Kaṭha Upaniṣad · 2.1.3
येन रूपं रसं गन्धं शब्दान्स्पर्शाँश्च मैथुनान् । एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद्वैतत् ॥ ३ ॥
yena rūpaṃ rasaṃ gandhaṃ śabdān sparśām̐ś ca maithunān | etenaiva vijānāti kim atra pariśiṣyate | etad vai tat || 3 ||
Por el cual se conoce la forma, el sabor, el olor, los sonidos, los contactos y las uniones; por ese mismo se conoce todo. ¿Qué queda aquí por conocer? Esto es en verdad Aquello.
Este verso identifica al Ātman como el conocedor fundamental.
Yena — por el cual. El instrumento de conocimiento.
Rūpaṃ rasaṃ gandhaṃ śabdān sparśāṃś ca maithunān — forma, sabor, olor, sonidos, contactos y placeres sexuales. Los cinco sentidos más el placer de las uniones (maithuna).
Etenaiva vijānāti — por este mismo se conoce. El Ātman es el sujeto cognoscente, no los sentidos físicos.
Kim atra pariśiṣyate — ¿qué queda aquí? Si el Ātman conoce todo a través de los sentidos, ¿qué más hay que conocer?
Etad vai tat — esto es en verdad Aquello. La identidad entre el Ātman individual y Brahman.
El yoga practica la interiorización para contactar este principio cognoscente que subyace a toda experiencia sensorial.