Praśna Upaniṣad · 4..12

अत्रैष देवः स्वप्ने महिमानमनुभवति यद्दृष्टं दृष्टमनुपश्यति श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुशृणोति देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवति दृष्टं चादृष्टं च श्रुतं चाश्रुतं चानुभूतं चाननुभूतं च सच्चासच्च सर्वं पश्यति सर्वः पश्यति

atraiṣa devaḥ svapne mahimānamanubhavati yaddṛṣṭaṃ dṛṣṭamanupaśyati śrutaṃ śrutamevārthamanuśṛṇoti deśadigantaraiśca pratyanubhūtaṃ punaḥ punaḥ pratyanubhavati dṛṣṭaṃ cādṛṣṭaṃ ca śrutaṃ cāśrutaṃ cānubhūtaṃ cānanubhūtaṃ ca saccāsacca sarvaṃ paśyati sarvaḥ paśyati

Ahí, este dios experimenta grandeza en el sueño. Lo que ha sido visto, ve de nuevo; lo que ha sido oído, oye de nuevo. Lo que ha sido experimentado en diferentes lugares y direcciones, lo experimenta de nuevo una y otra vez. Lo visto y lo no visto, lo oído y lo no oído, lo experimentado y lo no experimentado, lo real y lo no real, lo ve todo. Él, siendo todo, lo ve todo.

Este verso describe el estado de svapna (sueño con sueños) con más detalle. En el sueño, la mente (el “dios” que opera aquí) tiene poder ilimitado (mahiman). Puede recrear toda la experiencia pasada y crear experiencias nuevas.

La mente en el sueño:

  • Recrea lo visto (dṛṣṭa) y lo oído (śruta)
  • Recrea experiencias de diferentes lugares y direcciones (deśa-dig-antaraiḥ)
  • Incluso crea lo no visto, lo no oído, lo no experimentado
  • Lo real (sat) y lo no real (asat)

Sarvaḥ paśyati — “lo ve todo”. La mente es sarva-vit, todo-conocedora en el sueño, porque no está limitada por los sentidos externos.

Pero la culminación es: saḥ sarvaḥ paśyati — “Él, siendo todo, lo ve todo”. El verdadero Seer no es la mente sino el Ātman, que es el Todo.