aspirante, prāṇāyāma es esencial y las prácticas rituales pueden abandonarse. Para el maestro realizado, todas las prácticas son opcionales porque el estado que producían se ha vuelto permanente. Mallinson observa que esta actitud hacia el ritual es típica del tantra de izquierda: las formas externas son andamiajes temporales, no fines en sí mismos.