Muṇḍaka Upaniṣad · 3.2.4

तस्मै स होवाच । द्वे विद्ये वेदितव्ये इति ह स्म यद्ब्रह्मविदो वदन्ति परा चैवापरा च

tasmai sa hovāca | dve vidye veditavye iti ha sma yad brahmavido vadanti parā caivāparā ca

A él (Śaunaka) le dijo: Dos conocimientos deben ser conocidos — así dicen los conocedores de Brahman — el superior y el inferior.

Repetición del verso inicial: la distinción entre parā y aparā vidyā.

Tasmai sa hovāca — a él dijo. La transmisión oral, el diálogo maestro-discípulo.

Dve vidye — dos conocimientos. No uno solo; ambos tienen su lugar en la economía espiritual.

Veditavye — deben ser conocidos. Imperativo: ambos requieren atención, aunque en diferente medida.

Brahma-vidaḥ — los conocedores de Brahman. Aquellos que han realizado, no solo estudiado.

Parā ca aparā ca — el superior y el inferior. Parā — lo que conduce a Brahman; aparā — lo que conduce a mundos de mérito.

Esta distinción estructura toda la enseñanza: el ritualismo (aparā) es preparación válida pero no fin último. El conocimiento directo (parā) es la meta.

El yogui honra ambos: usa lo inferior como escalera hacia lo superior, sin confundir el peldaño con la cima.