Caturthopadeśaḥ (Samādhi) · Verso 81

यतो मनस्ततः प्राणो यतः प्राणस्ततो मनः | तयोर्विलयतः कार्यं हठनादानुसन्धिना

yato manastataḥ prāṇo yataḥ prāṇastato manaḥ | tayorvilayataḥ kāryaṃ haṭhanādānusandhinā

Donde va la mente, va el prāṇa; donde va el prāṇa, va la mente. La disolución de ambos debe hacerse por quien practica el haṭha mediante el nāda.

Yato manas tataḥ prāṇaḥ — donde (va) la mente, ahí (va) el prāṇa. Yataḥ prāṇas tato manaḥ — donde (va) el prāṇa, ahí (va) la mente. Esta interdependencia mutua es la base teórica del haṭha yoga. Mente y prāṇa son como dos caras de la misma moneda; mover una es mover la otra.

El haṭha yoga aprovecha esta conexión: trabajando con la respiración (más accesible y tangible), influye en la mente (más sutil y esquiva). Es ingeniería inversa de la consciencia.

Tayor vilayataḥ kāryam — la disolución de ambos debe hacerse. El objetivo no es controlar mente y prāṇa indefinidamente sino disolverlos en su fuente. Haṭha-nāda-anusandhinā — por quien practica haṭha mediante la investigación del nāda. La combinación de técnicas de haṭha yoga con la meditación en el sonido interior produce esta disolución. La Bihar School enfatiza que nāda es el puente entre haṭha y rāja yoga.