Tṛtīyopadeśaḥ (Mudrā) · Verso 59
मुद्रयित्वा महाप्राणं ततः कुर्यात्प्रचारणम् | प्राणायामं ततः कुर्याद्यावदिच्छति तत्त्ववित् ||
mudrayitvā mahāprāṇaṃ tataḥ kuryāt pracāraṇam | prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryād yāvad icchati tattvavit ||
Habiendo sellado el gran prāṇa, entonces debe hacer su movimiento. Entonces debe practicar el prāṇāyāma, tanto como desee el conocedor de la verdad.
Transición al prāṇāyāma. Primero se sella (mudrayitvā) la energía con las mudrās; luego se trabaja con ella mediante la respiración.
La secuencia es clara: purificación (ṣaṭkarma), estabilización (āsana), sellado (mudrā), y ahora circulación (prāṇāyāma). Cada paso prepara el siguiente.
“Tanto como desee” — el prāṇāyāma debe practicarse según capacidad, no forzando. El “conocedor de la verdad” practica con moderación sabia.